Istotnym celem aktualizacji SRK EN było także ujęcie rosnącej roli zielonych kompetencji – aktualizacja SRK EN jako element Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w szerokim zakresie objęła ich identyfikację. Wpisuje się to w szereg wyzwań związanych z zieloną transformacją klimatyczno-gospodarczą, która wpłynie na system edukacji i rynek pracy w Polsce.
Autor: kwalifikacjeibe
-
Zaktualizowana Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK BD)
Istotnym celem aktualizacji SRK BD było także ujęcie rosnącej roli zielonych kompetencji – aktualizacja SRK BD jako element Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w szerokim zakresie objęła ich identyfikację. Wpisuje się to w szereg wyzwań związanych z zieloną transformacją klimatyczno-gospodarczą, która wpłynie na system edukacji i rynek pracy w Polsce.Aktualizacja SRK BD obejmuje nie tylko odpowiedź na aktualne potrzeby kompetencyjne w budownictwie, ale także stanowi efekt dostosowania jej struktury i formy do obecnych standardów metodycznych tworzenia ram kompetencji.
Pobierz publikację w języku polskim (PDF, 2 MB) -
Zaktualizowana Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Gospodarki Wodno-Ściekowej, Rekultywacji i Remediacji (SRK GWŚRiR)
Istotnym celem aktualizacji SRK GWŚRiR było także ujęcie rosnącej roli zielonych kompetencji – aktualizacja SRK GWŚRiR jako element Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w szerokim zakresie objęła ich identyfikację. Wpisuje się to w szereg wyzwań związanych z zieloną transformacją klimatyczno-gospodarczą, która wpłynie na system edukacji i rynek pracy w Polsce.Aktualizacja SRK GWŚRiR obejmuje nie tylko odpowiedź na aktualne potrzeby kompetencyjne w gospodarce wodno-ściekowej, rekultywacji i remediacji, ale także stanowi efekt dostosowania jej struktury i formy do obecnych standardów metodycznych tworzenia ram kompetencji.
Pobierz publikację w języku polskim (PDF, 2 MB) -
Zaktualizowana Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Gospodarki Odpadami (SRK GO)
Istotnym celem aktualizacji SRK GO było także ujęcie rosnącej roli zielonych kompetencji – aktualizacja SRK GO jako element Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności w szerokim zakresie objęła ich identyfikację. Wpisuje się to w szereg wyzwań związanych z zieloną transformacją klimatyczno-gospodarczą, która wpłynie na system edukacji i rynek pracy w Polsce.
Aktualizacja SRK GO obejmuje nie tylko odpowiedź na aktualne potrzeby kompetencyjne w gospodarce odpadami, ale także stanowi efekt dostosowania jej struktury i formy do obecnych standardów metodycznych tworzenia ram kompetencji.
Pobierz publikację w języku polskim (PDF, 2 MB) -
Głosem Ambasadorów ZSK
ZSK 4/2025
Głosem Ambasadorów ZSK
10 lat obowiązywania Ustawy o ZSK to dobry moment na podsumowanie tego, co udało się osiągnąć w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Poprosiliśmy Ambasadorki i Ambasadorów ZSK, czyli osoby niezwykle zaangażowane w jego rozwój i upowszechnianie, aby podzielili się z nami swoimi przemyśleniami i opiniami na ten temat.
Natalia Pawłowska
Radca prawny, naczelnik Wydziału Kwalifikacji i Kształcenia Zawodowego Departamentu Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Ministerstwo Rozwoju i Technologii
ZSK stawia w centrum człowieka i jego kompetencje, a nie ścieżkę nauki, zaś ujednolicony opis kwalifikacji zwiększa czytelność porównywalności, rozwój zawodowy i mobilność umiejętności na rynku pracy. Przełożenie faktycznych kompetencji na oficjalny dokument jest fundamentem przyszłościowym systemu.
Przyszłość ZSK to nieustanna praca nad rozpoznawalnością systemu i certyfikatów, które muszą stać się standardem rozpoznawalności kompetencji na równi z dyplomami formalnymi. Będziemy musieli również szybko adaptować się do zmian związanych z nowymi technologiami, cyfrową i zieloną transformacją oraz włączaniem mikrokwalifikacji. Potrzebujemy także głębszej integracji z europejskimi ramami w celu zwiększenia mobilności i transferu wzorców.
Alojzy Świderek
Dyrektor Akademii Polskiej Siatkówki, Polski Związek Piłki Siatkowej, olimpijczyk z Monachium
Z punktu widzenia Polskiego Związku Piłki Siatkowej za największy atut ZSK uważam możliwość walidowania byłych profesjonalnych zawodników siatkówki zdobywających wiedzę podczas nieformalnego uczenia się. Po zakończeniu kariery w wieku 30–35 lat zawodnicy praktycznie nigdy nie podejmowali kształcenia na kursach trenerskich czy uczelniach sportowych, a dzięki ZSK mają taką możliwość.
Byliśmy jednymi z prekursorów opisu kwalifikacji trenerskich w sporcie. We współpracy z pracownikami Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego opisaliśmy trzy podstawowe kwalifikacje w siatkówce, które stały się wzorem dla budowania opisu kwalifikacji dla innych związków sportowych. Jest to nasz wspólny niezaprzeczalny sukces.
Elżbieta Margas Dzwonnik
Kierownik kształcenia zawodowego w Zespole Szkół nr 1 we Władysławowie, członek Rady Sektorowej ds. Kompetencji HoReCa. Koordynator współpracy szkoły (technikum) z pracodawcami. Inicjatorka budowania nowego kierunku rozwoju szkoły na bazie kwalifikacji wolnorynkowych funkcjonujących w ZSK w branży HGT.
Po 10 latach funkcjonowania ZSK mogę powiedzieć jedno: nie wyobrażam sobie powrotu do stanu poprzedniego, nie wyobrażam sobie formalnego kształcenia zawodowego bez kwalifikacji wolnorynkowych oraz braku standardów jakościowych w przygotowywaniu pracowników do wykonywania zadań.
ZSK idzie we właściwym kierunku. Na taki system czekały szkoły oraz pracodawcy. Niezbędne jest dalsze promowanie systemu i upowszechnianie możliwości i efektów jego wykorzystywania.
ZSK to nie tylko system – to trwała zmiana jakościowa w myśleniu o kompetencjach, kwalifikacjach i rozwoju zawodowym. Zmiana, którą warto konsekwentnie wzmacniać.
Jako ambasadorka ZSK postrzegam swoją rolę jako łączenie świata edukacji, rynku pracy i instytucji systemowych – poprzez informowanie, inspirowanie oraz pokazywanie dobrych praktyk wdrażania kwalifikacji w realnych warunkach.
Marta Wójcik
Zastępca dyrektora Pionu Szkolenia Polskiego Związku Piłki Siatkowej, redaktor portalu www.trenerzypzps.pl, była reprezentantka Polski.
W sporcie największym atutem Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji jest jego elastyczność oraz otwartość na potrzeby m.in. zawodowo trenujących siatkarek i siatkarzy – zarówno byłych, jak i obecnych reprezentantów. ZSK umożliwia uznawanie kwalifikacji zdobywanych poza formalnym systemem edukacji, co daje realną szansę na rozwój zawodowy osobom uczącym się przez całe życie. Dla wybitnych sportowców oznacza to możliwość pozostania w ukochanej dyscyplinie. Dzięki kwalifikacjom z piłki siatkowej kompetencje stają się bardziej przejrzyste, porównywalne i uznawane nie tylko w Polsce, lecz także na arenie międzynarodowej. Rozpoznawalność i ujednolicenie dają pracodawcom możliwość sprawdzenia jakości oraz wiarygodności otrzymanego certyfikatu.
Jestem przekonana, że środowisko siatkarskie będzie nadal rozwijać dobre praktyki i współpracę w zakresie kształcenia kadry trenerskiej – z korzyścią nie tylko dla zespołów seniorskich, lecz przede wszystkim dla sportu młodzieżowego. Dzieci zasługują na najlepszą kadrę trenerską.
W sektorze sportowym kluczowa jest dobra i jasna komunikacja, która pozwoli skutecznie promować potwierdzanie kompetencji poprzez ZSK. Ważne, aby potencjalni kandydaci mieli świadomość, że warto uczyć się przez całe życie i potwierdzać swoją wiedzę – niezależnie od tego, czy zdobyli ją w edukacji formalnej, czy pozaformalnej. Chciałabym, aby kwalifikacje sportowe były szeroko promowane wśród młodzieży i osób aktywnych fizycznie – dzięki ZSK można zachęcać do kontynuacji kariery sportowej po zakończeniu przygody zawodniczej, pokazując jasne ścieżki rozwoju osobistego.
Edyta Migałka
Dyrektor ds. komunikacji w Fundacji VCC, gdzie odpowiada m.in. za rozwój obszaru związanego z kwalifikacjami wolnorynkowymi oraz współpracę z sektorem publicznym odpowiedzialnym za wdrażanie ZSK. Ekspert w zakresie opisu kwalifikacji rynkowych (ponad 30 opisanych kwalifikacji), projektowania walidacji, nadzoru nad jakością nadawania kwalifikacji. Wiceprzewodnicząca Sektorowej Rady ds. kompetencji Nowoczesne Usługi Biznesowe. Autorka publikacji naukowych z zakresu public relations oraz nadawania kwalifikacji poza systemem oświaty i szkolnictwa wyższego.
Największą wartością ZSK jest usankcjonowanie różnych ścieżek dochodzenia do kwalifikacji i wyodrębnienie kwalifikacji wolnorynkowych, które mogą zdobywać osoby zarówno uczące się obecnie w ramach edukacji formalnej (np. uczniowie, studenci), jak i uczestnicy szkoleń dla dorosłych, a także pasjonaci, którzy nabyli umiejętności w miejscu pracy czy przez samodzielne uczenie się.
Głównym osiągnięciem nie tylko moim, ale całego zespołu Fundacji VCC jest włączenie do ZSK pierwszej kwalifikacji „Montowanie stolarki budowlanej” i opisanie ponad 30 kwalifikacji z bardzo różnych branż, ale przede wszystkim rzeczywiste wydanie blisko 11 500 certyfikatów ZSK, których posiadaczami zostali uczniowie szkół średnich, nauczyciele, studenci, dorośli przekwalifikowujący się i profesjonaliści. To wielka duma widzieć, jak idea staje się rzeczywistością.
ZSK powinno stawać się systemowym narzędziem edukacji na dużą skalę. Należy umożliwiać zdobywanie dodatkowych kwalifikacji wolnorynkowych w trakcie nauki w szkole, tak aby poszerzać konkurencyjność oraz elastyczność osób wchodzących na rynek pracy, a także angażować pracodawców w rozwój i uznawanie kwalifikacji wolnorynkowych. Z drugiej strony nie powinniśmy tracić z horyzontu jakości, która leżała u podstaw tego systemu.
Stanisław Majkowski
Dyrektor Pionu Szkolenia i Kierownik Wyszkolenia Polskiego Związku Piłki Siatkowej
ZSK wpisuje się we współczesną filozofię uczenia się przez całe życie i daje możliwość potwierdzania kwalifikacji zdobytych w trakcie kolejnych etapów kariery sportowej i zawodowej. To szansa dla aktywnych sportowców, trenerów czy nauczycieli na zdobywanie i podnoszenia kwalifikacji wraz z uzyskaniem certyfikatu uprawnień zawodowych. Dla związku sportowego z kolei to systemowe rozwiązanie do rozszerzania bazy szkoleniowców, którzy mogą pochwalić się nie tylko wiedzą teoretyczną, ale także zweryfikowanymi umiejętnościami praktycznymi, spójnymi z nowoczesnymi trendami.
Za swoje największe osiągnięcie w ramach ZSK uważam pozyskanie niekwestionowanych autorytetów w dziedzinie sportu wyczynowego do stworzenia na potrzeby PZPS treści wypełniających przygotowaną przez nas strukturę zdobywania kwalifikacji trenerskich w piłce siatkowej. Dzięki temu oddajemy do dyspozycji kandydatów unikalny materiał obejmujący wiedzę opartą na aktualnych fundamentach teoretycznych i uwzględniający współczesne trendy w szkoleniu czy zarządzaniu zespołami sportowymi.
Jeżeli chodzi o rozwój ZSK, to najważniejszym wyzwaniem, z którym musimy się mierzyć, jest niepełne zrozumienie tego, czym jest ten system. Dlatego chętnie uczestniczymy w różnego rodzaju spotkaniach, by zaprezentować sam program, ale przede wszystkim by rozmawiać ze środowiskami osadzonymi w procesach edukacji formalnej i przekonywać, że ZSK ich nie zastępuje, ale uzupełnia i pozwala oddzielić proces kształcenia od procesu weryfikacji kompetencji, do którego na mocy aktów prawnych zobowiązana jest Instytucja Certyfikująca. Natomiast jeżeli chodzi o kierunek rozwoju w przyszłości, to wydaje mi się, że ZSK musi podążać za rozwojem dyscyplin i wyłaniających się w nich nowych specjalistycznych kategorii, by umożliwić zdobywanie wartościowych kwalifikacji i certyfikacji w takich obszarach jak np. trener przygotowania motorycznego, trener przygotowania siłowego czy innych odpowiadających specyfice każdej dyscypliny.
Anna Szumilewicz
Wiceprzewodnicząca ds. sportu powszechnego w Radzie ds. Kształcenia i Doskonalenia Kadr Kultury Fizycznej przy MSiT
Największym atutem ZSK jest ustrukturyzowanie opisów kwalifikacji oraz transparentność ich nadawania. Ma ma to szczególne znacznie w sporcie, gdzie od wielu lat zawody instruktora i trenera są zderegulowane. ZSK znacząco przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa i efektywności zajęć oraz procesu treningowego w różnych obszarach sportu, zarówno tego na najwyższym poziomie, jak i w prozdrowotnej aktywności fizycznej.
Jednym z kluczowych dla mnie osiągnięć w ramach ZSK było wpisanie do rejestru czterech kwalifikacji związanych z aktywnością fizyczną w ciąży i po porodzie oraz z profilaktycznymi ćwiczeniami mięśni dna miednicy. Biorąc pod uwagę wielokierunkowość kwalifikacji „sportowych”, można pokusić się o stwierdzenie, że ZSK pośrednio wspiera zdrowie i sprawność polskiego społeczeństwa.
W moim przekonaniu, aby rozwijać ZSK, należy wzmocnić promocję tego systemu i jeszcze intensywniej docierać do końcowych beneficjentów funkcjonujących kwalifikacji.
Jerzy Grycan
Polski Związek Tenisa Stołowego
Dla mnie jako osoby zajmującej się tenisem stołowym najważniejszym atutem ZSK była zespołowa refleksja na temat opisów kwalifikacji, wieloletnie studiowanie, gdzie jesteśmy, jakie są nasze silne i słabe strony oraz jak grają, pracują i szkolą najlepszych zawodników najlepsi trenerzy na świecie. Dzięki temu wyznaczyliśmy standardy dotyczące tego, co powinien wiedzieć, umieć, reprezentować sobą trener tenisa stołowego na kolejnych etapach swojego rozwoju zawodowego.
Najważniejsze jest teraz utrzymanie standardów przez Instytucję Certyfikującą (Polski Związek Tenisa Stołowego), dbałość o jakość wieloletniej pracy nad sobą każdej osoby wchodzącej do tego systemu, włączenie się w jak największym stopniu nie tylko młodych, ale też doświadczonych trenerów, włączenie się uczelni wyższych kultury fizycznej do współpracy, ostateczne przyjęcie przez nasze władze ustawy o ZSK w sporcie.
#FunduszeUE
-
10 lat ZSK w praktyce: doświadczenia instytucji certyfikującej w branży handlowej
Ilona Abramowicz
ZSK 4/2025
10 lat ZSK w praktyce: doświadczenia instytucji certyfikującej w branży handlowej
Od 2019 r. jako Akademia Umiejętności Eurocash pełnimy funkcję instytucji certyfikującej w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. W tym czasie przeprowadziliśmy 260 procesów walidacji w branży handlowej, co pozwoliło nam na obserwację zarówno potencjału ZSK, jak i wyzwań w jego upowszechnianiu.
Kogo certyfikujemy i czego uczy nas praktyka?
W procesach certyfikacji kwalifikacji wolnorynkowej „Obsługa klienta i sprzedaż w punkcie handlowym – sprzedawca” najczęściej uczestniczą osoby, które nie ukończyły szkoły branżowej lub średniej — absolwenci gimnazjów i szkół podstawowych, osoby bez wyuczonego zawodu i bez wcześniejszego doświadczenia zawodowego. Część kandydatów trafia do nas po kursach realizowanych ze środków unijnych, gdzie uzyskanie certyfikatu ZSK stanowi kluczowy element potwierdzający zdobyte kompetencje.
Dla wielu z tych osób jest to pierwsza w życiu możliwość realnego określenia kierunku zawodowego. Certyfikat ZSK staje się dla nich nie tylko formalnym dowodem posiadanych umiejętności, ale również silnym wyróżnikiem w CV, który zwiększa ich konkurencyjność na rynku pracy.
W procesach walidacji uczestniczą również osoby starsze, które chcą usystematyzować i potwierdzić doświadczenie zdobyte w praktyce. Ten przekrój kandydatów pokazuje realną rolę ZSK — otwieranie dostępu do kwalifikacji, wzmacnianie pewności siebie oraz zwiększanie szans na zatrudnienie dzięki obiektywnemu potwierdzeniu umiejętności.
Jakość w ZSK – jak ją rozumiemy i realizujemy?
Jakość jest fundamentem Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, a dla instytucji certyfikującej stanowi zarówno zobowiązanie, jak i odpowiedzialność wobec kandydatów oraz rynku pracy. W Akademii Umiejętności Eurocash traktujemy ją jako kluczowy element całego procesu certyfikacji.
Ściśle przestrzegamy przepisów ustawy o ZSK oraz zasad określonych przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, a wszystkie działania prowadzimy zgodnie z opisami kwalifikacji i rekomendacjami Podmiotu Zewnętrznego Zapewniania Jakości (PZZJ). Pracownicy PZZJ uczestniczą w monitoringach naszych walidacji, pełniąc funkcję nadzorczą i wspierającą. Każdy taki monitoring to dla nas szansa na dodatkową weryfikację poprawności procesu i – jeśli jest taka potrzeba – wdrożenie usprawnień.
Wysokie standardy potwierdza również posiadany przez Akademię certyfikat ISO 9001:2015. Oznacza to, że wszystkie nasze procedury – także te związane z pełnieniem funkcji instytucji certyfikującej ZSK – podlegają cyklicznym audytom, dokumentacji i ciągłemu doskonaleniu. Regularnie prowadzimy ewaluacje procesów oraz sprawozdawczość zgodną z wymogami ustawy.
Dla nas jakość nie jest tylko wymogiem formalnym, ale elementem budującym wiarygodność kwalifikacji. To dzięki niej certyfikat wydany kandydatowi ma realną wartość – jest rzetelnym, obiektywnym potwierdzeniem umiejętności, a nie dokumentem bez pokrycia.
Kwalifikacja, którą walidujemy
Jako instytucja certyfikująca posiadamy uprawnienia do nadawania kwalifikacji „Obsługa klienta i sprzedaż w punkcie handlowym – sprzedawca”. Nasza praktyka pokazuje, że certyfikat ma szczególne znaczenie dla osób rozpoczynających pracę w handlu — pomaga im ocenić poziom przygotowania zawodowego i wejść na rynek z realnym atutem, jakim są potwierdzone kompetencje.
Największą wartością kwalifikacji jest możliwość formalnego uznania umiejętności zdobytych różnymi ścieżkami — w pierwszej pracy, w trakcie kursów, ale też poprzez wieloletnie doświadczenie praktyczne. Dla pracownika certyfikat staje się narzędziem budowania pewności siebie i przewagi podczas rekrutacji, a często także przepustką do rozwoju zawodowego. Dla pracodawcy to jasny sygnał, że kandydat spełnia jednolite, ogólnopolskie kryteria w zakresie obsługi klienta, sprzedaży i organizacji pracy w sklepie.
Kwalifikacje wolnorynkowe takie jak ta, którą walidujemy, wypełniają ważną przestrzeń pomiędzy edukacją formalną a rzeczywistymi potrzebami biznesu. Pozwalają szybciej reagować na zmiany rynkowe, umożliwiają elastyczne potwierdzanie kompetencji i wzmacniają standardy pracy w branży handlowej. Osobom bez dyplomów szkół branżowych czy technicznych dają realną możliwość udokumentowania umiejętności, a firmom — dostęp do pracowników, których kompetencje zostały sprawdzone i potwierdzone w sposób obiektywny i transparentny.
W naszych doświadczeniach to właśnie ten element „profesjonalnej przepustki do rozwoju” jest najbardziej widoczny. Uczestnicy walidacji podkreślają, że certyfikat uporządkował ich wiedzę, zwiększył pewność siebie i pozwolił spojrzeć na własną rolę zawodową z nowej perspektywy. Dla wielu był to pierwszy krok do dalszych szkoleń, zatrudnienia lub zmiany profilu zawodowego. Z perspektywy pracodawców — zwłaszcza tych z sektora handlu, w którym rotacja pracowników jest wyzwaniem — certyfikacja staje się narzędziem budowania stabilniejszych, bardziej kompetentnych zespołów.
Jak widzimy rozwój ZSK?
Od kilku lat aktywnie promujemy ZSK w branży handlowej — zarówno poprzez szkolenia i informowanie naszych klientów, jak i współpracę ze szkołami branżowymi i technicznymi. Widzimy jednak, że świadomość społeczna dotycząca ZSK jest nadal niewystarczająca. Wielu kandydatów przed procesem walidacji nie wie, czym jest kwalifikacja rynkowa, jakie daje możliwości oraz w jaki sposób wpływa na ich rozwój zawodowy.
Z naszej perspektywy warto dążyć do zwiększenia praktycznych korzyści płynących z posiadania kwalifikacji cząstkowych. Przykładem może być możliwość pełnienia funkcji instruktorów praktycznej nauki zawodu przez osoby posiadające kwalifikację cząstkową (oczywiście po ukończeniu kursu pedagogicznego). Wzmocniłoby to znaczenie kwalifikacji cząstkowych i zwiększyło ich rozpoznawalność.
Jako Akademia Umiejętności Eurocash zgłosiliśmy do ZSK nowy projekt kwalifikacji: „Zarządzanie placówką handlową – kierownik sklepu w handlu detalicznym”. To dla nas naturalny krok rozwoju — widzimy realną potrzebę rozwijania kompetencji kierowniczych w sklepach detalicznych i wierzymy, że ZSK może odegrać w tym ważną rolę.
10 lat ZSK – co dalej?
ZSK w ciągu dekady stworzyło ramy, które realnie zwiększają dostępność walidacji i uznawania kompetencji. Z perspektywy instytucji certyfikującej widzimy, że system ma duży potencjał, szczególnie w branży handlowej, w której kompetencje praktyczne odgrywają kluczową rolę. Kolejne lata będą w naszej ocenie czasem dalszego porządkowania, rozwijania i promowania kwalifikacji wolnorynkowych, tak aby ich wartość była czytelna zarówno dla kandydatów, jak i pracodawców.
Artykuły w Kwartalniku ZSK 4/2025 o instytucjach certyfikujących:
Ilona Abramowicz – 10 lat ZSK w praktyce: doświadczenia instytucji certyfikującej w branży handlowej
Jolanta Roszczyk – Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w działaniach ZSK
Dominika Brożek – Kwalifikacje w Związku Harcerstwa Polskiego, czyli sprawności na całe życie
#FunduszeUE
-
Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w działaniach ZSK
Jolanta Roszczyk
ZSK 4/2025
Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w działaniach ZSK
Zintegrowany System Kwalifikacji to przede wszystkim jakość, przejrzystość i porównywalność kwalifikacji. To potwierdzenie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych. Określenia te są również bliskie i ważne dla Stowarzyszenia Księgowych w Polsce, które w swojej działalności edukacyjnej kieruje się jakością i rzetelnością kształcenia.
Trochę wspomnień…
To już 10 lat! Dokładnie 15 stycznia 2026 r mija 10 lat od wejścia w życie Ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. Jednak prace koncepcyjne, analizy i konsultacje z partnerami społecznymi rozpoczęły się dużo wcześniej. Ważną rolę w przygotowaniu Krajowych Ram Kwalifikacji (KRK) odegrały liczne konferencje i debaty organizowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) i Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy.
System certyfikacji zawodu księgowego opracowany i realizowany w SKwP idealnie wpisywał się w koncepcje KRK: posiadał cztery poziomy zaawansowania zawodowego (od księgowego po dyplomowanego księgowego), opis efektów kształcenia (wiedza, umiejętności, kompetencje społeczne), system zapewnienia jakości kształcenia oraz opierał się na międzynarodowych regulacjach – Międzynarodowych Standardach Edukacyjnych opracowanych przez Międzynarodową Federację Księgowych (IFAC), której SKwP jest członkiem od ponad 30 lat. SKwP jako przedstawiciel środowiska księgowych oraz lider w kształceniu kadr finansowo-księgowych posiadało doświadczenie, potencjał i zasoby do opracowania standardów kwalifikacji zawodów związanych z rachunkowością. Początkowo
SKwP brało aktywny udział w projektach, debatach i konsultacjach społecznych, a następnie, po wejściu w życie ustawy o ZSK, zespół ekspertów SKwP przystąpił do prac nad opisami kwalifikacji, które miały zostać włączone do ZSK.
Co daje ZSK?
Rozwiązanie polegające na odniesieniu systemów kształcenia poszczególnych krajów do Europejskiej Ramy Kwalifikacji (ERK) daje możliwość porównywania poszczególnych kwalifikacji. Przyjęte ujednolicone ramy to niewątpliwie korzyści dla rynku pracy i systemu edukacji, sprzyjające mobilności pracowników oraz uczeniu się przez całe życie. Opis kwalifikacji w postaci efektów uczenia się jest czytelny dla pracodawców i ma dla nich wymiar praktyczny.
ZSK ułatwia potwierdzanie i zdobywanie kolejnych kwalifikacji w różny sposób, nie tylko poprzez edukację formalną (szkoła, uczelnia), ale również poprzez edukację pozaformalną (kursy, szkolenia, warsztaty) czy nieformalną (w życiu codziennym, w pracy).
Jakość w ZSK
Jakość w ZSK jest na pierwszym miejscu, a to dzięki wypracowanym standardom i procedurom walidacji oraz monitoringowi instytucji uprawnionymi do ich nadawania. Instytucje Certyfikujące (IC) odgrywają kluczową rolę w systemie potwierdzania kwalifikacji oraz certyfikowania i mają bezpośredni wpływ na jakość, powodzenie i wiarygodność systemu. To IC przeprowadzają walidacje oraz wystawiają certyfikaty potwierdzające nabycie odpowiednich kwalifikacji. Rzetelność tych procesów to swego rodzaju gwarancja dla pracodawców, że osoby legitymujące się danym certyfikatem posiadają odpowiednią wiedzę, umiejętności i kompetencje. Dlatego tak ważne jest przeprowadzanie walidacji w ściśle określony sposób, przez odpowiednie osoby i z zachowaniem konkretnych warunków organizacyjnych i materialnych.
Ponieważ proces certyfikacji wymaga zapewnienia bezstronności, rzetelności i poufności walidacji, przestrzegania zasad wewnętrznego systemu zapewniania jakości i poddawania się okresowym ewaluacjom wewnętrznym, instytucje certyfikujące są nadzorowane przez właściwe ministerstwa oraz monitorowane przez podmiot zewnętrznego zapewnienia jakości (PZZJ).
Na jakość i przejrzystość systemu ma również wpływ przyjazna dla użytkownika strona internetowa poświęcona ZSK, która dziś jest wizytówką systemu. To tam w przystępny sposób omawia się możliwości, kierunki i stopnie rozwoju zawodowego. Należy również wspomnieć o bogatej literaturze przedmiotu mającej znaczący wpływ na promocję i upowszechnianie ZSK oraz idei uczenia się przez całe życie.
ZSK – perspektywy rozwoju
Stowarzyszenie Księgowych w Polsce z uwagą obserwuje możliwości zdobywania nowych kwalifikacji. Wspiera i kibicuje wszelkim działaniom IBE PIB i MEN promującym system, ponieważ wspierana przez ZSK idea uczenia się przez całe życie jest szczególnie bliska i ważna dla każdego księgowego, a tym samym dla SKwP. Nowe wymagania związane z automatyzacją, sztuczną inteligencją, digitalizacją, a przede wszystkim zmieniającymi się przepisami wymagają od księgowych – ale nie tylko – bieżącej aktualizacji wiedzy, ciągłego doskonalenia się czy zdobywania nowych kwalifikacji, również tych z obszarów kompetencji miękkich.
SKwP wprowadziło do ZSK pięć kwalifikacji z obszaru rachunkowości oraz kadr i płac, dla których Stowarzyszenie uzyskało uprawnienia IC. Podzielając prezentowane przez ZSK podejście do zdobywania nowych kompetencji oraz stawiając na rozwój innowacyjnych form edukacji w obszarze zainteresowań księgowych, SKwP planuje wprowadzić do systemu nowe kwalifikacje, będące uzupełnieniem lub rozszerzeniem już istniejących. Jesteśmy przekonani o słuszności systemu, który poprzez ujednolicony opis kwalifikacji, czytelny i spójny przekaz już dziś przynosi korzyści dla rynku pracy i systemu edukacji. Dekadę temu czuliśmy niepewność co do rynkowej akceptacji nowego podejścia do zdobywania kwalifikacji. Dziś można stwierdzić, że decyzja o włączeniu się SKwP do ZSK była trafna. Jesteśmy przekonani, że certyfikaty ZSK będą coraz bardziej rozpoznawalne wśród pracodawców.
Kwalifikacje wolnorynkowe włączone do ZSK z inicjatywy SKwP
- Wspomaganie obsługi procesów księgowych – 3 poziom PRK
- Obsługa procesów księgowych – 4 poziom PRK
- Zarządzanie procesami księgowymi – 6 poziom PRK
- Zarządzanie procesami płacowymi – 6 poziom PRK
- Zarządzanie obsługą spraw kadrowych – 5 poziom PRK
Liczba wydanych certyfikatów ZSK przez SKwP (stan na grudzień 2025 r.)
Wspomaganie obsługi procesów księgowych
1668
Obsługa procesów księgowych
829
Zarządzanie procesami księgowymi
294
Zarządzanie procesami płacowymi
46
Zarządzanie obsługą spraw kadrowych
61
Posłuchaj podcastu z udziałem pana prof. Stanisława Hońko, prezesa Stowarzyszenia Księgowych w Polsce
Drabinka rozwoju dla księgowychArtykuły w Kwartalniku ZSK 4/2025 o instytucjach certyfikujących:
Ilona Abramowicz – 10 lat ZSK w praktyce: doświadczenia instytucji certyfikującej w branży handlowej
Jolanta Roszczyk – Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w działaniach ZSK
Dominika Brożek – Kwalifikacje w Związku Harcerstwa Polskiego, czyli sprawności na całe życie
#FunduszeUE
-
Kwalifikacje w Związku Harcerstwa Polskiego, czyli sprawności na całe życie
Dominika Brożek
ZSK 4/2025
Kwalifikacje w Związku Harcerstwa Polskiego, czyli sprawności na całe życie
W Związku Harcerstwa Polskiego od kilku lat aktywnie działa Instytucja Certyfikująca w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, dzięki czemu kompetencje zdobywane w harcerstwie mogą być dziś potwierdzane formalnie. To realna szansa dla kadry i młodzieży, by doświadczenie z harcerskiej służby było widoczne również na rynku pracy.
Po co kwalifikacje w ZHP?
Harcerstwo od lat rozwija kompetencje, które w dorosłym życiu są wyjątkowo cenne: umiejętność pracy w grupie, organizacja wydarzeń, prowadzenie zajęć z wykorzystaniem metod aktywizujących, uczenie w działaniu czy odpowiedzialność za innych. Kiedy w 2016 r. Związek Harcerstwa Polskiego został zaproszony do rozmów o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (ZSK), szybko dostrzeżono, że idee systemu świetnie korespondują z tym, co od lat robią instruktorzy w ramach działań w organizacji.
Podczas pierwszych spotkań z Instytutem Badań Edukacyjnych instruktorki i instruktorzy harcerscy zetknęli się z nowymi pojęciami, takimi jak: efekty uczenia się, walidacja, kwalifikacje rynkowe (obecnie: kwalifikacje wolnorynkowe). Okazało się jednak, że łatwo przełożyć je na harcerską praktykę, ponieważ w strukturach ZHP funkcjonują: mapa kompetencji, odznaki kadry kształcącej czy system stopni instruktorskich. Zrodził się pomysł, by umiejętności zdobywane w drużynach i zespołach mogły być formalnie potwierdzone i doceniane przez pracodawców.
Pierwszym krokiem stało się opracowanie dwóch kwalifikacji wolnorynkowych:
- Prowadzenie szkoleń metodami aktywizującymi (Prowadzenie szkoleń metodami aktywizującymi), która jest kierowana do harcerskich trenerów, czyli kadry kształcącej,
- Prowadzenie pracy wychowawczej z grupą (Prowadzenie pracy wychowawczej z grupą), która jest kierowana do wychowawców – drużynowych.
Opisy kwalifikacji powstawały miesiącami przy współpracy ekspertów IBE oraz instruktorów ZHP, którzy tłumaczyli specyfikę harcerskiej metody. Efektem tej pracy było włączenie wyżej wspomnianych kwalifikacji do ZSK w 2018 r. oraz 2020 r.
Jakość w ZSK
Sama kwalifikacja to jedno, ale równie ważne jest zapewnienie jakości procesu jej zdobywania. Dlatego ZHP stworzył Instytucję Certyfikującą (IC ZHP), która zajmuje się walidacją, czyli potwierdzaniem, że kandydatki i kandydaci faktycznie posiadają wymagane kompetencje.
Wymagało to przygotowania szczegółowej dokumentacji: scenariuszy walidacji, procedur, wewnętrznego systemu zapewnienia jakości oraz narzędzi dla asesorów. Instruktorki i instruktorzy pracujący przy IC ZHP przeszli specjalne szkolenia, m.in. z oceniania, prowadzenia wywiadów czy analizy dowodów w dokumentacji portfolio.
Współpraca z IBE, wykorzystanie metod takich jak Design Thinking i Service Blueprint oraz liczne konsultacje ze środowiskiem sprawiły, że materiały wypracowane w ZHP stały się w niektórych przypadkach wzorem również dla innych instytucji rozwijających kwalifikacje wolnorynkowe.
Proces na poziomie państwowym nie był prosty: konsultacje, odpowiedzi na uwagi, formalności, wyznaczenie podmiotu zewnętrznego zapewniania jakości (PZZJ). Pandemia, podczas której miała miejsce znaczna część etapu weryfikacji opisów kwalifikacji, dodatkowo spowolniła prace – podpisanie umów z PZZJ zajęło ponad dwa lata. Mimo to ZHP konsekwentnie budował kompetencje zespołu, szkolił asesorów i przygotowywał kolejne etapy wdrażania. Dzięki temu zapewniona jest jakość i ten sam standard walidacji niezależnie od przeprowadzających ją osób.
Od momentu uzyskania uprawnień do walidacji wspomnianych dwóch kwalifikacji ZHP współpracował z PZZJ. W ramach umowy odbyło się spotkanie w siedzibie IC ZHP i weryfikacja prowadzonej dokumentacji. Przedstawiciel PZZJ pojawił się także podczas walidacji i jako obserwator wziął udział w prowadzonym wywiadzie.
Aktualnie IC ZHP korzysta także z narzędzi opracowanych przez IBE, w tym z aplikacji e-raporty ZRK, za pośrednictwem której składane są kwartalne informacje dotyczące przeprowadzonych walidacji i wydanych certyfikatów. Aplikacja jest wykorzystywana także jako baza i generator certyfikatów oraz służy do opracowywania ewaluacji z działania instytucji certyfikującej.
Perspektywy rozwoju ZSK
Dziś ZHP ma uprawnienia do prowadzenia certyfikacji obu opracowanych przez siebie kwalifikacji i rozwija ich dostępność nie tylko dla swojej kadry. Kwalifikacją Prowadzenie szkoleń metodami aktywizującymi zainteresowani są przede wszystkim trenerzy, czyli kadra kształcąca, ale nie tylko. Firmy szkoleniowe realizujące swoje usługi za pośrednictwem Bazy Usług Rozwojowych, chcąc pozyskać dofinansowanie na swoje szkolenia, są zobowiązane zapewnić usługę zakończoną certyfikacją, np. w ramach ZSK, i z tego powodu nawiązują współpracę z IC ZHP.
Pojawiają się także pomysły na przyszłość związane z rozwojem ZHP poprzez nowe kwalifikacje potwierdzane w ramach ZSK. Instytucja Certyfikująca ZHP opisała kolejne dwie kwalifikacje – jedną związaną z wdrażaniem standardów ochrony małoletnich, a drugą dotyczącą koordynowania lokalnych projektów społecznych. Proces ich weryfikacji jest na zaawansowanym etapie.
ZHP konsekwentnie rozwija swoje kompetencje w ZSK, a efekty tej pracy będą widoczne przez lata – wszędzie tam, gdzie młodzi dorośli będą chcieli pokazać swoje „sprawności na całe życie” zdobyte w harcerstwie.
Więcej o Instytucji Certyfikującej ZHP można przeczytać na oficjalnej stronie Instytucja Certyfikująca ZHP.
Posłuchaj podcastu z udziałem pani Dominiki Brożek
Kwalifikacje w ZHPArtykuły w Kwartalniku ZSK 4/2025 o instytucjach certyfikujących:
Ilona Abramowicz – 10 lat ZSK w praktyce: doświadczenia instytucji certyfikującej w branży handlowej
Jolanta Roszczyk – Stowarzyszenie Księgowych w Polsce w działaniach ZSK
Dominika Brożek – Kwalifikacje w Związku Harcerstwa Polskiego, czyli sprawności na całe życie
#FunduszeUE
-
Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce
Elżbieta Urbańska-Golec
ZSK 4/2025
Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce
Na spotkaniach branżowych organizowanych cyklicznie przez Ministerstwo Edukacji Narodowej (Projekt FERS – Porozumienie branżowe na rzecz kształcenia i szkolenia zawodowego) przedstawiciele wszystkich środowisk związanych z rynkiem pracy wskazują zgodnie na potrzebę dostosowania kształcenia zawodowego w Polsce do dynamicznego rozwoju rynku pracy oraz zmieniających się technologii. O ile jeszcze kilka lat temu była mowa o „zrównoważonym rozwoju” i „starzejących się kadrach”, o tyle dzisiaj wskazuje się na poważną lukę demograficzną i kompetencyjną, a przedsiębiorcy apelują o przygotowanie uczniów pod kątem zarówno dodatkowych kwalifikacji, jak również kompetencji.
ZSK – pojęciownik
Od 10 lat tematyka kwalifikacji ZSK przewija się jako ważny temat na wielu konferencjach i spotkaniach, w których udział biorą przedstawiciele szkół branżowych w całej Polsce. Najczęściej wypowiedzi prelegentów promujących wdrażanie kwalifikacji wolnorynkowych do szkół branżowych i techników spotykają się z pewnym niedowierzaniem. W powszechnej opinii w szkole można w ramach dodatkowych działań podnosić kompetencje uczniów (np. poprzez ich udział w stażach, praktykach zagranicznych etc.), ale jeśli mowa jest o kwalifikacjach, wszyscy z reguły wskazują na tzw. kwalifikacje w zawodzie jako jedyne możliwe do nabycia w szkolnej ławie. Być może problemem jest język – przecież kwalifikacje szkolne są także częścią ZSK z nadanym poziomem PRK, ale nie wszyscy z tego zdają sobie sprawę. Brakuje zatem pomysłu na przeniesienie na grunt szkolny informacji o ZSK, o kwalifikacjach wolnorynkowych i sektorowych, a pojęcia „walidacja” i „instytucja certyfikująca” są na ogół nierozumiane przez środowiska szkolne. Powstaje mylne wrażenie, że wprowadzenie do szkół kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych jest to po prostu zbyt trudne do wdrożenia i realizacji w ramach obowiązujących przepisów prawa oświatowego.
Dwie ustawy i jedno rozporządzenie
Tymczasem – jak pokazuje przykład szkół korzystających z możliwości ZSK – przepisy prawa nie tylko nie przeszkadzają, ale wręcz zachęcają do uatrakcyjnienia kształcenia zawodowego i regulują to, o co prosi rynek pracy: uelastycznienie ścieżek rozwoju i potwierdzenia dodatkowych kompetencji nabytych w formie szkoleń, kursów, ale także podczas lekcji czy zajęć praktycznych w szkołach branżowych. Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji) wprowadziła m.in. kwalifikacje wolnorynkowe (2015 r.) oraz sektorowe (2024 r.). W zależności od potrzeb i możliwości szkoła może więc skorzystać z rejestru i wybrać odpowiednie kwalifikacje wolnorynkowe czy sektorowe do wdrożenia. Artykuł 122a Ustawy Prawo oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. (Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy – Prawo oświatowe) pozwala dyrektorowi po wybraniu określonej kwalifikacji zawrzeć umowę z instytucją certyfikującą, która przeprowadzi bezpłatną walidację. Natomiast na podstawie Rozporządzenia z 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół) dyrektor może ująć w szkolnym planie nauczania obowiązkowe zajęcia edukacyjne przygotowujące uczniów danej klasy do kwalifikacji wolnorynkowej lub kwalifikacji sektorowej związanej z nauczanym zawodem.
Teoria tak. Praktycznie – to jeszcze nie działa
Pomimo możliwości prawnych i zachęt ze strony zarówno IBE PIB, jak i MEN w szkołach wdraża się kwalifikacje ZSK z reguły w formie projektowej, z udziałem firm szkoleniowych. Dyrektorzy szkół wskazują na brak kadry i pieniędzy. Aby przygotować uczniów do walidacji, nauczyciel musiałby sam uzyskać dodatkowe kwalifikacje, a ponadto szkoły nie zawsze są dobrze przygotowane technicznie do prowadzenia zajęć specjalistycznych, ponieważ brakuje im zaplecza technicznego i środków na materiały. Warto postawić pytanie, na ile to jest realny problem, a na ile ta sytuacja wynika z braku przekonania do korzyści związanych z wdrożeniem ZSK.
ZSK – lubię to
Tymczasem rozwój edukacji ustawicznej, powstanie Branżowych Centrum Umiejętności i wpisywanie do ZRK kolejnych kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych wymaga od szkół zmiany perspektywy spojrzenia na ZSK. Należy dostrzec w ZSK szansę na rozwój oferty kształcenia, wzmocnienie potencjału i atrakcyjności szkół branżowych, do których z roku na rok trafia coraz więcej absolwentów szkół podstawowych (Edukacja w Polsce – trendy i statystyki wspierające decyzję o kształceniu branżowym). W dłuższej perspektywie przetrwają tylko te szkoły, które będą oferowały coś więcej niż „program nauczania w zawodzie”. Już dziś wielu dyrektorów poszukuje możliwości współpracy z instytucjami rynku pracy i firmami komercyjnymi na rzecz tworzenia przestrzeni nowoczesnego, innowacyjnego kształcenia. Przykładem są choćby działania związane z powstawaniem BCU i wymogiem współpracy tychże centrów z partnerami branżowymi na rzecz walidacji i certyfikowania kwalifikacji uprzednio wpisanych do ZRK.
Certyfikat w ręku
Uczeń kończący 5-letnie technikum żywienia ma obecnie realną szansę posiadać w swoim portfolio kilka kwalifikacji: dwie kwalifikacje szkolne potwierdzone egzaminami zawodowymi (HGT.02. Przygotowanie i wydawanie dań; HGT.12. Organizacja żywienia i usług gastronomicznych) oraz kwalifikacje wolnorynkowe, np. Przygotowywanie potraw zgodnie z trendami rynkowymi i zasadami zdrowego żywienia oraz Przygotowywanie i podawanie kawy (Barista. Kwalifikacja dla miłośników kawy i nie tylko!). Kwalifikacje rynkowe może nabyć np. podczas zajęć teoretycznych zawodowych lub dodatkowych – projektowych. Bez względu na ścieżkę uzyskania kwalifikacji takie portfolio czyni ucznia zdecydowanie atrakcyjniejszym na rynku pracy. Ten przykład najlepiej pokazuje, że polska szkoła nie ma innego kierunku rozwoju, jeśli chce sprostać wymaganiom naszych czasów i być naprawdę innowacyjna.
Posłuchaj podcastu z udziałem pani Elżbiety Urbańskiej-Golec
Innowacje w szkołach kształcących w zawodachO kształceniu zawodowym piszą także:
Elżbieta Urbańska-Golec – Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce
Elżbieta Margas Dzwonnik – ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju
Joanna Wieczorek-Smerdel – Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?
Katarzyna Bonsz – Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności
dr Michał Charlak – Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030
Mirosław Górczyński – Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku – nowe wyzwania
Aneta Czarniecka – Branża – wczoraj, dziś i jutro, czyli o mocy spotkań, które zmieniają rzeczywistość
dr hab. Dawid Maria Osiński, prof. ucz. – Kompetencje społeczne na rynku pracy
#FunduszeUE
-
ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju
Elżbieta Margas Dzwonnik
ZSK 4/2025
ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju
Obecny rynek pracy mierzy się z nowymi trendami i zjawiskami, którym mogą sprostać wszystkie komponenty Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, w tym również system oświatowy. Zgodnie z rekomendacją ustawową szkoły kształcące w zawodach powinny zapewnić warunki do zdobywania dodatkowych kompetencji i kwalifikacji zgodnych z oczekiwaniami pracodawców, a także umożliwić najmłodszym pracownikom, czyli absolwentom szkół ponadpodstawowych, zmianę ścieżki zawodowej.
Po co kwalifikacje w szkole?
Włączenie kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych do oferty szkoły otwiera przed uczniami zupełnie nowe możliwości. Dla najmłodszego pokolenia pracowników drogą do rozwoju zawodowego jest zmiana pracy i częste przekwalifikowywanie się w celu znalezienia lepszych możliwości w innej specjalizacji zawodowej lub w innym sektorze. Zgodnie z najnowszym Raportem PARP Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań tylko 5% badanych studentów i absolwentów zadeklarowało, że chciałoby przez wiele lat pracować u jednego pracodawcy, a 34% uznało, że zmiana pracy co kilka lat jest najlepszą drogą rozwoju zawodowego.
Dynamiczny rozwój AI spowodował również zmiany postaw u pracodawców. W trakcie rekrutacji i planowania dalszego rozwoju pracowników większą uwagę zwraca się na umiejętności praktyczne niż na samą wiedzę. Zgodnie z wyżej wymienionym Raportem aż 47% pracodawców oczekuje od nowo zatrudnianych pracowników głównie umiejętności praktycznych. Kwalifikacje wolnorynkowe zdefiniowane w ZSK mają charakter praktyczny i odnoszą się do konkretnych czynności zawodowych, np. przygotowywanie potraw, obsługa maszyn, usługi logistyczne itp. Dzięki prawidłowo dobranym narzędziom walidacji uczeń może je potwierdzić i uzyskać odpowiedni certyfikat, który jest realnym atutem przy zatrudnieniu. Szkoła, która umożliwia uczniom nabycie wybranych kwalifikacji, staje się instytucją przyjazną uczniowi i rynkowi pracy.
Włączenie kwalifikacji do praktyki szkolnej sprzyja również integracji z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Szkoła może współpracować z lokalnymi przedsiębiorcami, organizacjami branżowymi czy instytucjami rynku pracy, tworząc sieć partnerstw na rzecz rozwoju kwalifikacji. Taka współpraca sprawia, że szkoła staje się centrum lokalnego ekosystemu edukacyjno-zawodowego – miejscem, w którym spotykają się edukacja, biznes i samorząd, tworząc pewnego rodzaju klastry edukacyjne, znane w innych dziedzinach gospodarki (Polski Klaster Edukacyjny).
Jakość w ZSK
Po 10 latach funkcjonowania systemu na pierwszy plan wysuwa się jakość, zarówno przeprowadzania walidacji, jak i przygotowania do niej. Pojęcie jakości w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji nie ogranicza się do formalnych procedur czy dokumentów. To przede wszystkim system zapewniania wiarygodności – zarówno dla osób zdobywających kwalifikacje, jak i dla instytucji, które je nadają. Dla szkół jest to bardzo ważny czynnik, który sprawia, że szkoły uwzględniają w procesach edukacyjnych przygotowywanie uczniów do kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych.
Każda kwalifikacja włączona do ZSK musi przejść proces weryfikacji: analizę potrzeb, opracowanie standardu, określenie sposobu walidacji i nadawania kwalifikacji. Dzięki temu możemy mieć pewność, że kwalifikacja odpowiada rzeczywistym wymaganiom rynku, a proces jej uzyskiwania jest przejrzysty, porównywalny i wiarygodny. Instytucje certyfikujące dbają o stworzenie odpowiednich scenariuszy walidacji, właściwe narzędzia walidacji, kompetencje asesorów oraz dostępność procedury dla wszystkich uczestników, a stosowane przez nie matryce walidacji zapewniają powtarzalność i rzetelność (Zintegrowany System Kwalifikacji – poznaj metody walidacji).
W ramach jakości ważne jest także rozdzielenie personalne funkcji edukacyjnej i certyfikacyjnej, tak aby osoby szkolące i przygotowujące do nabycia kwalifikacji nie uczestniczyły w procesie sprawdzania nabytych efektów uczenia się.
Szkoła, która szeroko włącza się w system ZSK, zyskuje szansę na wdrożenie mechanizmów jakościowych. Mierzalne efekty uczenia się, jasne kryteria oceny oraz weryfikowalność kompetencji uczniów wzmacniają prestiż placówki i zaufanie środowiska lokalnego do działań edukacyjnych szkoły.
Rozwój ZSK a kształcenie zawodowe
Zintegrowany System Kwalifikacji to nie tylko zbiór procedur, ale przede wszystkim strategia rozwoju kompetencji społeczeństwa. W kontekście kształcenia zawodowego stanowi narzędzie modernizacji i otwarcia szkoły na nowe formy edukacji. Coraz więcej placówek dostrzega w ZSK szansę na rozwój – zarówno organizacyjny, jak i wizerunkowy.
Włączenie się w system dedykowanych kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych oznacza wyższy poziom profesjonalizacji szkoły. Placówki mogą pełnić funkcję instytucji walidujących, co wymaga wdrożenia procedur jakości, szkoleń kadry oraz współpracy z partnerami zewnętrznymi. To wszystko przekłada się na rozwój kompetencji nauczycieli, którzy stają się ekspertami w obszarze walidacji efektów uczenia się.
ZSK wspiera również indywidualizację ścieżek edukacyjnych. Uczniowie mogą zdobywać kwalifikacje stopniowo, w miarę rozwoju swoich umiejętności, a szkoła ma możliwość elastycznego dopasowania programów nauczania do zmian na rynku pracy. W ten sposób kształcenie zawodowe przestaje być zamkniętym cyklem, a staje się procesem otwartym, ciągłym i dostosowanym do zmian gospodarczych. Wreszcie rozwój ZSK w szkołach to także wzmocnienie roli edukacji publicznej w budowaniu społeczeństwa opartego na wiedzy i jakości.
Zintegrowany System Kwalifikacji i szkoła zawodowa tworzą dziś spójny ekosystem, w którym jakość, rozwój i praktyczne przygotowanie do zawodu stają się wspólnym celem. ZSK to przede wszystkim narzędzie budowania przyszłości uczniów – dające im realne możliwości potwierdzania umiejętności. Dla szkoły to szansa na rozwój, otwarcie na otoczenie gospodarcze i wzmocnienie jakości kształcenia, a dla całego systemu edukacji – na stworzenie spójnej drogi, w której edukacja i kwalifikacje prowadzą wspólnie do jakości i rozwoju.
Posłuchaj podcastu z udziałem pani Margas Dzwonnik
Oferta dla uczniów w szkole kształcącej w zawodach branży HORECA?O kształceniu zawodowym piszą także:
Elżbieta Urbańska-Golec – Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce
Elżbieta Margas Dzwonnik – ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju
Joanna Wieczorek-Smerdel – Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?
Katarzyna Bonsz – Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności
dr Michał Charlak – Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030
Mirosław Górczyński – Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku – nowe wyzwania
Aneta Czarniecka – Branża – wczoraj, dziś i jutro, czyli o mocy spotkań, które zmieniają rzeczywistość
dr hab. Dawid Maria Osiński, prof. ucz. – Kompetencje społeczne na rynku pracy
#FunduszeUE