Praktyka może być bezpłatna, ale czy musi? Jakie szanse niesie taka forma zdobywania doświadczenia zawodowego? Czym kierować się wybierając nieodpłatne praktyki, żeby zyskać, a nie stracić?

Zarówno praktyki zawodowe, jak i studenckie są elementem niezbędnym do uzyskania dyplomu. Najczęściej mają charakter nieodpłatny, co budzi poczucie niesprawiedliwości — w końcu praktykę, a pracę na etacie na pierwszy rzut oka niewiele różni. Zasady, na jakich odbywają się praktyki, zależą jednak w dużej mierze od porozumienia zawartego bezpośrednio między firmą a szkołą, bądź z samym praktykantem. Dotyczy to również wynagrodzenia. 

Coraz więcej firm zgadza się na praktyki płatne. Pracodawcom zależy bowiem na pozyskaniu utalentowanych uczniów i studentów jeszcze na etapie kształcenia. Nie mniej nadal oferty praktyk bezpłatnych stanowią zdecydowana większość.

Jakie szanse niosą bezpłatne praktyki?

• Możliwość zdobycia doświadczenia zawodowego — obojętnie czy płatne, czy bezpłatne praktyki to przede wszystkim okazja do poznania przyszłego zawodu oraz zdobycia pierwszych doświadczeń na ścieżce kariery. To również niepowtarzalna okazja do sprawdzenia, czy obrana droga zawodowa to ta właściwa.
• Możliwość darmowej nauki — na bezpłatne praktyki warto spojrzeć w kontekście atutów poza finansowych. Często sama możliwość odbycia atrakcyjnych szkoleń wewnętrznych okazuje się godnym wynagrodzeniem.
• Zdobycie pierwszych kontaktów zawodowych — praktyki to niecodzienna okazja na nawiązanie wartościowych relacji, które można z sukcesem wykorzystać na przyszłych etapach kariery. 
• Wzbogacenie CV — praktyka w wartościowej firmie jest dobrze postrzegana przez każdego pracodawcę. Na rozmowach kwalifikacyjnych często padają pytania o aspekty związane z podjętą praktyką oraz wykonywanymi w jej ramach obowiązkami. Żaden rekruter nie zapyta natomiast, czy była to praktyka z wynagrodzeniem finansowym, czy bez. 
• Możliwość poznania przedsiębiorstwa — płatne czy bezpłatne praktyki umożliwiają nie tylko naukę zawodu, ale także poznanie konkretnej firmy od podszewki. Odbywający praktyki często nie ma ściśle określonego zakresu obowiązków, a sama praktyka skupia się na wdrożeniu w całą strukturę organizacyjną przedsiębiorstwa, w tym pracy poszczególnych działów. Tego rodzaju doświadczenie jest bezcenne, zwłaszcza jeśli planuje się w przyszłości podjąć pracę w tej konkretnie lub podobnej firmie.
• Szansa na zatrudnienie — często okazuje się, że bezpłatna praktyka jest dla praktykanta przepustką do zdobycia wymarzonej pracy. Fakt odbycia praktyki i jej przebieg można również wykorzystać przy negocjacji wynagrodzenia.

Na co zwrócić uwagę wybierając praktyki bezpłatne?

Odrzucenie kwestii wynagrodzenia sprawia, że o wyborze bezpłatnych praktyk powinny decydować czynniki jakościowe. W takim przypadku należy zwrócić uwagę na:

• Pozycję firmy w branży — warto uczyć się od najlepszych. Co prawda rozpoznawalność firmy nie gwarantuje, że praktyka będzie przeprowadzona na wysokim poziomie, nie mniej zwiększa na to szansę. Ponadto doświadczenie w cenionej firmie jest dobrze odbierane przez pracodawców.
• Doświadczenie firmy w organizacji praktyk — przedsiębiorstwa, które od wielu lat organizują praktyki, zazwyczaj szczegółowo dopracowują plan ich przebiegu. Dzięki temu praktykant jest sprawnie wdrażany w nowe obowiązki, wykonuje przemyślane zadania i rozwijają kolejne kompetencje.
• Opinie wcześniejszych praktykantów — obojętnie czy pozyskane pocztą pantoflową, czy chociażby poprzez grupy tematyczne na portalach społecznościowych —  zawsze warto dowiedzieć się od poprzednich uczestników, czy praktyki w wybranej firmie spełniły ich oczekiwania.
• Opis praktyk — szczegółowy opis programu praktyk jest jednym z wyznaczników, które pomogą stwierdzić czy firmie zależy na jakości przekazywanego doświadczenia. Oczywiście nawet najlepszy opis nie daje gwarancji, że praktyki będą wartościowe, ale daje pewien pogląd o podejściu firmy do tego rodzaju działań.

Podejście rekrutera — nic nie daje takiej okazji do uzyskania informacji o praktykach jak spotkanie z przedstawicielem firmy, w której mają się odbyć. Warto wykorzystać możliwość zadawania pytań i dowiedzieć się jak najwięcej na temat samego przedsiębiorstwa, jak i detali związanych bezpośrednio z przebiegiem praktyk. Również podejście rekrutera da pogląd na potencjalną współpracę i pomoże ocenić, czy firma nie chce wykorzystać praktykanta jako darmowej siły roboczej.