ZSK 4/2025

Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?

Szybko wejść na rynek pracy

Młodzi ludzie  pragnący szybko się usamodzielnić myślą o jak najszybszym wejściu na rynek pracy i uzyskaniu niezależności finansowej. Pomóc im w tym  może prężnie rozwijające się szkolnictwo zawodowe: technika i szkoły branżowe, które oferują zdobycie dobrego zawodu, ciągłe podwyższanie kwalifikacji i zawodowy rozwój. Zależnie od regionu preferencje młodych ludzi są różne. Najtrafniej zainteresowania i potrzeby zawodowe młodzieży można zdiagnozować na własnym podwórku, na przykładzie konkretnej szkoły, w tym przypadku – Zespołu Szkół nr 1 w Hrubieszowie, najbardziej na wschód wysuniętym polskim mieście. Region nie oferuje młodym ludziom pracy w dużych zakładach przemysłowych – trzeba stawiać na małe, lokalne zakłady usługowe, firmy rodzinne czy popularne służby mundurowe.

Uczniowie Zespołu Szkół nr 1 kształcą się w kilku zawodach. Ich zainteresowaniem cieszą się branże: samochodowa, gastronomiczna, budowlana oraz informatyczna. Szkoła zawodowa (zarówno technikum, jak i szkoła branżowa) coraz częściej jest pierwszym wyborem młodych ludzi. Mogą w niej nie tylko zdobyć wiedzę teoretyczną, ale przede wszystkim praktyczną. Zajęcia praktyczne umożliwiają konkretne działanie, doskonalenie, ciągły rozwój. Uczeń każdorazowo widzi efekty swej pracy. Może też zweryfikować nabyte w szkole umiejętności u konkretnych pracodawców podczas praktyk zawodowych w kraju i za granicą. Uczniowie Zespołu Szkół nr 1 bardzo chętnie wyjeżdżają na staże zawodowe do Grecji. Otwarcie na Unię Europejską umożliwia młodym fachowcom poznawanie nowoczesnych technologii, interesujących i oryginalnych rozwiązań, specjalistycznego oprogramowania i maszyn sterowanych cyfrowo. Dzięki poznaniu specyfiki pracy lokalnych przedsiębiorców oraz doskonaleniu umiejętności podczas staży zagranicznych młodzież świadomie kształtuje swój dalszy rozwój zawodowy.

Dodatkowe kwalifikacje oferowane przez szkołę

Współczesną młodzież interesuje więc zdobycie konkretnego zawodu, ale uczniowie Zespołu Szkół nr 1 na tym nie poprzestają. Chcą zdobywać nowe kwalifikacje, a szkoła wychodzi naprzeciw ich potrzebom i aspiracjom. Ze środków  pozyskanych z Unii Europejskiej organizuje liczne kursy oraz szkolenia zawodowe i czeladnicze, w których młodzież bardzo chętnie uczestniczy. Uczniowie z klasy samochodowej dodatkowo zdobywają kwalifikacje lakiernika, blacharza, spawacza czy operatora wózków widłowych, natomiast uczniów klasy gastronomicznej interesują nie tylko kursy dające uprawnienia cukiernika, ale także kursy fryzjerskie, wizażu czy kosmetyczne. Współczesna szkoła zawodowa daje więc możliwość wielokierunkowego rozwoju.

Oferta dla uczniów z niepełnosprawnościami

Dzisiejsza szkoła nie zapomina też o uczniach z niepełnosprawnościami. To właśnie do nich skierowany jest program „Kariera bez barier” realizowany z dotacji Ministerstwa Edukacji Narodowej przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy  w Warszawie. Projekt ma na celu budowanie pozytywnych postaw uczniów dotyczących aktywności zawodowej oraz kształtowania konkretnych umiejętności potrzebnych na rynku pracy. Służy rozwojowi zainteresowań młodych ludzi, umożliwia nabycie większej pewności siebie, umiejętności odnalezienia się w nowym miejscu i środowisku, doskonali tak ważne we współczesnym świecie kompetencje miękkie.

Szkoła otwarta na nowe kierunki kształcenia

Spełniając oczekiwania i potrzeby młodzieży, Zespół Szkół nr 1 wciąż otwiera nowe kierunki kształcenia. Duże zainteresowanie wzbudza kierunek technik informatyk z innowacją pedagogiczną w zakresie konstruowania i obsługi dronów oraz kierunek  technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej. Specyfika regionu i jego atrakcyjność turystyczna sprawia, że młodzi ludzie interesują się agroturystyką, pragną poznać tajniki zawodu hotelarza i temu też służy zaproponowanie uczniom nowego kierunku kształcenia – technik hotelarstwa.

Młodzi ludzie z regionu hrubieszowskiego mają więc różne zainteresowania zawodowe, które pragną rozwijać. Umożliwia im to właśnie szkoła branżowa I i II stopnia oraz technikum, które zapewniają dobry zawód i dalszy rozwój.

Otwartość na potrzeby rynku pracy

Decyzje edukacyjne młodzieży często wynikają z obserwacji realnych potrzeb rynku pracy i chęci szybkiego uniezależnienia się finansowego. Wybór kształcenia zawodowego jest więc związany z perspektywą zatrudnienia. Uczniowie już w trakcie nauki i praktyk zawodowych mogą się przekonać, że konkretne umiejętności oraz ich systematyczne pogłębianie i rozwijanie dają duże bezpieczeństwo ekonomiczne. Dla młodych ludzi ważna jest również możliwość zatrudnienia za granicą. Mają świadomość, że dobry fach i specjalistyczna wiedza są uniwersalne i zawsze poszukiwane w Europie i nie tylko. Taki stosunek do wykształcenia i przyszłej pracy znacznie zwiększa atrakcyjność kierunków technicznych.

Posłuchaj podcastu z udziałem pani Joanny Wieczorek Smerdel
Nowoczesne kształcenie zawodowe

O kształceniu zawodowym piszą także: 

 Elżbieta Urbańska-Golec – Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce

Elżbieta Margas Dzwonnik – ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju

Joanna Wieczorek-Smerdel – Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?

Katarzyna Bonsz – Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności

dr Michał Charlak – Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030

Mirosław Górczyński – Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku  – nowe wyzwania

Aneta Czarniecka – Branża – wczoraj, dziś i jutro, czyli o mocy spotkań, które zmieniają rzeczywistość

dr hab. Dawid Maria Osiński, prof. ucz. – Kompetencje społeczne na rynku pracy

ZSK 4/2025

Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności

BCU Skyport Zakład Doskonalenia Zawodowego – pionier w Polsce

22 lutego 2024 r. jako pierwsi na Śląsku, a także pierwsi w Polsce otworzyliśmy Branżowe Centrum Umiejętności w dziedzinie eksploatacji portów i terminali lotniczych. Od tego momentu naszym celem stały się kompleksowe działania na rzecz przygotowania kadr dla nowoczesnej gospodarki w branży lotniczej i branżach pokrewnych. W przypadku katowickiego BCU ZDZ zwanego potocznie Skyportem wartość wsparcia wyniosła blisko 12 mln złotych. W okresie realizacji przedsięwzięcia środki przeznaczono m.in. na prace remontowo-budowlane, stworzenie i wyposażenie specjalistycznych pracowni i Laboratoriów Wiedzy, a także na działalność statutową obejmującą cztery kluczowe obszary działalności: edukacyjno-szkoleniową, integrująco-wspierającą, innowacyjno-rozwojową oraz doradczo-promocyjną. Bycie pionierem przecierającym szlaki wiązało się z pewnymi wyzwaniami, ale przyniosło wymierne efekty i dało olbrzymią satysfakcję. 

Czym są Branżowe Centra Umiejętności?

Branżowe Centra Umiejętności powstały  w ramach przedsięwzięcia „Utworzenie i wsparcie funkcjonowania 120 branżowych centrów umiejętności (BCU), realizujących koncepcję centrów doskonałości zawodowej (CoVEs), w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności”. Mimo wspomnianej już dwuletniej historii BCU stanowią nowość w systemie jednostek oświatowych. Wyspecjalizowane w konkretnej branży ośrodki szkoleniowe o szerokim spektrum działania dysponują nowoczesnymi pracowniami zwanymi Laboratoriami Wiedzy i są w stanie realizować przedsięwzięcia  ze wspomnianych wcześniej czterech obszarów działalności. Cechą odróżniająca BCU od innych placówek jest wysoko rozwinięta współpraca z pracodawcami i organizacjami branżowymi, a także partnerami naukowymi. Jesteśmy realnym przykładem tego, że partnerstwo łączy,
a nie dzieli – doświadczenia partnera branżowego, czyli zrzeszającego wiele firm Śląskiego Klastra Lotniczego, wsparcie ze strony partnera naukowego, czyli Politechniki Śląskiej,  i działania lidera, czyli Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach, instytucji z blisko 100-letnią tradycją, okazały się naszą receptą na sukces.

Charakterystyczne także dla BCU stały się branżowe szkolenia zawodowe stanowiące pozaszkolną formę kształcenia ustawicznego w jednej dziedzinie zawodowej, przydatne
do wykonywania zawodu. Po ich ukończeniu i zdaniu egzaminu wydawany jest Branżowy Certyfikat Umiejętności stanowiący o nowych kompetencjach.  

Branżowe Centra Umiejętności jako realna odpowiedź na potrzeby rynku 

Dynamiczny rozwój nowoczesnych technologii sprawia, że rynek pracy nieustannie się zmienia,
a tradycyjne zawody są stopniowo zastępowane nowymi profesjami, co wymaga dostosowywania oferty edukacyjnej do zmieniającej się rzeczywistości. Na takie potrzeby odpowiadają właśnie branżowe centra umiejętności, które reagują na realne wymogi gospodarki, wspierają tzw. mobilność zawodową, ideę uczenia się przez całe życie, a przy tym uwzględniają zielone i cyfrowe kompetencje. 

Na uwagę zasługują również organy centrów umiejętności, tzw. Rady BCU, tworzone przez przedstawicieli pracodawców, partnerów społecznych, a także władze lokalne i regionalne, co stanowi cenny wkład w obecne i przyszłe działania BCU i pozwala spojrzeć na nie z wielu różnych aspektów i punktów widzenia.

Szkoła Mistrzów i Mistrzyń Branż

Jednym z ciekawych wydarzeń wspierających popularyzację wiedzy na temat danej branży jest Ogólnopolski cykl konkursów Szkoła Mistrzów i Mistrzyń Branż, organizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Konkursy są skierowane do szkół kształcących uczniów w zawodach szkolnictwa branżowego w danej branży lub zainteresowanych obszarem związanym z branżą, a ich celem jest motywowanie uczniów do pogłębienia wiedzy w zakresie przyszłego zawodu, zgodnie z aktualnymi potrzebami rynku pracy, oraz upowszechnianie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji poprzez wskazanie młodzieży możliwości, jakie daje ZSK. BCU Skyport miało przyjemność stać się partnerem tego wydarzenia w edycji poświęconej branży eksploatacji portów i terminali lotniczych i uznaje tę inicjatywę za doskonałe wsparcie szkolnictwa zawodowego. 

Branżowe Centra Umiejętności jako wsparcie dla kwalifikacji sektorowych 

Branżowe centra umiejętności mogą pełnić dwie funkcje w obszarze kwalifikacji sektorowych – mogą być zarówno centrami szkoleniowymi, jak i ośrodkami egzaminacyjnymi. Dzięki temu osoba zainteresowana podnoszeniem swoich kwalifikacji może najpierw zdobyć potrzebne umiejętności podczas szkolenia zgodnego z opisem kompetencji, a następnie przystąpić do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje sektorowe zgodnie z wymaganiami Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. 

Katowicki Skyport opracował dwie kwalifikacje sektorowe – Cyberbezpieczeństwo w lotnictwie oraz Komunikowanie się w sytuacjach kryzysowych w lotnictwie. Proces ich przygotowania i zgłoszenia do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji był wspierany przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Prace nad kwalifikacjami nadal trwają, a obecnie znajdują się w procedowaniu w odpowiednich ministerstwach. Mam nadzieję, że branżowe centra umiejętności, których liczba na mapie Polski stale rośnie, będą miejscem, gdzie postęp będzie napędzać kształtowanie kompetencji przyszłych pokoleń.

Posłuchaj podcastu z udziałem pani Haliny Kaszni, prezes zarządu Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Katowicach
Rozwój kwalifikacji w odniesieniu do potrzeb regionu

O kształceniu zawodowym piszą także: 

 Elżbieta Urbańska-Golec – Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce

Elżbieta Margas Dzwonnik – ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju

Joanna Wieczorek-Smerdel – Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?

Katarzyna Bonsz – Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności

dr Michał Charlak – Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030

Mirosław Górczyński – Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku  – nowe wyzwania

Aneta Czarniecka – Branża – wczoraj, dziś i jutro, czyli o mocy spotkań, które zmieniają rzeczywistość

dr hab. Dawid Maria Osiński, prof. ucz. – Kompetencje społeczne na rynku pracy

ZSK 4/2025

Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030

Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 (ZSU 2030)

ZSU 2030 ma status polityki publicznej i wyznacza ramy strategiczne polityki na rzecz rozwoju umiejętności niezbędnych do wzmocnienia kapitału społecznego, włączenia społecznego, wzrostu gospodarczego i osiągnięcia wysokiej jakości życia. Termin „umiejętności” oznacza zdolność do prawidłowego i sprawnego wykonywania określonego rodzaju czynności, zadania lub funkcji. Przez prawidłowe wykonywanie rozumie się wykorzystywanie w działaniu odpowiedniej wiedzy teoretycznej i praktycznej oraz stosowanie się do norm społecznych, w szczególności odnoszących się do danego rodzaju działalności. Wdrożenie ZSU 2030 ma przyczynić się do rozwoju umiejętności odpowiednich dla potrzeb osób uczących się, społeczeństwa i gospodarki oraz lepszej koordynacji działań stron zaangażowanych w rozwój tych umiejętności.

Czy AI zabierze nam pracę?

Światowe Forum Ekonomiczne (WEF) zakłada, że do 2030 r. na całym świecie może powstać ok. 78 mln nowych miejsc pracy, ale  jednocześnie 92 mln miejsc pracy zniknie. Według raportu z 2025 r. 39% wszystkich pracowników do 2030 r. będzie musiało zdobyć nowe kompetencje. Według przygotowanego raportu Future of Jobs 2025 „prawie co druga kluczowa kompetencja zmieni się w ciągu najbliższych pięciu lat”. Od generatywnej sztucznej inteligencji, przez zmiany klimatyczne, po napięcia geopolityczne – świat pracy jutra to efekt  dzisiejszych globalnych przeobrażeń, które zachodzą szybciej i w bardziej złożony sposób niż kiedykolwiek wcześniej. W przyszłości szczególnie istotne  będą umiejętności technologiczne, myślenie analityczne, kreatywność, odporność, ale także klasyczne umiejętności miękkie, takie jak praca zespołowa czy komunikacja (Oto 10 nieoczywistych i poszukiwanych zawodów przyszłości. Sprawdź, czy masz odpowiednie umiejętności).

Jak przygotować się na rozwój AI?

Podczas konferencji AI Summit 2025, która odbyła się 17 września br., można było usłyszeć ciekawą wypowiedź Marty Godzisz, dyrektor Centrum Kształcenia Podyplomowego Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Warszawie: „Rozwój sztucznej inteligencji stawia przed nami nowe wyzwania, ale też otwiera wielkie możliwości. Kompetencją przyszłości będzie umiejętność krytycznego myślenia na temat tego, co jest wygenerowane przez Chat GPT czy każde inne narzędzie”. Krytyczne myślenie, czyli umiejętność logicznego rozumowania i chłodnej analizy faktów, zyskuje wciąż na znaczeniu. W czasach, gdy zaawansowane technologie AI stały się ogólnodostępne i w kilka chwil możliwe jest wygenerowanie fałszywych wypowiedzi głosowych czy nawet filmów, a  z socjotechnikami stosowanymi przez przestępców możemy się spotkać równie często jak z reklamami, niezbędna staje się umiejętność krytycznego myślenia, chłodnego oglądu sytuacji oraz trafna ocena udostępnianych informacji. 

Każdego dnia jesteśmy narażeni na zalew fake newsów, które celowo mają wprowadzić nas w błąd i wywołać konkretne reakcje. Gdy we wrześniu br. do Polski wleciały rosyjskie drony, w internecie, a głównie na portalach społecznościowych zaczęto publikować informacje niemające nic wspólnego z rzeczywistością. Firmy analizujące ruch w sieci wskazały, że w ciągu kilka godzin pojawiło się na ten temat blisko 200 tys. wpisów, a wszystko to zanim służby wydały oficjalne komunikaty na temat tego zdarzenia. Wciąż także pojawiają się nowe warianty wyłudzenia pieniędzy – oszuści wykorzystujący wizerunek Narodowego Funduszu Zdrowia proponują ostatnio możliwość otrzymania „zwrotu środków”. We wszystkich tych sytuacjach łatwo jest dać się zwieść fałszywym komunikatom i dlatego tak ważne jest kształcenie umiejętności krytycznej oceny otrzymywanych informacji i sprawdzania źródła ich pochodzenia. 

Rosnąca liczba cyberataków to już nasza codzienność 

Według analiz Check Point opublikowanych w „Rzeczpospolitej” 16 września 2025 r. w Europie firmy
i instytucje muszą mierzyć się tygodniowo z ponad 1,6 tys. uderzeniami w systemy IT. Specjaliści od cyberbezpieczeństwa stali się bardzo poszukiwani na rynku pracy. Średnio każda z firm i instytucji w Polsce poddawana jest próbie ataku 2,3 tys. razy w tygodniu. Liczba ataków na polską sieć rośnie, ale liczba skutecznie przeprowadzonych ataków jest mniejsza. Wynika to m.in. z wprowadzenia dyrektywy NIS2 o zwiększeniu ogólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w Unii Europejskiej, nakładającej obowiązek wdrażania zabezpieczeń i środków zarządzania ryzykiem w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz raportowania incydentów. Dyrektywa NIS2 dotyczy większości średnich i dużych firm z 18 kluczowych sektorów, a także dostawców usług cyfrowych, niezależnie od ich wielkości. Obejmuje firmy z sektorów krytycznych i ważnych, takich jak: energetyka, transport, bankowość, opieka zdrowotna, infrastruktura cyfrowa, a także sektory spożywczy i produkcyjny. 

Stawić czoła wyzwaniom współczesnego świata

W tym kontekście warto zadać sobie pytanie o to, jakie zawody zyskują obecnie na znaczeniu. Z pewnością są to analitycy danych, ponieważ umiejętność interpretacji danych to fundament podejmowania strategicznych decyzji w każdej branży. Gwałtownie rośnie także zapotrzebowanie na ekspertów AI, gdyż rozwój sztucznej inteligencji stwarza ogromne możliwości, ale wymaga specjalistów, którzy potrafią je wykorzystać. Przyspieszająca gwałtownie w naszym kraju, ale i na całym świecie transformacja energetyczna stwarza olbrzymie zapotrzebowanie na specjalistów ds. energii odnawialnej. Niezależnie od wybranego zawodu warto z pewnością rozwijać myślenie analityczne, czyli zdolność do wyciągania wniosków na podstawie danych, uczyć się korzystania ze sztucznej inteligencji, ponieważ nawet podstawowa wiedza o AI otwiera nowe możliwości zawodowe, a także kształtować w sobie elastyczność i odporność na zmiany – umiejętność dostosowywania się do dynamicznego rynku pracy staje się niezbędna (Przyszłość rynku pracy: raport World Economic Forum).

Posłuchaj podcastu z udziałem pana dr. Michała Charlaka
O dronach w Hrubieszowie, cyberbezpieczeństwie i kształceniu zawodowym

O kształceniu zawodowym piszą także: 

 Elżbieta Urbańska-Golec – Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce

Elżbieta Margas Dzwonnik – ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju

Joanna Wieczorek-Smerdel – Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?

Katarzyna Bonsz – Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności

dr Michał Charlak – Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030

Mirosław Górczyński – Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku  – nowe wyzwania

Aneta Czarniecka – Branża – wczoraj, dziś i jutro, czyli o mocy spotkań, które zmieniają rzeczywistość

dr hab. Dawid Maria Osiński, prof. ucz. – Kompetencje społeczne na rynku pracy

ZSK 4/2025

Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku – nowe wyzwania

Plan działań w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego na lata 2022–2025

Celem opracowanego przez MEN we współpracy z innymi resortami Planu działań w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego na lata 2022–2025 było przygotowanie pracowników na potrzeby nowoczesnej gospodarki. To kontynuacja rozpoczętej w 2019 r. reformy kształcenia zawodowego. Plan działań uwzględniał wyzwania stojące przed kształceniem zawodowym, wynikające z przemian gospodarczych, rozwoju nowych technologii i postępującej cyfryzacji, i koncentrował się na pięciu obszarach, takich jak:

• rozwój umiejętności zawodowych (aktualizacja podstaw programowych, cyfryzacja egzaminów, wdrażanie mikrokwalifikacji, wsparcie osób z niepełnosprawnościami, rozwój kompetencji zielonych i cyfrowych),
• kadry dla edukacji zawodowej (doskonalenie nauczycieli, wsparcie uczelni zawodowych, promocja platform EPALE),
• doradztwo zawodowe i promocja (Europass, Euroguidance, konkursy umiejętności, EuroSkills),
• mechanizmy współpracy (Branżowe Centra Umiejętności, sektorowe rady kompetencji, monitoring karier, mobilność edukacyjna),
• uczenie się przez całe życie w regionach (współpraca z samorządami wojewódzkimi, projekty regionalne).

Działania te były zgodne z zaleceniem Rady UE z 2020 r. i stanowiły odpowiedź na potrzebę zwiększenia konkurencyjności, sprawiedliwości społecznej i odporności systemu edukacyjnego.

Kryzys umiejętności wyzwaniem dla Europy

Komisja Europejska w komunikacie z marca 2025 r. wskazuje na pogłębiający się kryzys umiejętności wynikający przede wszystkim z niedoborów wykwalifikowanej siły roboczej, braków w umiejętnościach cyfrowych, niskiej atrakcyjności edukacji zawodowej oraz spadku liczby ludności w wieku produkcyjnym. Brak szybkich działań w tym zakresie może ograniczyć wzrost gospodarczy, innowacyjność i zdolność Europy do reagowania na kryzysy.

Strategia „Unia umiejętności”

Właśnie ta diagnoza Komisji Europejskiej w obszarze kapitału ludzkiego i umiejętności (wyzwań w zakresie zarządzania talentami) jest podstawą stworzenia strategii „Unia umiejętności” („Union of Skills”), która ma wzmocnić konkurencyjność UE poprzez inwestycje w kapitał ludzki. Inicjatywa ta ma zapewnić obywatelom krajów Unii dostęp do wysokiej jakości edukacji i szkoleń (innowacyjne i atrakcyjne kształcenie zawodowe dostępne dla wszystkich, a rozwój edukacji STEM jako fundamentu kompetencji przyszłości), wspierać uczenie się przez całe życie (mikropoświadczenia jako elastyczna forma potwierdzania kompetencji, Indywidualne Rachunki Szkoleniowe jako narzędzia do zarządzania własną ścieżką edukacyjną), ułatwiać mobilność zawodową w UE (harmonizacja systemów kwalifikacji) oraz przyciągać talenty spoza Unii (unijna pula talentów i strategia wizowa dla studentów i pracowników spoza UE, europejskie obserwatorium umiejętności jako źródło danych i analiz).

„Unia umiejętności” – kluczowe umiejętności

Systemy kształcenia i szkolenia mają kluczowe znaczenie dla zapewnienia obywatelom Unii realnych szans na dobre życie i zatrudnienie. Komisja Europejska planuje wdrożenie pilotażowego programu rozwijania podstawowych umiejętności, takich jak: czytanie, pisanie, matematyka, nauki przyrodnicze, kompetencje cyfrowe i obywatelskie. We współpracy z państwami członkowskimi opracowane zostaną również konkretne działania wspierające dzieci i młodzież mające trudności w nauce.

Rozwój edukacji w dziedzinach STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Maths) ma przygotować obywateli do transformacji cyfrowej i ekologicznej. Szczególny nacisk kładzie się na zwiększenie udziału kobiet w tych dziedzinach.

Upskilling (rozwijanie posiadanych umiejętności) i reskilling (zdobywanie zupełnie nowych kompetencji) stają się kluczowe dla rozwoju zawodowego. Komisja Europejska dąży do tego, aby uczenie się przez całe życie stało się powszechną praktyką – niezależnie od wieku, poziomu wykształcenia czy statusu zawodowego.

Rozwój narzędzi takich jak Europass czy system Europass Digital Credentials umożliwi automatyczne rozpoznawanie, porównywanie i uwierzytelnianie kwalifikacji w sposób transparentny i zrozumiały zarówno dla pracodawców, jak i instytucji edukacyjnych. Działania te mają ułatwić obywatelom UE mobilność edukacyjną i zawodową – przenoszenia umiejętności i kwalifikacji w całej UE. Dużego znaczenia nabiorą w przyszłości cyfrowe poświadczenia kwalifikacji, mikropoświadczenia oraz indywidualne rachunki szkoleniowe jako element polityk na rzecz edukacji i szkolenia zawodowego.

Unia Umiejętności ma wzmocnić zdolność UE do przyciągania i zatrzymywania strategicznych talentów, zarówno wewnątrz Unii, jak i spoza niej. W ramach tych działań Komisja Europejska ogłosi pilotażowy nabór wniosków w programie „Maria Skłodowska-Curie – Wybierz Europę”, by zachęcić naukowców do pracy w Europie. Planowane jest także uruchomienie unijnej puli talentów oraz przedstawienie nowej strategii wizowej dla studentów i pracowników spoza UE.

Oczekiwane efekty do 2030 roku

Komisja Europejska spodziewa się, że podjęte działania doprowadzą do zmniejszenia liczby  obywateli z niskim poziomem umiejętności podstawowych oraz zwiększenia liczby uczniów w obszarach STEM na poziomie podstawowym i średnim, studentów STEM na poziomie trzecim (w tym kobiet) i doktorantów w ICT.

Wyzwania dla Polski po 2025 roku

Aby sprostać nowym wymaganiom, Polska powinna rozwinąć system mikropoświadczeń jako odpowiedź na potrzebę szybkiego zdobywania kompetencji, wzmocnić doradztwo zawodowe i edukację karierową (szczególnie na poziomie oświatowym, z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych), zwiększyć udział edukacji STEM poprzez kampanie informacyjne i wsparcie dla kobiet, zintegrować działania z europejskimi inicjatywami, w tym z EU VET i ILA, oraz wspierać Wojewódzkie Zespoły Koordynacji (WZK) jako lokalne centra wdrażania Zintegrowanej Strategii Umiejętności (ZSU 2030).

Strategia „Unia umiejętności” to nie tylko odpowiedź na kryzys kompetencyjny, ale także wizja Europy, która inwestuje w ludzi. Polska, mając za sobą solidne działania z lat 2022–2025, stoi przed szansą, by stać się liderem w adaptacji tej strategii. 

Posłuchaj podcastu z udziałem pana Mirosława Górczyńskiego
Doradztwo kariery – nowe spojrzenie na doradztwo zawodowe

O kształceniu zawodowym piszą także: 

 Elżbieta Urbańska-Golec – Od szkolnej ławki do certyfikatu. Jak ZSK może wesprzeć kształcenie zawodowe w Polsce

Elżbieta Margas Dzwonnik – ZSK i szkoła – wspólna droga do jakości i rozwoju

Joanna Wieczorek-Smerdel – Kształcenie zawodowe – co interesuje młodzież?

Katarzyna Bonsz – Kwalifikacje na miarę przyszłości, czyli Branżowe Centra Umiejętności

dr Michał Charlak – Perspektywy rozwoju kształcenia zawodowego w kontekście wdrażania ZSU 2030

Mirosław Górczyński – Kształcenie i szkolenie zawodowe w Polsce po 2025 roku  – nowe wyzwania

Aneta Czarniecka – Branża – wczoraj, dziś i jutro, czyli o mocy spotkań, które zmieniają rzeczywistość

dr hab. Dawid Maria Osiński, prof. ucz. – Kompetencje społeczne na rynku pracy