ZSK 1/2026

Szkoła Mistrzów i Mistrzyń branż
– o ten tytuł walczyli uczniowie!

Inicjatywa zrealizowana przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE PIB) we współpracy z partnerami branżowymi udowodniła, że kształcenie zawodowe to dynamiczny proces, który inspiruje do stałego rozwoju. Dla uczestników była to okazja, by sprawdzić swoją wiedzę.

Wiedza z przyszłością

Konkursy polegały na rozwiązaniu testu wiedzowego, ale nie były sprawdzianem podręcznikowej teorii. Autorzy pytań – eksperci branżowi – zadbali o to, aby pytania odpowiadały praktyce zawodu. Zakres tematyczny obejmował zarówno wiedzę specjalistyczną właściwą dla danej branży, w tym kompetencje zawodowe, technologie, materiały, narzędzia i urządzenia, jak i zagadnienia związane z BHP, obowiązującymi normami i przepisami, a także współczesnymi trendami i innowacjami. Istotnym elementem była również promocja idei uczenia się przez całe życie (lifelong learning, LLL) oraz upowszechnianie wiedzy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (ZSK). W ramach każdej edycji uczniowie mogli poszerzyć swoją wiedzę w trakcie webinaru.

Praktyczny wymiar

Nauczyciele z uczestniczących szkół i eksperci docenili praktyczny wymiar pytań konkursowych i fakt, że była to wyjątkowa możliwość udziału w sprofilowanym tematycznie konkursie branżowym.

Ogólnopolski konkurs przeprowadzony przez IBE PIB „Szkoła Mistrzów i Mistrzyń branż” był dla naszych uczniów ciekawym wyzwaniem. Do tej pory w ramach naszej branży ceramiczno-szklarskiej nie mogliśmy liczyć na rywalizację ogólnopolską – dla naszej branży nie odbywały się konkursy. Ten konkurs dał uczniom taką możliwość i na pewno poszerzył ich kompetencje zawodowe. Fajną formą dla uczniów była też możliwość wspólnego przygotowania do konkursu w formie webinarium. Uczniowie chcieliby, aby takie formy konkursowe przebiegały cyklicznie, z chęcią wzięliby udział w następnych edycjach.

Joanna Górzyńska, nauczyciel kształcenia zawodowego i ekspert EVET
Zespół Szkół w Malinowie, BCU w dziedzinie przemysłu szklarskiego

Udział w inicjatywie to także budowanie świadomej ścieżki zawodowej.

Udział uczniów w konkursie organizowanym przez IBE PIB stanowił wartościowe doświadczenie edukacyjne o wyraźnym wymiarze merytorycznym. Uczestnicy mieli możliwość pogłębienia oraz uporządkowania wiedzy z zakresu zagadnień właściwych dla branży audiowizualnej, a także lepszego zrozumienia zasad funkcjonowania Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Formuła konkursu, oparta na teście wiedzy, sprzyjała rozwijaniu umiejętności analitycznego myślenia, interpretacji treści oraz precyzyjnego wnioskowania. Istotnym rezultatem było również zwiększenie świadomości uczniów w obszarze kwalifikacji rynkowych i ścieżek rozwoju zawodowego. Udział w inicjatywie wpłynął ponadto pozytywnie na motywację do dalszego pogłębiania wiedzy oraz przyczynił się do wzmocnienia wizerunku szkół jako placówek aktywnie uczestniczących w przedsięwzięciach edukacyjnych o zasięgu ogólnopolskim.

Dariusz Mikołajewicz, Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Głogowie

Część szkół kształcących w zawodach szkolnictwa branżowego mogła także uczestniczyć w konferencjach branżowych, co umożliwiało poznanie środowiska i bezpośredni kontakt z ekspertami. Tak było na przykład z edycją konkursu dla branży lotniczej i branż pokrewnych (Szkoła Mistrzów i Mistrzyń Branż: edycja dla branży lotniczej i branż pokrewnych).

Nowoczesny fundament gospodarki

Celem konkursów było pokazanie, że zawody branżowe to fundament gospodarki. Inicjatywa miała motywować młodych ludzi do podnoszenia kompetencji zgodnie z potrzebami rynku pracy, promować możliwości, jakie daje ZSK, oraz wzmacniać współpracę szkół z pracodawcami.

Cykl konkursów przyniósł wymierne korzyści zarówno uczestnikom, jak szeroko rozumianej edukacji branżowej. Przyczynił się do aktywizacji uczniów i rozwijania ich zainteresowań zawodowych, promował nowoczesny wizerunek szkolnictwa branżowego oraz wspierał budowanie trwałych relacji pomiędzy szkołami a przedstawicielami biznesu. Istotnym efektem było również zwiększenie świadomości znaczenia kwalifikacji.

Dzięki wykorzystaniu narzędzi cyfrowych udało się nie tylko zaktywizować tysiące młodych ludzi, ale też pokazać im, że systematyczne podnoszenie kwalifikacji to najpewniejsza droga do zawodowego sukcesu.

Cykl konkursów był zrealizowany w ramach projektu „Wspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce” (ZSK6). 

Partnerzy branżowi:

• Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie przemysłu szklarskiego (przy Zespole Szkół im. Emilii Sukertowej-Biedrawiny w Malinowie)
• Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie prac budowlanych w Wałczu
• Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie eksploatacji portów i terminali lotniczych w Katowicach
• Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie realizacji nagrań i nagłośnień
• Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie spawalnictwo
• Polska Izba Motoryzacji i CWRKDiZ w Koninie, Pile, Lesznie, Poznaniu i Kaliszu

Kalendarz zrealizowanych edycji:

• Branża ceramiczno-szklarska: 20 marca 2025 r.
• Branża budowlana: 3 kwietnia 2025 r.
• Branża pomocy społecznej: 24 kwietnia 2025 r.
• Branża lotnicza: 23 września 2025 r.
• Branża logistyczna: 30 października 2025 r.
• Branża audiowizualna: 21 listopada 2025 r.
• Branża spawalnicza: 12 stycznia 2026 r.
• Branża motoryzacyjna: 12 marca 2026 r.

Artykuły w Kwartalniku z działu ZSK w praktyce (o kształceniu zawodowym i doradztwie zawodowym), w tym historie sukcesów:

• Jolanta Agnieszka Opaluch – Jak zmieniają się potrzeby w kształceniu zawodowym i jaka jest rola ZSK w tym procesie?
• Elżbieta Margas Dzwonnik – Transformacja szkolnego kształcenia zawodowego dzięki ZSK
• Małgorzata Szymaniuk-Kruk – Wydobyć ukryty potencjał, czyli doradca zawodowy wkracza do akcji
• Urszula Szulc, Anna Zuszek – „Szkoła mistrzów i Mistrzyń branż” – o ten tytuł walczyli uczniowie

ZSK 1/2026

Związek zawodowy w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji

Budownictwo to mocny sektor gospodarki,  biorąc pod uwagę udział w PKB i zatrudnieniu. Daje możliwość ciekawej, często wręcz fascynującej pracy i pozostawienia po sobie trwałego „śladu na Ziemi”. To jednak ciężka i wymagająca praca, która wiąże się z konieczną mobilnością i nie zawsze zapewnia stabilne zatrudnienie. Od dziesiątków lat w polskim budownictwie brakuje pracowników, w tym wykwalifikowanych pracowników placu budowy i inżynierów. Młodzi ludzie rzadko wybierają formalne ścieżki kształcenia w tym sektorze i raczej decydują się na kursy i  szkolenia umożliwiające szybkie uzyskanie kwalifikacji. Do momentu wprowadzenia ZSK w 2015 r. nie było jednak systemu pozwalającego na ocenę jakości tych szkoleń i uznawania ich przez potencjalnych pracodawców.

Związek Zawodowy „Budowlani” w ZSK

Związek Zawodowy „Budowlani” w procesie tworzenia ZSK pojawił się już w 2008 r., od przyjęcia w Polsce Europejskich Ram Kwalifikacji. Pamiętam dobrze pierwsze spotkania i konsultacje. Temat nie był dla nas nowy, bo standardami kwalifikacji i potrzebami w tym zakresie systemowo zajmowaliśmy się od 1996 r., m.in. nasi eksperci brali udział w tworzeniu standardów egzaminu zewnętrznego i  byli współautorami kilku podstaw programowych  w budownictwie. Dla związków zawodowych (poza nauczycielskimi) jest to droga nieoczywista. Ale my jesteśmy związkiem o ponad 130-letniej tradycji i wiemy, że kwalifikacje mają (a przynajmniej powinny mieć) bezpośredni wpływ na warunki pracy. A to już nasz obszar działania. W niezintegrowanym systemie edukacji i szkolenia nie da się właściwie w trakcie negocjacji warunków pracy wykorzystać kwalifikacji potwierdzanych w kształceniu pozaformalnym. Dlatego właśnie zajmujemy się standardami, dlatego wspieramy ZSK od samego początku, dlatego też będziemy tworzyć z organizacjami pracodawców taryfikator kwalifikacyjno-płacowy w budownictwie w nowym projekcie FERS dotyczącym Sektorowych Rad ds. Kompetencji. I dlatego współtworzyliśmy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym Sektorową Ramę Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK BD), która staje się powoli punktem odniesienia do działań środowiska w tym obszarze.

ZSK w budownictwie

Czy ZSK coś zmienił w budownictwie przez 10 lat wdrażania? I tak, i nie. W debatach jeszcze przed przyjęciem ustawy w 2015 r. podkreślaliśmy, że zmiany nie będą szybkie, a w pełni funkcjonalny system wymaga wypełnienia go  kwalifikacjami, szczególnie rynkowymi (dziś wolnorynkowymi i sektorowymi). Na pewno sukcesem jest włączenie i uporządkowanie kwalifikacji pełnych i wprowadzenie tego samego modelu i aparatu pojęciowego do opisu kwalifikacji szkolnictwa wyższego, zawodowego (obecnie branżowego) i szkoleń pozaformalnych. Coraz więcej podmiotów naszego sektora wie, czym jest ZSK, choć wciąż nie wszyscy potrafią się nim właściwie posługiwać.

Mamy we wdrażaniu ZSK też swoje zasługi. Od początku przekonywaliśmy, że język efektów uczenia się, jakim opisywane są kwalifikacje, podstawy programowe i programy studiów, jest sformalizowany i trudny dla firm i ich pracowników. Pracodawca i pracownik definiują i rozumieją zadanie zawodowe. Nie zawsze rozumieją opis „zestawu/jednostki efektów uczenia się”. Ale jeśli ten zestaw opisuje konkretne zadanie zawodowe – spotykamy się z systemem i zaczynamy posługiwać tymi samymi pojęciami w ZSK i „realu” firm budowlanych. To już się dzieje, choć wciąż wymaga czasu.

Bardzo cennym osiągnięciem ZSK jest wskazanie różnych ścieżek edukacyjnych prowadzących do jednego celu i budowa mostów pomiędzy różnymi formami kształcenia i szkolenia. Zdecydowanie popieramy ten kierunek działań.

Nie wszystko w ZSK działa. W takim sektorze jak budownictwo duże znaczenie ma doświadczenie zawodowe i umiejętności oraz kompetencje nabywane w procesie pracy. Tutaj wciąż, mimo podejmowanych prób, polski ZSK nie dysponuje odpowiednimi narzędziami walidacji i potwierdzania kwalifikacji i umiejętności. Ale nie od razu Rzym zbudowano i wszystko przed nami.

Co dalej? ZSK jest skazany na sukces. To będzie także – w niewielkim, ale dla nas istotnym stopniu – nasz sukces. Nie ma dziś innej drogi do efektywnego i spójnego systemu kształcenia i szkolenia. Już wkrótce powinien być widoczny efekt skali i zasobu w systemie, także w naszej branży. Będziemy więc nadal wspierać rozwój ZSK.

Artykuły w Kwartalniku z działu ZSK w praktyce (z perspektywy rynku pracy i rozwoju gospodarki), w tym historie sukcesów:

• Natalia Pawłowska – ZSK dla rozwoju gospodarki
• Jakub Kus – Związek zawodowy w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji
• Aleksandra Mikicka-Hobgarska – Od pierwszej kwalifikacji do rady sektorowej. Jak rozwój kwalifikacji w beauty doprowadził do powstania Sektorowej Rady ds. Kompetencji Usługi Beauty
• Bogusław Olgierd Dębski – Od stażystki do liderki, czyli jak kwalifikacje zmieniają życie zawodowe
• Tomasz Wróblewski – Zwinność, innowacja i systemowe podejście
• Edyta Migałka – Od certyfikacji do ekosystemu edukacyjnego

ZSK 1/2026

Od stażystki do liderki, czyli jak kwalifikacje zmieniają życie zawodowe

Niepewny start po studiach

Siedem lat temu do zespołu Edugiki z Olsztyna, jednego z Centrów Egzaminacyjnych i partnerów Polskiego Towarzystwa Informatycznego, dołączyła młoda absolwentka administracji. Choć miała dyplom uczelni wyższej, to – jak wielu świeżo upieczonych absolwentów – wchodziła na rynek pracy z niewielkim doświadczeniem i sporą niepewnością co do dalszej drogi zawodowej.

Zaczynała od stażu z Urzędu Pracy. Jej codzienność to głównie proste zadania biurowe, a świat edukacji i nowych technologii wydawał się jej wtedy dość odległy. Od pierwszych dni było jednak widać, że ma duży potencjał: była sumienna, szybko się uczyła i chętnie podejmowała się realizacji odpowiedzialnych zadań. Brakowało jej tylko impulsu i narzędzia, które pomogłoby ten potencjał ukierunkować.

Siła kwalifikacji

Przełom nastąpił w momencie, kiedy zaproponowano jej udział w szkoleniu prowadzącym do uzyskania kwalifikacji zgodnych ze Zintegrowanym Systemem Kwalifikacji. Wybrała kwalifikację cząstkową CUK-pp (Certyfikat Umiejętności Komputerowych – poziom podstawowy), który okazał się pierwszym formalnym potwierdzeniem jej umiejętności cyfrowych. Dla niej ten dokument był czymś więcej niż zaświadczeniem – po raz pierwszy zobaczyła, że jej umiejętności są „mierzalne” i mają realną wartość na rynku pracy. To dodało jej pewności siebie.

W kolejnych latach zdobyła uprawnienia egzaminatora ICDL, co wymagało opanowania wiedzy na poziomie eksperckim oraz przejścia specjalistycznego szkolenia z zakresu metod oceniania, standardów jakości i procedur egzaminacyjnych. ICDL (International Certification of Digital Literacy) to jeden z najbardziej rozpoznawalnych na świecie standardów potwierdzania umiejętności cyfrowych, stosowany w ponad 100 krajach, oparty na jednolitych modułach i jasno opisanych efektach uczenia się. Dzięki temu certyfikat ICDL stał się ważnym atutem w jej zawodowym profilu. Zdobycie uprawnień egzaminatora po raz pierwszy postawiło ją w roli osoby odpowiedzialnej nie tylko za szkolenie, ale też za rzetelną ocenę kompetencji innych, co znacząco podniosło jej pozycję zawodową  i otworzyło zupełnie nowe możliwości. Zaczęła prowadzić własne szkolenia i samodzielnie przygotowywała i realizowała kursy dla osób rozwijających swoje kompetencje cyfrowe, a także ukończyła proces przygotowujący do roli walidatora, dzięki czemu mogła nie tylko uczyć, ale także profesjonalnie oceniać wiedzę i umiejętności innych w ramach formalnych procesów walidacji.

Każda kolejna kwalifikacja była dla niej realną zmianą, nową odpowiedzialnością i konkretnym krokiem naprzód. To nie były jedynie dokumenty do segregatora, lecz konkretne kroki, które wpływały na jej pracę, kompetencje i pozycję w organizacji.

Liderka z wizją

Dziś, po siedmiu latach od rozpoczęcia stażu, zarządza zespołami, odpowiada za procesy szkoleniowe i edukacyjne, współtworzy nowe projekty i inicjatywy rozwojowe.

Jej historia pokazuje, że kwalifikacje funkcjonujące w ZSK mogą zapewnić dobry start, zachęcić do rozwoju i w konsekwencji realnie zmienić zawodowe życie. Z osoby poszukującej swojego miejsca na rynku pracy stała się liderką, która pewnie łączy wiedzę merytoryczną z doświadczeniem praktycznym.

Jak napisał Laozi: „Nawet najdłuższa podróż zaczyna się od pierwszego kroku”. W jej przypadku pierwszym krokiem było zdobycie pierwszej kwalifikacji ZSK CUK-pp. Wciąż się rozwija i jest najlepszym przykładem tego, że uczenie się przez całe życie naprawdę działa. Planuje dalszy rozwój w obszarze jakości kształcenia i profesjonalizacji procesów walidacji.

Artykuły w Kwartalniku z działu ZSK w praktyce (z perspektywy rynku pracy i rozwoju gospodarki), w tym historie sukcesów:

• Natalia Pawłowska – ZSK dla rozwoju gospodarki
• Jakub Kus – Związek zawodowy w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji
• Aleksandra Mikicka-Hobgarska – Od pierwszej kwalifikacji do rady sektorowej. Jak rozwój kwalifikacji w beauty doprowadził do powstania Sektorowej Rady ds. Kompetencji Usługi Beauty
• Bogusław Olgierd Dębski – Od stażystki do liderki, czyli jak kwalifikacje zmieniają życie zawodowe
• Tomasz Wróblewski – Zwinność, innowacja i systemowe podejście
• Edyta Migałka – Od certyfikacji do ekosystemu edukacyjnego

ZSK 1/2026

Od certyfikacji do ekosystemu edukacyjnego wspieranego technologią

Pionierskie początki w podejściu do certyfikacji

W październiku 2013 r. rozpoczynamy swoją działalność, oferując kompleksowy system szkoleń i certyfikacji zawodowych opartych na zdefiniowanych efektach uczenia się, co w tamtym czasie nie jest w Polsce standardowym rozwiązaniem. Już wówczas system obejmuje kilkadziesiąt modułów zawodowych z bardzo zróżnicowanych branż: od handlu, przez IT, gastronomię, aż po finanse. 

Chcąc nieustannie podnosić jakość swoich usług, przyglądamy się zarówno rozwiązaniom z zakresu uczenia się przez całe życie wprowadzanym przez Komisję Europejską, jak i pracom nad Polską Ramą Kwalifikacji.  W 2014 r. angażujemy się w pilotaż prowadzony przez Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) wspólnie z WUP w Krakowie i opisujemy według proponowanego formularza wniosku kwalifikację rynkową „Opiekowanie się osobą starszą”. 

Dzięki tym doświadczeniom jesteśmy przygotowani, by zaraz po wejściu w życie Ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji i uruchomieniu rejestru złożyć w czerwcu 2016 r. pierwszy wniosek o włączenie kwalifikacji rynkowej „Montowanie stolarki budowlanej”. Jest on wynikiem współpracy z największą organizacją branżową – Polskim Związkiem „Okna i drzwi” i odpowiada na duże zapotrzebowanie na wyspecjalizowanych i świadczących wysokiej  jakości usługi monterów stolarki. Kwalifikacja zostaje pozytywnie oceniona przez środowisko i włączona do systemu,  a w czerwcu 2018 r. odbywają się pierwsze walidacje w Państwowych Szkołach Budownictwa w Bytomiu.

Rozwój oferty 

W kolejnych latach składamy ponad 30 wniosków o włączenie kwalifikacji rynkowych. Tworzymy je w odpowiedzi na bieżące trendy i zapotrzebowania rynkowe, m.in. w zakresie rosnącej popularności druku 3D (pierwsza kwalifikacja z technologii przyrostowych włączona do ZSK), automatyzacji procesów biznesowych, nowoczesnej gastronomii czy komunikacji (kwalifikacje z zakresu public relations, content marketingu). Równolegle włączamy się w działania upowszechniające ideę systemu i stale podnosimy ideę dostępnych dla uczniów w trakcie nauki w szkole ponadpodstawowej 3 kwalifikacji rynkowych jako uzupełnienia profilu edukacyjnego i gwarancji lepszego przystosowania do potrzeb rynku. 

Prowadzimy walidacje w całej Polsce, budując mobilne laboratoria szkoleniowo-egzaminacyjne (m.in. do stolarki, gastronomii, druku 3D), umożliwiające maksymalną elastyczność naszej organizacji w zakresie dostarczania walidacji w dowolnym miejscu. Mimo różnorakich trudności związanych z samym wdrażaniem systemu do chwili obecnej udaje nam się przyznać 13 688 certyfikatów ZSK w ponad 20 różnych kwalifikacjach wolnorynkowych. 

Cyfrowa transformacja i technologia VR

W czasie pandemii Covid-19 coraz wyraźniej zauważamy potrzebę rozszerzenia możliwości szkoleniowych o narzędzia umożliwiające uczenie się na odległość nie tylko podstaw teoretycznych, ale także umiejętności zawodowych i kompetencji miękkich. Przystępujemy więc do pracy nad aplikacjami wirtualnej rzeczywistości, które w początkowej fazie odwzorowują efekty uczenia się kwalifikacji rynkowych i umożliwiają ćwiczenie umiejętności kluczowych dla kwalifikacji w bezpiecznych warunkach i przy znacznie mniejszym zużyciu materiałów. 

Bardzo szybko jednak podejmujemy decyzję, że VR ma być częścią większego ekosystemu edukacyjnego, integrującego kwalifikacje oparte na Europejskiej Ramie Kwalifikacji i Polskiej Ramie Kwalifikacji, grywalizację i nabywanie kompetencji miękkich, zdobywanie mikropoświadczeń, doradztwo zawodowe i indywidualną informację zwrotną w postaci dostępnych w czasie rzeczywistym raportów. Budujemy więc wewnętrzny zespół programistów, autorów scenariuszy, metodyków, grafików i testerów, którzy opracowują ekosystem micree®, który staje się gałęzią edukacji technologicznej naszej działalności. Do chwili obecnej udaje się wytworzyć ponad 20 scenariuszy dla kwalifikacji ZSK, rozgrywki w formule escape room, scenariusze aktualne społecznie jak MOC (Micree Obrona Cywilna), a także najnowszy kreator scenariuszy, w którym użytkownik na własną rękę może zbudować specjalnie dla siebie przeznaczone wirtualne środowisko szkoleniowe i wybrać do niego zadania. Niezbędnym elementem ekosystemu są mikropoświadczenia (cyfrowe odznaki potwierdzające uzyskane efekty uczenia się) zarówno za kwalifikacje zdobywane w realnym, jak i wirtualnym środowisku (prawie 11 tys.). 

Przebyta przez nas droga, a w szczególności obserwowanie uczniów, studentów i osób dorosłych korzystających z ekosystemu, potwierdzają, jak niezwykle ważne jest rozwijanie nowych metod uczenia się dostosowanych do aktualnych potrzeb i realiów. Takich, które będą angażować użytkownika, pozwalać mu na odkrywanie swoich talentów i pokazywać, w jakim miejscu znajduje się na tle rynku. 

Artykuły w Kwartalniku z działu ZSK w praktyce (z perspektywy rynku pracy i rozwoju gospodarki), w tym historie sukcesów:

• Natalia Pawłowska – ZSK dla rozwoju gospodarki
• Jakub Kus – Związek zawodowy w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji
• Aleksandra Mikicka-Hobgarska – Od pierwszej kwalifikacji do rady sektorowej. Jak rozwój kwalifikacji w beauty doprowadził do powstania Sektorowej Rady ds. Kompetencji Usługi Beauty
• Bogusław Olgierd Dębski – Od stażystki do liderki, czyli jak kwalifikacje zmieniają życie zawodowe
• Tomasz Wróblewski – Zwinność, innowacja i systemowe podejście
• Edyta Migałka – Od certyfikacji do ekosystemu edukacyjnego

ZSK 1/2026

Profesjonalizacja kwalifikacji w snowboardzie

Początkowe wyzwania

Przed wdrożeniem ZSK środowisko instruktorów snowboardu borykało się z brakiem spójnych i powszechnie uznawanych standardów. Kwalifikacje, choć cenione w środowisku, często ginęły w gąszczu legitymacji instruktorskich wydawanych po różnego rodzaju kursach online, weekendowych czy „sylwestrowych”, co utrudniało ich porównywanie i walidację. SITS jako główny podmiot odpowiedzialny za szkolenie kadr instruktorskich w Polsce od lat dążyło do podniesienia prestiżu oraz jakości nauczania snowboardu, ale potrzebny był systemowy impuls do pełnej profesjonalizacji. 

SITS – lider zmian

SITS powstało w 2008 r. i od początku przyjęło na siebie misję nie tylko szkolenia, ale i aktywnego wpływania na otoczenie prawne i rynkowe, aby zapewnić swoim instruktorom jak najlepsze warunki rozwoju w kraju i za granicą. Zrozumienie potencjału ZSK, który oferuje przejrzysty katalog kwalifikacji opisanych zgodnie z polskimi standardami, było decydujące dla realizacji tej wizji. 

Snowboard w ZSK

Kluczowym momentem w historii profesjonalizacji kadr instruktorskich snowboardu w Polsce było obwieszczenie Ministra Sportu i Turystyki, na mocy którego wszystkie kwalifikacje związane ze snowboardem trafiły do ZSK. To wydarzenie otworzyło drogę do zdobywania nowych, formalnie uznawanych kwalifikacji rynkowych. SITS wprowadziło początkowo trzy kluczowe kwalifikacje, które stanowią kompleksową ścieżkę rozwoju dla każdego, kto chce profesjonalnie związać się ze snowboardem na poziomie rekreacji:

• Instruktor zawodowy (PRK 6): pełna nazwa kwalifikacji to „Planowanie i prowadzenie procesu dydaktycznego w snowboardzie”. Umożliwia profesjonalne prowadzenie zajęć z zakresu nauki i doskonalenia jazdy na snowboardzie aż do poziomu zawodowego. Kwalifikacja potwierdza zdolność do samodzielnego planowania, realizacji i ewaluacji procesu dydaktycznego. 
• Instruktor SITS (PRK 4): pełna nazwa kwalifikacji to „Prowadzenie procesu dydaktycznego w snowboardzie”. Osoba posiadająca kwalifikację jest przygotowana do samodzielnego planowania, organizowania i realizowania zajęć i procesu dydaktycznego w snowboardzie na podstawie obowiązujących systemów szkoleń, z uwzględnieniem wytycznych organizacji szkolącej, w ramach sportu dla wszystkich. 
• Asystent Instruktora SITS (PRK 3): pełna nazwa kwalifikacji to „Realizowanie jednostek lekcyjnych z nauki i doskonalenia jazdy na snowboardzie”. Osoba posiadająca tę kwalifikację jest przygotowana do samodzielnego planowania, organizowania, prowadzenia i monitorowania zajęć ze snowboardu w ramach sportu dla wszystkich.

W kolejnym etapie SITS przygotował opis i włączył do systemu kolejne dwie kwalifikacje trenerskie: Asystent Trenera (PRK5) i Trener (PRK6), a po ich włączeniu uzyskał status Instytucji Certyfikującej dla wszystkich pięciu kwalifikacji. 

Korzyści i transformacja standardów

Włączenie kwalifikacji snowboardowych do ZSK przyniosło szereg fundamentalnych korzyści, które przyczyniły się do prawdziwej transformacji w branży i środowisku:

• • ujednolicenie i przejrzystość standardów – kwalifikacje instruktorów snowboardu stały się jasne, zrozumiałe i porównywalne w całym kraju, 

• wzrost prestiżu i uznania zawodowego – instruktorzy posiadający kwalifikacje wpisane do ZSK zyskują większą wiarygodność i są postrzegani jako prawdziwi profesjonaliści, 
• rozwój zawodowy i ścieżki kariery – ZSK oferuje klarowne ścieżki rozwoju, umożliwiając instruktorom zdobywanie kolejnych, coraz bardziej zaawansowanych kwalifikacji, 
• zwiększenie bezpieczeństwa i jakości nauczania – standaryzacja procesów szkoleniowych i egzaminacyjnych gwarantuje, że instruktorzy posiadają odpowiednie kompetencje do bezpiecznego i efektywnego prowadzenia zajęć,
• wsparcie dla rynku pracy – kwalifikacje w ZSK ułatwiają pracodawcom weryfikację kompetencji kandydatów, a instruktorom – znalezienie zatrudnienia w licencjonowanych szkołach snowboardowych. 

Dzięki zaangażowaniu SITS polscy instruktorzy snowboardu zyskali nie tylko nowe ujednolicone standardy, ale także uznawalność swoich kwalifikacji na krajowym i zagranicznym rynku pracy, co stanowi milowy krok w rozwoju dyscypliny sportu i branży turystycznej. 

Artykuły w Kwartalniku z działu ZSK w praktyce (z perspektywy rozwoju kwalifikacji w sporcie):

• dr Piotr Kunysz – Sukces SITS w ZSK – transformacja standardów i profesjonalizacja kwalifikacji w snowboardzie
• Marta Wójcik –  Kwalifikacje trenerskie Polskiego Związku Piłki Siatkowej – od deregulacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

ZSK 1/2026

Kwalifikacje trenerskie Polskiego Związku Piłki Siatkowej – od deregulacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji

Potrzeba ustalenia zasad kształcenia trenerów

Piłka siatkowa rozwija się w Polsce od ponad stu lat i jest częścią życia wielu pokoleń uzdolnionej młodzieży, łącząc fantastycznych ludzi w wielką społeczność. Wszyscy gracze – zarówno najmłodsze dzieci stawiające pierwsze kroki w minisiatkówce, jak zawodnicy w starszych kategoriach wiekowych – powinni być kształtowani i szkoleni przez najlepszą kadrę trenerską. Dla naszej dyscypliny dużym wyzwaniem stała się tzw. ustawa deregulacyjna z 2013 r., która wymusiła na związkach sportowych ustalenie zasad kształcenia trenerów. W rezultacie PZPS zdecydował, że w rozgrywkach centralnych (młodzieżowych i seniorskich) nie mogą pracować szkoleniowcy bez odpowiednich uprawnień trenerskich. 

Opracowanie systemu kształcenia trenerów

Po deregulacji, która zniosła państwowe uprawnienia instruktorskie, to związki sportowe stały się faktycznie odpowiedzialne za jakość przygotowania kandydatów na trenerów do pracy w zawodzie. PZPS stworzył więc kompletny, nowoczesny i dostępny system kształcenia trenerów, oparty na realnej wiedzy i wysokich standardach. Opracowaliśmy  standard wiedzy trenerskiej z zakresu piłki siatkowej, stworzyliśmy rzetelną, merytoryczną podstawę kształcenia oraz wprowadziliśmy jednolity tytuł „Trenera piłki siatkowej PZPS”. W trakcie prac współpracowaliśmy z większością uczelni kształcących na kierunku piłki siatkowej, w tym ze wszystkimi Akademiami Wychowania Fizycznego. Od początku przyświecała nam chęć zatrzymania w siatkówce zarówno wybitnych graczy, jak i pasjonatów naszej dyscypliny. 

Punktem zwrotnym było powstanie ZSK w 2015 r. System egzaminacyjny PZPS dla kandydatów na trenerów zaczął działać w 2016 r. i stopniowo porządkował rynek kwalifikacji sportowych w piłce siatkowej. Z ramienia PZPS pierwsze prace dotyczące programu ZSK rozpoczęły się poprzez udział w półrocznym pilotażowym opracowaniu opisu kwalifikacji trenerskich na stopień „Trener klasy mistrzowskiej w piłce siatkowej”, zgodnej ze „Standardem opisu kwalifikacji nadawanych poza systemami oświaty i szkolnictwa wyższego”. Organizatorem prac był Instytut Sportu – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. 

W 2024 r., po wielu latach oczekiwań, nasze trzy sektorowe kwalifikacje trenerskie z piłki siatkowej zostały włączone do ZSK. PZPS w 2025 r. otrzymał miano jedynej Instytucji Certyfikującej z zakresu piłki siatkowej i dzięki temu uzyskał formalne uprawnienia do nadawania kwalifikacji trenerskich w ramach ZSK. Środowisko siatkarskie zyskało narzędzie do profesjonalnej, transparentnej weryfikacji kompetencji kandydatów i trenerów. 

Kwalifikacje trenerskie w ZSK

Od roku PZPS może nadawać uprawnienia trenerskie w systemie ZSK. Nasz zespół zbudował w tym czasie nowoczesną platformę www.kwalifikacjetrenerskiepzps.pl, która jest wykorzystywana w procesie walidacji kandydatów na trenerów. Działamy na trzech poziomach Polskiej Ramy Kwalifikacji: 

• PRK5 – Planowanie i realizacja procesu treningowego w piłce siatkowej, Trener klasy II piłki siatkowej (volleyball coach), 
• PRK6 – Optymalizacja procesu szkolenia w piłce siatkowej, Trener klasy I piłki siatkowej (senior volleyball coach), 
• PRK7 – Zarządzanie i przywództwo w piłce siatkowej, Trener klasy mistrzowskiej piłki siatkowej (master volleyball coach). 

Kontynuujemy współpracę z uczelniami sportowymi, ponieważ w naszej ocenie gruntowna edukacja stanowi podstawę dobrego szkolenia. Jako Instytucja Certyfikująca potwierdzamy wiedzę i kompetencję naszych kandydatów na trenerów – od początku kwietnia walidujemy dotychczasowe uprawnienia zgodnie z opisami kwalifikacji, czekamy również na pierwszych kandydatów, którzy potwierdzą swoją wiedzę na wyższych poziomach PRK. 

Nie tylko my stawiamy na jakość i przygotowanie kadr szkoleniowych. Dziś świadomość potrzeby profesjonalizacji – przede wszystkim sportu dzieci i młodzieży – jest znacznie większa niż dekadę temu. Coraz więcej klubów wymaga od trenerów formalnych kwalifikacji, a rodzice częściej pytają o kompetencje osób prowadzących zajęcia. ZSK stał się ważnym elementem tego procesu, a siatkówka – dzięki zaangażowaniu PZPS – jest jedną z najlepiej uporządkowanych dyscyplin w Polsce pod względem kwalifikacji trenerskich.

Przed nami dużo wyzwań. Naszym celem jest utrzymanie w siatkówce kompetentnych kadr, które dzięki potwierdzonej wiedzy będą bezpiecznie i odpowiedzialnie wychowywać dzieci, pasjonatów oraz przyszłych mistrzów i mistrzynie – zarówno na hali, jak i na piasku.

Artykuły w Kwartalniku z działu ZSK w praktyce (z perspektywy rozwoju kwalifikacji w sporcie):

• dr Piotr Kunysz – Sukces SITS w ZSK – transformacja standardów i profesjonalizacja kwalifikacji w snowboardzie
• Marta Wójcik –  Kwalifikacje trenerskie Polskiego Związku Piłki Siatkowej – od deregulacji do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji