Autor: kwalifikacjeibe

  • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a szkolnictwo w branży budowlanej

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a szkolnictwo w branży budowlanej

    ZSK 1/2025

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a szkolnictwo w branży budowlanej

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK Bud) odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu kompetencji zawodowych przyszłych specjalistów. Dzięki uwzględnieniu specyfiki sektora budowlanego i dostosowaniu kształcenia do jego rzeczywistych potrzeb uczniowie mogą zdobywać wiedzę i umiejętności, które pomogą im w skutecznym dostosowaniu się do dynamicznych zmian zachodzących w budownictwie.

    Dynamiczne zmiany zachodzące na rynku pracy oraz rosnące oczekiwania wobec pracowników  wymagają dostosowania systemu edukacji do aktualnych realiów branżowych. Dzięki SRK Bud możliwe jest precyzyjne określenie kwalifikacji absolwentów szkół branżowych, co ułatwia ich wejście na rynek pracy oraz wspiera rozwój instytucji edukacyjnych. SRK Bud uwzględnia specyfikę sektora budowlanego i dostosowuje kształcenie do rzeczywistych potrzeb zawodowych. Jasno określone kompetencje umożliwiają skuteczniejsze definiowanie poziomów Polskiej Ramy Kwalifikacji, co sprzyja lepszemu porównywaniu kwalifikacji zarówno w kraju, jak i za granicą. W kontekście deregulacji zawodów SRK Bud pomaga także w tworzeniu jednolitych standardów kształcenia, eliminując konieczność dodatkowych regulacji prawnych, co wpływa na większą przejrzystość procesu edukacyjnego.

    SRK Bud jest zintegrowana z Europejską Ramą Kwalifikacji (ERK), określając wymagania kompetencyjne na różnych poziomach edukacji branżowej. Poziom 3 ERK odnosi się do wykwalifikowanych robotników budowlanych, poziom 4 do techników budownictwa, a poziomy 6–8 obejmują specjalistów z wykształceniem wyższym, takich jak: inżynierowie, kierownicy budowy i eksperci w zakresie zarządzania projektami budowlanymi. Dzięki temu absolwenci szkół branżowych i techników mogą lepiej planować swoją ścieżkę kariery oraz kontynuowanie nauki na wyższych poziomach kwalifikacji. Takie podejście zapewnia spójność kształcenia z wymaganiami unijnymi oraz umożliwia absolwentom lepszą mobilność zawodową w krajach europejskich.

    Wsparcie w opracowaniu programów nauczania szkolnictwa branżowego

    SRK Bud wspiera system edukacji w zakresie opracowywania programów nauczania dostosowanych do realnych wymagań branży. Bazując na tych wytycznych, szkoły kształcące w zawodach budowlanych mogą tworzyć programy kształcenia odzwierciedlające rzeczywiste potrzeby rynku budowlanego. Dzięki temu uczniowie zdobywają wiedzę i umiejętności, które realnie zwiększają ich atrakcyjność na rynku pracy. Ponadto SRK Bud stanowi fundament dla programów staży i praktyk zawodowych umożliwiających płynne przejście z edukacji do zatrudnienia. Nie można także pominąć wpływu SRK Bud na system oceniania i certyfikacji kompetencji zawodowych. Ujednolicone metody weryfikacji umiejętności pozwalają na wiarygodną ocenę postępów uczniów oraz skuteczniejsze planowanie ich ścieżek zawodowych. Nauczyciele i instruktorzy mogą precyzyjniej określać, jakie kompetencje powinien posiadać absolwent szkoły branżowej, co ułatwia proces dydaktyczny i podnosi jakość kształcenia.

    Zielone kompetencje

    Współczesne budownictwo coraz częściej uwzględnia zasady zrównoważonego rozwoju, co znajduje odzwierciedlenie w SRK Bud. Zielone kompetencje obejmują m.in. umiejętność stosowania technologii energooszczędnych, znajomość ekologicznych materiałów budowlanych, a także wdrażanie rozwiązań minimalizujących wpływ budownictwa na środowisko. Szkolnictwo branżowe, bazując na tych wytycznych, może kłaść większy nacisk na edukację w zakresie budownictwa pasywnego, odnawialnych źródeł energii oraz gospodarki o obiegu zamkniętym. Dzięki temu absolwenci szkół branżowych i techników będą lepiej przygotowani do pracy w nowoczesnym sektorze budownictwa, a ich kwalifikacje staną się bardziej atrakcyjne zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym.

    Dostosowanie strategii szkoleniowej

    Wdrożenie SRK Bud daje wiele korzyści zarówno uczniom, jak i instytucjom edukacyjnym. Dzięki standaryzacji kwalifikacji możliwe jest efektywne, długoterminowe zarządzanie zasobami edukacyjnymi oraz precyzyjne dostosowanie strategii szkoleniowych do aktualnych potrzeb rynku budowlanego. Ujednolicone metody oceny efektów nauczania usprawniają proces certyfikacji, minimalizując ryzyko niedopasowania programów nauczania do wymagań branży. Dodatkowo precyzyjne rozpoznanie luk kompetencyjnych umożliwia skuteczniejsze planowanie rozwoju edukacji zawodowej, co przekłada się na lepsze przygotowanie absolwentów do wyzwań współczesnego rynku pracy.

    Innowacje w szkoleniu zawodowym

    SRK Bud wspiera także rozwój innowacyjnych metod nauczania i szkolenia zawodowego. Możliwe jest wdrażanie nowoczesnych technologii edukacyjnych, takich jak: symulacje budowlane, nauczanie oparte na projektach czy e-learning. Takie rozwiązania pozwalają uczniom lepiej przygotować się do rzeczywistych wyzwań zawodowych oraz skuteczniej dostosować się do dynamicznych zmian technologicznych w budownictwie.
    W sytuacji ograniczenia przez państwo formalnych wymagań dotyczących zawodów SRK Bud umożliwia ustalenie spójnych standardów bez ingerencji ustawodawczej, co dodatkowo stabilizuje system edukacji zawodowej.

    Podsumowując, należy stwierdzić, że SRK Bud stanowi fundamentalne narzędzie wspierające rozwój edukacji zawodowej oraz kształtowanie nowoczesnych kompetencji w branży budowlanej. Wdrożenie SRK Bud przyczynia się do podniesienia jakości kształcenia, ułatwia mobilność zawodową absolwentów oraz wspiera rozwój gospodarki poprzez lepsze przygotowanie przyszłych specjalistów w dziedzinie budownictwa. 

    Pozostałe artykuły  w Kwartalniku 1/2025 dot. branży budowlanej:

    #FunduszeUE

  • Wykorzystanie Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa w szkolnictwie wyższym

    Wykorzystanie Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa w szkolnictwie wyższym

    ZSK 1/2025

    Wykorzystanie Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa w szkolnictwie wyższym

    Współczesne szkolnictwo wyższe stoi przed koniecznością adaptacji dynamicznych narzędzi informatycznych, które wspomagają kształcenie studentów w sposób interdyscyplinarny i praktyczny. Sektorowe Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK Bud)  są narzędziem do opisu kompetencji niezbędnych na współczesnym rynku pracy.

    Rosnący i dynamicznie zmieniający się rynek pracy wymaga stałego dostosowywania programów kształcenia w szkolnictwie wyższym do standardów i oczekiwań branżowych, tak aby absolwenci uczelni rozpoczynający swoją ścieżkę rozwoju zawodowego byli w stanie znaleźć atrakcyjne miejsca pracy i efektywnie podnosić swoje kompetencje. W Polsce ok. 72% pracodawców zgłasza problemy ze znalezieniem wykwalifikowanych pracowników (Niedobór talentów w Polsce 2024). Problem jest więc istotny i wymaga podejmowania zdecydowanych działań. Jednym z narzędzi ułatwiających jego rozwiązanie jest opracowanie i bieżące uaktualnianie Sektorowych Ram Kwalifikacji (SRK), które określają kompetencje wymagane od absolwentów danego sektora gospodarki. Obecnie SRK obejmują już 21 sektorów, w tym budownictwo. Pierwsza Sektorowa Rama Kwalifikacji w Budownictwie powstała w 2016 r., a aktualnie trwają prace nad jej nowelizacją, w tym dostosowaniem zakresu dokumentu do dynamicznie zmieniających się kompetencji branżowych obejmujących nowe aspekty, m.in. efektywność energetyczną, OZE, zielone kompetencje, obieg zamknięty, zrównoważony rozwój itp. 

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa 

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK Bud) obejmuje opis poziomów kwalifikacji w budownictwie zdefiniowanym jako rodzaj działalności usługowej o charakterze materialnym lub użytkowym, której rezultat ma charakter trwały i zapewniający bezpieczeństwo (techniczne, realizacji użytkowania) w cyklu życia obiektu. Działalność budowlana prowadzona jest w ramach budowlanego procesu inwestycyjnego, którego etapami są: 

    • przygotowanie inwestycji budowlanej, projektowanie obiektu budowlanego, uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych i pozwoleń, 
    • proces budowlano-montażowy, przekazanie obiektu budowlanego do użytkowania, 
    • utrzymanie obiektu budowlanego w stanie sprawności technicznej, 
    • likwidacja obiektu budowlanego (Sektorowa Rama Kwalifikacji w Budownictwie).

    Obszary kompetencji objętych SRK Bud określają wyznaczniki sektorowe. Każdy z siedmiu wyznaczników został podzielony na wiązki kompetencji w zakresie wiedzy i umiejętności. SRK Bud jest więc narzędziem, które precyzuje wymagania dotyczące wiedzy, umiejętności i kompetencji niezbędnych do wykonywania pracy w budownictwie (na różnych stanowiskach). Wprowadzenie SRK Bud ma przede wszystkim zapewnić spójność poziomu kształcenia oraz ujednolicić kwalifikacje absolwentów sektorowych uczelni technicznych i zawodowych. W zaktualizowanej propozycji SRK Bud opisano ponad 1200 kompetencji, w tym ok. 190 zielonych kompetencji. 

    Wdrożenie SRK Bud w szkolnictwie wyższym

    Niezbędnym elementem upowszechnienia Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa jest ich wdrożenie w szkolnictwie wyższym. W tym celu należy przeprowadzić działania umożliwiające dostosowanie treści dydaktycznych przekazywanych w procesie kształcenia do poszczególnych poziomów kwalifikacji, takie jak:

    1. Weryfikacja i aktualizacja obowiązujących programów nauczania pod kątem zasadności wprowadzenia nowych przedmiotów/modułów/bloków tematycznych odpowiadających wymaganiom Sektorowej Ramy Kwalifikacji, ze szczególnym uwzględnieniem rozwoju nowych lub dynamicznie zmieniających się kompetencji i umiejętności w sektorze budownictwa. Dokonując zmian, należy uwzględnić nowe trendy i wyzwania branżowe, np. cyfrowe narzędzia projektowe, wykorzystanie AI w budownictwie, zrównoważone technologie budowlane, zielone kompetencje w budownictwie.
    2. Weryfikacja i uaktualnienie form i zakresów współpracy podejmowanej przez uczelnie  z jednostkami z otoczenia społeczno-gospodarczego pod kątem analizy zmieniających się  potrzeb środowiska branżowego. Dopasowanie/optymalizacja form organizowania wspólnych inicjatyw dotyczących procesu kształcenia (praktyki studenckie, warsztaty branżowe, wizyty studyjne, konkursy i staże), ze zwróceniem szczególnej uwagi na możliwość kształcenia kluczowych kompetencji i umiejętności branżowych.
    3. Dostosowanie procesu i formy oceny i certyfikacji kwalifikacji branżowych do zmieniających się potrzeb środowiska i branży pod kątem opracowanie i modyfikacji obowiązujących mechanizmów nabywania oraz weryfikacji zdobytych kompetencji i uprawnień branżowych poprzez system egzaminów  oraz współpracę z instytucjami akredytacyjnymi.

    Korzyści i potencjalne bariery związane z wdrożeniem SRK Bud w szkolnictwie wyższym

    Do kluczowych korzyści wynikających z wdrożenia SSRK należy zaliczyć: 

    • lepsze dopasowanie rodzaju i zakresu kwalifikacji nabywanych przez studentów i absolwentów kierunków budownictwa w procesie kształcenia do potrzeb rynku pracy, co powinno bezpośrednio przełożyć się na zwiększenie możliwości zatrudnienia oraz pracę na wyższych stanowiskach,
    • lepsze możliwości weryfikacji i porównywania kompetencji kandydatów do pracy, co w konsekwencji będzie skutkować zmniejszeniem skali błędów w trakcie procedur rekrutacyjnych,
    • podwyższanie kompetencji i dalszy rozwój zawodowy pracowników – jednoznaczne zdefiniowanie i wyznaczenie kolejnych poziomów kwalifikacji i wiedzy w dziedzinie budownictwa ułatwia identyfikację potencjalnych braków i określenie zakresu dodatkowych wymaganych kwalifikacji i certyfikatów, co może przyspieszyć ścieżkę awansu zawodowego,
    • standaryzację/unifikację nabywanych umiejętności i możliwość ich szerokiego wykorzystania – opracowanie jednoznacznej klasyfikacji posiadanych i nabywanych kwalifikacji pozwala na łatwiejsze porównywanie kompetencji różnych pracowników, co umożliwia dopasowanie kwalifikacji pracownika do charakteru i specyfiki stanowiska pracy; SRK Bud umożliwia stworzenie standardów dotyczących zatrudnienia bez potrzeby tworzenia nowych regulacji.

    Do potencjalnych barier utrudniających wdrożenia SRK Bud w budownictwie należą:

    • opóźnienia w aktualizacji programów nauczania wynikające np. z braków kadrowych uniemożliwiających lub utrudniających wprowadzanie nowych przedmiotów/bloków tematycznych w programach zajęć, zgodnych ze zmieniającymi się wymaganiami branżowymi,
    • nieuświadamianie sobie przez osoby ze środowiska branżowego (uczelnie i otoczenie społeczno-gospodarcze) konieczności zmian oraz niechęć do ich wprowadzania,
    • brak wiedzy dotyczącej korzyści płynących z wdrożenia SRK Bud i skupianie się na chwilowych utrudnieniach czy konieczności większego nakładu pracy włożonego w przygotowanie zmodyfikowanych programów zajęć,
    • niedostateczna współpraca uczelni z jednostkami z otoczenia społeczno-gospodarczego – efektywne wdrożenie SRK Bud wymaga współpracy całego środowiska branżowego, a wyłączenie się lub zbyt mała aktywność niektórych interesariuszy może skutkować zmniejszoną skalą praktycznego zastosowania SRK Bud, a więc ograniczeniem korzyści wynikających z jego wdrożenia.

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa jest narzędziem, które porządkuje i opisuje kwalifikacje w branży. Powinna być wykorzystywana na bieżąco przez wszystkie osoby związane z budownictwem, w tym przede wszystkim przez pracowników oraz podmioty zajmujące się kształtowaniem i zatrudnianiem nowych kadr. Jej celem nadrzędnym jest dostosowanie kwalifikacji pracowników do zmieniających się potrzeb i oczekiwań rynku pracy, co uda się zrealizować tylko wtedy, gdy dokument zostanie skutecznie rozpowszechniony i efektywnie wdrożony w środowisku. Wprowadzenie Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa do szkolnictwa wyższego stanowi niezbędny krok w kierunku lepszego dopasowania sposobu (kierunków i form) kształcenia do wymagań współczesnego rynku pracy. Efektywne wdrożenie SRK Bud doprowadzi do poprawy jakości kształcenia, zwiększenia szans i perspektyw zawodowych absolwentów kierunków budownictwa, co w konsekwencji przełoży się na rozwój i wzrost konkurencyjności sektora budownictwa. W celu maksymalizacji potencjalnych korzyści niezbędne jest zaangażowanie w ten proces całego środowiska branżowego.

    Pozostałe artykuły  w Kwartalniku 1/2025 dot. branży budowlanej:

    dr hab. inż. Krystyna Kazimierowicz-Frankowska – prof. Instytutu Budownictwa Wodnego PAN, zastępca kierownika Zakładu Geomechaniki

    dr inż. Magdalena Bochenek – doktor nauk technicznych, pracownik naukowo-dydaktyczny Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Wydział Budownictwa i Inżynierii Środowiska

    #FunduszeUE

  • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a rynek pracy, HR oraz podnoszenie kompetencji pracowników

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a rynek pracy, HR oraz podnoszenie kompetencji pracowników

    ZSK 1/2025

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a rynek pracy, HR oraz podnoszenie kompetencji pracowników

    Współczesny rynek pracy stawia przed przedsiębiorstwami budowlanymi rosnące wymagania w zakresie efektywnego zarządzania zasobami ludzkimi, identyfikowania potrzeb kompetencyjnych oraz podnoszenia kwalifikacji pracowników. W tym kontekście istotną rolę odgrywa Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK Bud), będąca częścią Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK).

    Korzyści dla przedsiębiorstw budowlanych

    SRK Bud oferuje narzędzia, które umożliwiają przedsiębiorstwom budowlanym lepsze planowanie i zarządzanie zasobami ludzkimi. Dzięki ustrukturyzowanemu podejściu do opisu stanowisk pracy oraz precyzyjnemu określeniu poziomów kwalifikacji i kompetencji firmy mogą skuteczniej określać swoje potrzeby kadrowe. Korzystanie z SRK Bud pozwala również na identyfikowanie luk kompetencyjnych w organizacji, co ułatwia planowanie długoterminowych inwestycji w rozwój pracowników.

    Dzięki SRK Bud możliwe jest wdrożenie wewnętrznych systemów potwierdzania kompetencji. Taki system pozwala weryfikować kwalifikacje kandydatów do pracy oraz oceniać aktualny potencjał kadry. To z kolei wpływa na efektywniejszą rekrutację i zmniejszenie ryzyka nieudanych decyzji personalnych.

    Zastosowanie w działach HR

    Działy HR mogą wykorzystać SRK Bud do analizy i projektowania opisów stanowisk pracy. Ramy pozwalają opracować szczegółowe opisy stanowisk, uwzględniające poziomy kwalifikacji zgodne z wymaganiami rynku pracy. Na przykład w ramach SRK Bud opracowano model opisu dla takich stanowisk, jak: kierownik robót, cieśla czy tynkarz, co ułatwia ich dostosowanie do specyfiki danego przedsiębiorstwa.

    Ponadto SRK Bud pomaga zweryfikować kompetencje pracowników oraz określić ich potrzeby szkoleniowe, dzięki czemu działy HR wiedzą, jak budować spójne programy rozwojowe obejmujące szkolenia i staże zawodowe.

    Podnoszenie kwalifikacji pracowników

    Wykorzystanie SRK Bud w procesach podnoszenia kompetencji przynosi korzyści zarówno pracownikom, jak i pracodawcom. SRK Bud pozwala na precyzyjne sformułowanie efektów uczenia się, takich jak: wiedza, umiejętności i kompetencje społeczne, które są wymagane na poszczególnych poziomach kwalifikacji. Pracownicy mogą rozwijać się na podstawie jasno określonych kryteriów, co zwiększa ich konkurencyjność na rynku pracy.

    W ramach SRK Bud opracowano standardy, które mogą być podstawą do projektowania programów szkoleniowych. W szkolenia branżowe można na przykład precyzyjnie wpisać zagadnienia dotyczące technologii nakładania tynków czy zasad organizacji pracy na stanowiskach pomocniczych, co podnosi jakość i skuteczność kształcenia.

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa to narzędzie o ogromnym potencjale, które wspiera przedsiębiorstwa w adaptacji do dynamicznie zmieniającego się rynku pracy. Jej zastosowanie w obszarach HR, rekrutacji oraz rozwoju kompetencji przyczynia się do zwiększenia efektywności organizacyjnej, minimalizacji ryzyka kadrowego oraz lepszego dostosowania kwalifikacji pracowników do potrzeb sektora budowlanego.

    Pozostałe artykuły  w Kwartalniku 1/2025 dot. branży budowlanej:

    • Sektorowa Rama Kwalifikacji w Budownictwie, Mateusz Przywara, Jerzy Hoła
    • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a szkolnictwo w branży budowlanej, Magdalena Popielewska
    • Wykorzystanie Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa w szkolnictwie wyższym, Krystyna Kazimierowicz-Frankowska, Magdalena Bochenek
    • Zielone budownictwo w kontekście zielonych kompetencji w Sektorowych Ramach Kwalifikacji dla Budownictwa, Arkadiusz Węglarz
    • Prace nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla Budownictwa z perspektywy ekspertów merytorycznych, Zofia Kozyra
    • Podcasty z ekspertami z branży budowlanej, Urszula Szulc

    Autorzy

    Dariusz Buchaniec  – dr inż. nauk technicznych w zakresie budownictwa , prof. Uczelni, Dziekan Kolegium Nauk Technicznych w Wyższej Szkole Gospodarki w Bydgoszczy , współautor (projektant lub sprawdzający) kilkudziesięciu projektów budowlanych.

    Janusz Bochenek – absolwent Politechniki Szczecińskiej oraz Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, ekspert w dziedzinie budownictwa z wieloletnim doświadczeniem w realizacji projektów, m.in. CSR Słowianka w Gorzowie Wielkopolskim, O2 Arena w Londynie, Stadion Olimpijski w Londynie, Teatr Polski w Szczecinie.

    #FunduszeUE

  • Zielone budownictwo w kontekście zielonych kompetencji w Sektorowych Ramach Kwalifikacji dla Budownictwa

    Zielone budownictwo w kontekście zielonych kompetencji w Sektorowych Ramach Kwalifikacji dla Budownictwa

    ZSK 1/2025

    Zielone budownictwo w kontekście zielonych kompetencji w Sektorowych Ramach Kwalifikacji dla Budownictwa

    Minimalizowanie negatywnego wpływu na środowisko to ważny i oczekiwany kierunek w budownictwie. Rozwój kariery zawodowej w tym obszarze budownictwa to dobry wybór dla młodych oraz ciekawa propozycja przebranżowienia dla starszych pracowników.

    Zielone budownictwo to realizowanie inwestycji w taki sposób, aby nowo powstały obiekt budowlany pozostawał w zgodzie ze swoim otoczeniem, potrzebami użytkowników oraz generował jak najmniej kosztów w całym cyklu swojego życia. Spełnienie wszystkich tych warunków przez obiekty budowlane wymaga wznoszenia ich zgodnie z pewnymi zasadami, takimi jak:

    • dopasowanie obiektu do otoczenia i biernego wykorzystania energii słonecznej,
    • zastosowanie energooszczędnych nisko- i zeroemisyjnych technologii,
    • zastosowanie odnawialnych źródeł energii (modułów fotowoltaicznych, kolektorów słonecznych, wiatraków, urządzeń wykorzystujących energię geotermalną),
    • użycie ekologicznych materiałów: naturalnych, lokalnych, z recyklingu lub odzysku,
    • efektywne zarządzanie zasobami w celu stworzenia budynków, które są zarówno przyjazne dla środowiska, jak i ekonomicznie opłacalne,
    • efektywne zarządzanie wodą poprzez stosowanie systemów pozyskiwania deszczówki i wykorzystania wody szarej oraz instalację urządzeń oszczędzających wodę.

    Jednym z fundamentów zielonego budownictwa jest wykorzystanie materiałów, które nie wpływają negatywnie na środowisko, są trwałe i nadają się do recyklingu. Do takich popularnych ekologicznych materiałów można zaliczyć m.in.:

    • drewno z certyfikowanych źródeł, czyli np. pochodzące z lasów zarządzanych w sposób zrównoważony,
    • materiały izolacyjne, np. wełnę mineralną lub drzewną, korek, celulozę, słomę itp.,
    • konstrukcyjne materiały budowlane z odzysku bądź recyklingu, np. stal, beton, cegły, a także drewno i tworzywa sztuczne nadające się do ponownego wykorzystania w budownictwie,
    • farby i wykończenia ekologiczne, np. farby na bazie wody, wolne od lotnych związków organicznych (VOC), a także inne nietoksyczne wykończenia, nieemitujące szkodliwych substancji (Zielone budowanie, czyli ekologia i nieruchomości).

    Kluczowe znaczenie w zielonym budownictwie mają technologie modułowe wykorzystujące optymalnej grubości izolacje termiczne, superenergooszczędne okna i drzwi oraz systemy ogrzewania i chłodzenia oparte na odnawialnych źródłach energii, a także systemy zarządzania energią. Technologie te najczęściej bazują na lekkim szkielecie drewnianym lub stalowym, a moduły (zwykle 3D) są praktycznie całkowicie wykańczane w fabrykach.

    W Polsce nie ma jeszcze regulacji dotyczących zielonego budownictwa, ale są już miasta, które wprowadzają swoje standardy w tym zakresie, np. Warszawa wprowadziła „Warszawski Standard Zielonego Budynku”. Inwestorzy z komercyjnego sektora budownictwa (biurowce, centra handlowe), a także niektórzy inwestorzy wznoszący obiekty użyteczności publicznej coraz częściej chcą, aby inwestycja spełniała wymogi określonych ekologicznych certyfikatów, takich jak LEED czy BREEAM (najpopularniejsze systemy wielokryterialnej oceny budynków). 

    Do realizacji zadań związanych z wdrażaniem zielonego budownictwa należy przygotować liczną grupę specjalistów budowlanych. Specyficzna wiedza i umiejętności tych osób zostały szczegółowo opisane w nowych Sektorowych Ramach Kwalifikacji dla Budownictwa.

    Sektorowe Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa 

    Zielona transformacja gospodarki stawia duże wyzwania przed rynkiem pracy w sektorze budownictwa. Od lat występuje na nim zjawisko niedoboru odpowiednio wykwalifikowanych pracowników, czyli luka kompetencyjna. Zgodnie z wynikami projektu BUILD UP SKILLS II tylko do realizacji programu termomodernizacji opisanego w Długoterminowej Strategii Renowacji Budynków  potrzeba w perspektywie 2030 roku około 240 tysięcy nowych pracowników rocznie. Zdaniem autorów opracowanego w ramach projektu BUILD UP SKILLS II dokumentu o nazwie Strategia podnoszenia umiejętności pracowników sektora budowlanego w zakresie energooszczędnych technologii budowlanych, w szczególności tych stosowanych w budynkach poddawanych gruntownym renowacjom główną przyczyną deficytu jest brak pracowników wykonujących zawody budowlane – młodzież planująca swoją ścieżkę kariery nie jest zainteresowana pracą w budownictwie, a dla osób dorosłych, które mogłyby taką pracę podjąć (górnicy, kobiety, osoby z niepełnosprawnościami itd.), konieczność przekwalifikowania się związana z wejściem do branży budowlanej wydaje się zbyt trudna. 

    Do 2050 roku Unia Europejska zamierza osiągnąć neutralność klimatyczną i w związku z tym wzrasta  zapotrzebowanie na pracowników branży budowlanej mających odpowiednie kompetencje w tym zakresie. Nowe technologie, zmieniające się podejście do prac projektowych, budowlano-montażowych i instalacyjnych oraz konieczność systemowego podwyższania standardu energetycznego nowych i istniejących budynków wpływają na sektorowy rynek pracy. Niezbędnym warunkiem zapewnienia odpowiedniego poziomu przygotowania zawodowego pracowników sektora budowlanego są dobrze określone kwalifikacje, w czym z pewnością może pomóc nowelizacja Sektorowych Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK Bud) przegotowana przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy wraz z grupą zaproszonych ekspertów branżowych.

    W ujęciu prawa oświatowego kwalifikacja to zestaw efektów uczenia się w zakresie wiedzy, umiejętności oraz kompetencji społecznych nabytych w edukacji formalnej, edukacji pozaformalnej lub poprzez uczenie się nieformalne, zgodnych z ustalonymi dla danej kwalifikacji wymaganiami, których osiągnięcie zostało sprawdzone w walidacji oraz formalnie potwierdzone przez uprawniony podmiot certyfikujący. Biorąc pod uwagę tą definicję oraz uwarunkowania branżowe, określono granice sektora budowlanego obejmujące cykl życia obiektu budowlanego. Eksperci zdefiniowali wymagania dla pracowników od poziomu PRK 2 do 8 dotyczące wiedzy, umiejętności i umiejętności społecznych. W przejrzysty sposób wyodrębniono także zielone kompetencje. Opisy wymagań dotyczących wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych na poszczególnych poziomach odnoszą się do całego cyklu życia obiektów budowlanych, zarówno kubaturowych, jak i infrastrukturalnych. Szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom zrównoważonego rozwoju gospodarki niskoemisyjnej i gospodarki o obiegu zamkniętym. Wyodrębniono kwestie BHP i maszyn budowlanych. Projekt SRK Bud zyskał pozytywne opinie recenzentów.

    Zrównoważone (zielone) budownictwo bazuje na trzech filarach: ekologii, ekonomii i społecznej odpowiedzialności. W praktyce oznacza to projektowanie i budowę obiektów budowlanych, które są energooszczędne, wykorzystują odnawialne źródła energii oraz minimalizują zużycie wody, produkcję odpadów i emisję zanieczyszczeń gazowych w całym cyklu życia obiektów.

    Do przeprowadzenia zielonej transformacji budownictwa wymagane są kadry pracowników o odpowiednich kwalifikacjach. Nowe SRK Bud będą drogowskazem w procesie kształcenia formalnego i nieformalnego pracowników budowlanych realizujących ambitne programy termomodernizacji istniejących budynków i budowy nowych bezemisyjnych obiektów budowlanych.

    Zielone budownictwo cieszy się coraz większą popularnością w skali globalnej, nie tylko z powodu społecznej atrakcyjności ekologicznego podejścia, ale przede wszystkim ze względu na faktyczną troskę o stan środowiska naturalnego i wpływ budynków na przyrodę. Oznacza to, że związana z tym praca będzie czekać na specjalistów nie tylko w kraju, ale także za granicą. Rozwój kariery zawodowej w obszarze zielonego budownictwa to dobry wybór dla młodych oraz ciekawa propozycja przebranżowienia dla starszych pracowników.

    Bibliografia

    Gilewski, P., Węglarz, A. i Zdanowski, P. (2024). Strategia podnoszenia umiejętności pracowników sektora budowlanego w zakresie energooszczędnych technologii budowlanych, w szczególności tych stosowanych w budynkach poddawanych gruntownym renowacjom. Budownictwo i Prawo,  27(1), 3–6.

    Ministerstwo Rozwoju i Technologii. (2022). Długoterminowa strategia renowacji budynków. Wspieranie renowacji krajowego zasobu budowlanego. Pobrano z https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/Dlugoterminowa-strategia-renowacji-budynkow

    Zielone budowanie, czyli ekologia i nieruchomości. (2024). Prospercity. Pobrano z

    https://prospercity.pl/zielone-budowanie-czyli-ekologia-i-nieruchomosci/

    Pozostałe artykuły  w Kwartalniku 1/2025 dot. branży budowlanej:

    • Sektorowa Rama Kwalifikacji w Budownictwie, Mateusz Przywara, Jerzy Hoła
    • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a szkolnictwo w branży budowlanej, Magdalena Popielewska
    • Wykorzystanie Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa w szkolnictwie wyższym, Krystyna Kazimierowicz-Frankowska, Magdalena Bochenek
    • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a rynek pracy, HR oraz podnoszenie kompetencji pracowników,  Dariusz Buchaniec, Janusz Bochenek
    • Prace nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla Budownictwa z perspektywy ekspertów merytorycznych, Zofia Kozyra
    • Podcasty z ekspertami z branży budowlanej, Urszula Szulc

    #FunduszeUE

  • Prace nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla Budownictwa z perspektywy ekspertów merytorycznych

    Prace nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla Budownictwa z perspektywy ekspertów merytorycznych

    ZSK 1/2025

    Prace nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla Budownictwa z perspektywy ekspertów merytorycznych

    W procesie tworzenia Sektorowych Ram Kwalifikacji konkretny sektor dba o uwzględnienie jego specyfiki, aktualnych trendów i kierunków rozwoju. W lutym 2025 r. zakończyły się prace ekspertów nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa (SRK Bud).

    Zespół ekspertów pracujących nad aktualizacją SRK Bud składał się ze specjalistów z zakresu projektowania i wykonawstwa w budownictwie kubaturowym, liniowym oraz hydrotechnicznym, a także specjalistów związanych z zielonym budownictwem, bezpieczeństwem pracy, maszynami budowlanymi i rusztowaniami. Członkowie zespołu reprezentowali edukację w zakresie szkoły branżowej i szkolnictwa wyższego, a część ekspertów była związana zarówno z edukacją, jak i różnymi specjalizacjami w branży budowlanej.

    Przebieg prac nad aktualizacją SRK Bud

    Prace nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa rozpoczęły się w lipcu 2024 r. Przez ponad miesiąc część zespołu ekspertów porządkowała dotychczasowe zapisy SRK Bud, tak aby zaktualizowana rama miała formę zgodną z przyjętym schematem dla wszystkich ram włączanych do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK). Ten etap prac pozwolił na szczegółowe zapoznanie się ekspertów ze wszystkimi efektami uczenia się zawartymi w SRK Bud. Zmieniona struktura ramy wymagała także scalenia pewnych zapisów w istniejącej ramie, tak aby uniknąć powtórzeń. Zrezygnowano z tzw. kontekstów w ramie, natomiast pozostawiono podział w zakresie wiedzy i umiejętności na cztery cykle/etapy życia obiektu budowlanego – od projektowania, realizacji, poprzez eksploatację, aż do jego likwidacji. Zdecydowano, że efekty uczenia się w zakresie kompetencji społecznych będą wspólne na wszystkich etapach życia obiektu budowlanego.

    W kolejnych miesiącach praca nad aktualizacją ramy odbywała się już w pełnym składzie osobowym. W każdym spotkaniu roboczym uczestniczyło zawsze co najmniej trzech ekspertów, którzy prowadzili dyskusję nad formułowaną czy zmienianą kompetencją. Decyzje o kształcie danego zapisu podejmowano na zasadzie konsensusu. W przypadku bardzo istotnych zmian lub braku jednolitego stanowiska w zakresie opisu kompetencji ponawiano dyskusję w tym zakresie w innym składzie ekspertów, co pozwoliło na szerszy wgląd w dany temat.

    Eksperci podjęli wspólną decyzję o wprowadzeniu dodatkowych wyznaczników poza już istniejącymi czterema głównymi dotyczącymi etapów życia obiektu budowlanego. Dodano wyznacznik przekrojowy dotyczący kompetencji wspólnych na wszystkich etapach życia obiektu budowlanego. Zdecydowano, że opisy kompetencji z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) zostały zgrupowane w jednym wyznaczniku, co pozwoliło uniknąć powtórzeń w wyznacznikach dotyczących cykli życia obiektu. Wprowadzono także wyznacznik obejmujący maszyny budowlane oraz rusztowania. W każdym z wyznaczników dokonano podziału kwalifikacji na wiązki ze względu na ich wspólne cechy lub zakresy.

    Zmiany i uzupełnienia wprowadzone w SRK Bud

    Istniejąca Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa była dobrym puntem wyjścia do wprowadzania zmian. Oprócz zmiany jej struktury i formy dodano wiele kompetencji, zwłaszcza w zakresie zielonego budownictwa i gospodarki obiegu zamkniętego. Zdecydowano, aby w jednym wyznaczniku wyróżnić i pogrupować kompetencje dotyczące pracy na placu budowy, pracy z maszynami i urządzeniami budowlanymi oraz pracy z rusztowaniami. Wprowadzono efekty uczenia się specyficzne dla budownictwa liniowego oraz hydrotechnicznego, podkreślając także kompetencje budowlane związane z obiektami budowlanymi w infrastrukturze krytycznej. W oddzielnym wyznaczniku zebrano również kompetencje dotyczące bezpieczeństwa w budownictwie na różnych etapach życia obiektu budowlanego.

    Korzyści z prac nad aktualizacją SRK Bud

    W trakcie porządkowania ramy oraz wprowadzania i opisywania nowych kompetencji eksperci zapoznali się nie tylko z kompetencjami w zakresie własnej specjalizacji, ale także z innych specjalizacji, co pozwoliło na doprecyzowanie zapisów i uczynienie ich bardziej zrozumiałymi.

    Praca w podgrupach była dla ekspertów bardzo inspirująca, zwłaszcza gdy pojawiły się zagadnienia, co do których brak było jednolitego stanowiska. Poznanie opinii na temat danej kompetencji wyrażonych przez osoby z różnych specjalizacji w budownictwie dawało bardzo szeroki pogląd na dany zapis. Jednocześnie dyskusje prowadzone w tym zakresie pozwalały na poznanie innych aspektów danego zagadnienia.

    Należy także podkreślić, że forma pracy warsztatowej realizowanej zdalnie okazała się nie tylko bardzo efektywna w kwestii merytorycznych aspektów pracy nad aktualizacją SRK Bud, ale i bardzo komfortowa ze względu na to, że nie trzeba było tracić czasu na dojazdy.

    Myślę, że większość osób pracujących nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa zgodziłaby się ze stwierdzeniem, że zakończona praca oprócz osiągnięcia podstawowego celu pozwoliła nam na dokładne poznanie ramy, a także w pewnym zakresie poszerzenie naszych własnych kwalifikacji. Bardzo istotną sprawą jest też poznanie ekspertów merytorycznych z innych specjalizacji, reprezentujących różne poglądy lub stanowiska w zakresie tematyki objętej SRK Bud. Współpraca z ekspertami metodycznych z Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego była dla ekspertów merytorycznych bardzo kształcąca, ponieważ eksperci metodyczni byli dla nas ważnymi przewodnikami po zapisach Polskiej Ramy Kwalifikacji, które musieliśmy uwzględniać w naszej pracy.

    Podcast Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Sektora Budownictwa – dla kogo?, po co? i jakie korzyści?, w którym gościem była pani dr inż. Zofia Kozyra

    Pozostałe artykuły  w Kwartalniku 1/2025 dot. branży budowlanej:

    • Sektorowa Rama Kwalifikacji w Budownictwie, Mateusz Przywara, Jerzy Hoła
    • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a szkolnictwo w branży budowlanej, Magdalena Popielewska
    • Wykorzystanie Sektorowych Ram Kwalifikacji dla Budownictwa w szkolnictwie wyższym, Krystyna Kazimierowicz-Frankowska, Magdalena Bochenek
    • Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa a rynek pracy, HR oraz podnoszenie kompetencji pracowników,  Dariusz Buchaniec, Janusz Bochenek
    • Zielone budownictwo w kontekście zielonych kompetencji w Sektorowych Ramach Kwalifikacji dla Budownictwa, Arkadiusz Węglarz
    • Podcasty z ekspertami z branży budowlanej, Urszula Szulc

    #FunduszeUE

  • Raport z prac nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Gospodarki Wodno-Ściekowej, Rekultywacji i Remediacji (SRK GWŚRiR)

    Raport z prac nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Gospodarki Wodno-Ściekowej, Rekultywacji i Remediacji (SRK GWŚRiR)

    Dotyczy on aktualizacji Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Gospodarki Wodno-Ściekowej, Rekultywacji i Remediacji (SRK GWRiR) pod kątem uwzględnienia w niej zapisów o zielonych kompetencjach, które mają kluczowe znaczenie dla realizacji założeń zielonej transformacji oraz gospodarki obiegu zamkniętego.

    Głównym celem aktualizacji SRK GWŚRiR było wprowadzenie umiejętności i zielonych kompetencji, które wspierają realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu, takich jak neutralność klimatyczna do 2050 r. oraz przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym. W poszczególnych rozdziałach można znaleźć informacje dotyczące istoty zielonych kompetencji, przebiegu prac nad aktualizacją ramy oraz sposób uwzględnienia zielonych kompetencji w tabeli kompetencji. Raport jest produktem KPO.

    Te zmiany miały na celu dostosowanie kwalifikacji w sektorze gospodarki wodno-ściekowej, rekultywacji i remediacji do wyzwań związanych z zieloną transformacją i zrównoważonym rozwojem.

    Data publikacji: Warszawa, 30.04.2025

    Pobierz publikację w języku polskim (PDF, 2 MB)
  • Raport z prac nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Gospodarki Odpadami (SRK GO)

    Raport z prac nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Gospodarki Odpadami (SRK GO)

     Dotyczy aktualizacji Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Gospodarki Odpadami (SRK GO) pod kątem uwzględnienia w niej zapisów o zielonych kompetencjach, które mają kluczowe znaczenie dla realizacji założeń zielonej transformacji oraz gospodarki obiegu zamkniętego. W poszczególnych rozdziałach można znaleźć informacje dotyczące istoty zielonych kompetencji, przebiegu prac nad aktualizacją ramy oraz sposób uwzględnienia zielonych kompetencji w tabeli kompetencji. Raport jest produktem KPO.
    Głównym celem aktualizacji SRK GO było wprowadzenie umiejętności i zielonych kompetencji, które wspierają realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu, takich jak neutralność klimatyczna do 2050 r. oraz przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym. Te zmiany miały na celu dostosowanie kwalifikacji w sektorze gospodarki odpadami do wyzwań związanych z zieloną transformacją i zrównoważonym rozwojem.

    Data publikacji: Warszawa, 30.04.2025

    Pobierz publikację w języku polskim (PDF, 2 MB)
  • Podcasty z ekspertami z branży budowlanej

    Podcasty z ekspertami z branży budowlanej

    ZSK 1/2025

    Podcasty z ekspertami z branży budowlanej

    W nowej serii podcastów „Branża wczoraj dziś i jutro”, którą udostępniliśmy w kwietniu 2025 roku, zapraszamy do spojrzenia na ZSK z perspektywy różnych sektorów i branż polskiej gospodarki. Rozmawiamy m.in. z przedsiębiorcami, przedstawicielami uczelni i szkół kształcących w zawodach szkolnictwa branżowego.

    Pytania dotyczą trendów, innowacji i wyzwań, z jakimi mierzą się przedsiębiorcy, kompetencji, jakie są niezbędne do pracy w danym zawodzie, kierunków kształcenia i dobrych praktyk wynikających ze współpracy edukacji i biznesu. Prezentujemy praktyczne rozwiązania, w tym kwalifikacje wolnorynkowe i sektorowe. Pokazujemy dobre praktyki w walidacji i opisach kwalifikacji. Rozmawiamy o sektorowych ramach kwalifikacji, które z założenia powstają w myśl zasady „branża dla branży” i uwzględniają specyfikę danego sektora oraz aktualne trendy i kierunki rozwoju. 

    Pierwsze dwa odcinki z serii podcastów „Branża wczoraj, dziś i jutro” dotyczą branży budowlanej. Rozmówcami są eksperci uczestniczący w pracach nad aktualizacją  Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa. 

    Sektorowa Rama Kwalifikacji dla Budownictwa – dla kogo?, po co?, jakie daje korzyści? 

    Gość podcastu: dr inż. Zofia Kozyra – kierownik Zespołu Ekspertów SRK Bud, adiunkt na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, członek Sektorowej Rady Kwalifikacji w Budownictwie.   

    Fragmenty rozmowy:

    Urszula Szulc: Sektor budownictwa jest szczególnym sektorem. Jaka jest Pani ocena zachodzących w nim zmian?

    dr inż Zofia Kozyra: Sektor budownictwa, tak jak wszystkie inne sektory, zmienia się. Bardzo dużo dzieje się  w zakresie cyfryzacji, zwłaszcza na etapach projektowania, przygotowywania inwestycji, ale też później – zarządzania tymi obiektami, które powstają. Bardzo dużą uwagę zwraca się teraz na tzw. zielone budownictwo czy zielone aspekty tych działań w budownictwie. Do tego wszystkie zmiany technologiczne, które zachodzą w innych branżach, też docierają do budownictwa, np. poprzez maszyny, które są coraz bardziej zautomatyzowane czy bardziej autonomiczne.

     (…)

    US: Zakładam, że jeżeli jest taki postęp technologiczny w sektorze, to z pewnością miało to swoje odzwierciedlenie w konstrukcji i w treści  Sektorowej Ramy Kwalifikacji.

     ZK: Przede wszystkim zmieniliśmy nieco układ, ponieważ minęło kilka lat  od poprzedniej wersji…

    US: Napisanej w 2017 roku?

    ZK: Tak, a w 2019 roku włączonej do ZSK. W budownictwie dużo się zmieniło, no i się zmienia. W związku z tym staraliśmy się dodać takie zapisy, które na kilka lat do przodu będą aktualne. 

     US: A są uwzględnione zielone kompetencje? To teraz taki „modny” temat. 

    ZK: Tak, „modny”, a do tego ekologiczny i ekonomiczny. Coraz bardziej zwraca się uwagę na to, żeby oszczędzać źródła nieodnawialne i odzyskiwać materiały. I to wszystko staraliśmy się zawrzeć w tej Ramie. 

    (…)

    US: W kontekście zachodzących zmian – czy w nowej wersji SRK Bud były one  drastyczne, czy raczej kosmetyczne?

     ZK: Kosmetyka to nie jest. Nie jest też drastycznie, bo sektor jest dosyć duży i zmiany wymagają dużych nakładów inwestycyjnych na oprzyrządowanie czy nabywanie  urządzeń, maszyn do wprowadzania nowych technologii, ale też na dokształcanie ludzi. W tej chwili sektor cierpi też na braki kadrowe.

    (…)

     US: Czy SRK Bud może być użyteczna dla uczelni?

     ZK: Może być użyteczna. Wprawdzie uczelnie czy szkoły branżowe mają swoje programy studiów, programy kształcenia, a w nich przygotowane efekty uczenia się, ale uczelnia – oprócz tego, że ma programy studiów, które zmieniają się  nie tak często (…) –  organizuje też studia podyplomowe, gdzie jak najbardziej mają zastosowanie SRK.  Studia podyplomowe są dosyć krótkie, odpowiadają na bezpośrednie, aktualne potrzeby branży i mogą zostać przygotowane właśnie na bazie  Sektorowej Ramy Kwalifikacji, gdzie się dobiera (czy będzie się dobierało) odpowiednie kwalifikacje, które zostaną zrealizowane w trakcie tego kształcenia, powiedzmy dwusemestralnego.

    (…) Studia podyplomowe uzupełniają wykształcenie wyższe, czyli są po dyplomie co najmniej  inżynierskim, a jednocześnie mogą być organizowane ad hoc, czyli nawet w ciągu roku można przygotować takie studia, jeśli jest na nie zapotrzebowanie. Na przykład zapotrzebowanie na dany podmiot Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad czy jakiejś innej instytucji, która potrzebuje podwyższyć kompetencje w swoim zespole czy w jakimś środowisku.

     US: A czy SRK Bud może być użyteczna w szkołach kształcących w szkolnictwie branżowym? 

     ZK: Tak, jak najbardziej, bo oprócz tego, że jest program kształcenia, który realizuje minima programowe, to te osoby, które się tam uczą, mogą nabywać nieco szersze kompetencje.  Poza tym, że skończą szkołę, mogą jeszcze dodatkowo uzyskać jakiś dodatkowy  certyfikat czy właśnie takie poświadczenie, że nabyły kwalifikacje nieco innego rodzaju. (…)

    O Sektorowej Ramie Kwalifikacji i ponad 1200 kompetencjach specyficznych dla sektora budownictwa

    Gość podcastu: dr inż. Krzysztof Falkowski – członek Zespołu Ekspertów SRK Bud, nauczyciel akademicki Politechniki Białostockiej, prezes zarządu firmy budowlanej MARK-BUD Investments Sp. z o.o., przewodniczący okręgowej komisji kwalifikacyjnej w Podlaskiej Okręgowej Izbie Inżynierów. 

    Prowadząca – Urszula Szulc, główna ekspertka ds. upowszechniania, Zespół ds. Systemu Kwalifikacji, IBE PIB  

    Fragmenty rozmowy:

    Urszula Szulc: Jest pan praktykiem, ma Pan szerokie i bogate doświadczenie i uczestniczył Pan w pracach zespołu ekspertów nad aktualizacją Sektorowej Ramy  Kwalifikacji dla Budownictwa.

    (…)

    1. inż Krzysztof Falkowski: Budownictwo jest znaczącą gałęzią, ma dość duży udział w PKB kraju. Jest to też sektor, który jest ściśle powiązany z innymi gałęziami chociażby przemysłu. Jeżeli mamy dobrą koniunkturę w budownictwie, to też inne gałęzie na tym korzystają, choćby przemysł meblarski. A jeżeli mamy niekorzystną koniunkturę, to też jest spadek w innych gałęziach przemysłowych.

    (…)

    US: Czy kompetencje wskazane w SRK Bud są podobne także dla innych sektorów gospodarki, czy one są bardzo specyficzne dla budownictwa?

     KF: W Sektorowej Ramie Kwalifikacji dla Budownictwa zdefiniowano ponad 1200 kompetencji w 8 wyznacznikach i te kompetencje były  podzielone w zależności od stopnia skomplikowania czynności na poziomy od 2. do 8. Im wyższy poziom, tym bardziej zaawansowane, bardziej skomplikowane umiejętności czy bardziej zaawansowana wiedza jest wymagana.

    (…)

    W SRK Bud są kompetencje, na które ja szczególnie zwracałem uwagę, bo absolwenci  czy szkół technicznych czy szkół wyższych, którzy będą uczestniczyć w  realizacji inwestycji budowlanej, powinni mieć świadomość, że szczególnie ważna – oprócz bezpieczeństwa i oprócz użytkowalności tych obiektów – jest także trwałość. Trwałość, czyli żeby nie trzeba było zaraz wykonywać kosztownych remontów i kosztownych napraw. Żeby oszacować opłacalność inwestycji na podstawie nie tylko kosztów realizacji inwestycji, ale uwzględniać także koszty w trakcie okresu całego życia tego obiektu. Budowane mieszkania nie powinny wymagać częstych remontów, a lokatorzy nie powinni ponosić nadmiernych kosztów eksploatacyjnych. Podobnie jest z drogami czy z obiektami użyteczności publicznej. Dla przykładu,  jeżeli mamy szkoły czy inne obiekty, to możemy tam zastosować elewacje trwałe, które nie wymagają odmalowywania co kilka lat czy innych napraw, a możemy zastosować takie, które są atrakcyjne cenowo w momencie realizacji, ale potem jest problem w trakcie użytkowania.

    (…)

    Inne kwestie, oprócz bezpieczeństwa, które w tej ramie się znalazły,  a z mojego punktu widzenia są istotne, to umiejętności na etapie przygotowania produkcji. Przemysł czy firmy budowlane oczekują absolwentów, którzy nie tylko mają podstawy projektowania czy organizacji budowy i realizacji, ale także ofertowania. Bo dzisiaj jest bardzo trudno pozyskać kontrakty na rynku. Nie wystarczy mieć umiejętności realizacji tych kontraktów, ale trzeba umieć je pozyskiwać. I stąd ważne, żeby absolwenci potrafili wyceniać, potrafili analizować dokumentację, potrafili też szukać jakichś  oszczędności i to – mam nadzieję – właśnie się pojawi w aktualizacji podstaw programowych na uczelniach czy w technikach.

    (…)

     US: Teraz lepiej rozumiem, czym tak naprawdę jest Sektorowa Rama Kwalifikacji i jak może z niej skorzystać przedsiębiorca. To jest po prostu tabela, która dzieli się na kolumny. Przedsiębiorca przegląda tę tabele i może znaleźć, gdzie akurat ma luki kompetencyjne, gdzie ma luki kadrowe, kogo należy  przeszkolić. Dzięki temu może planować politykę kadrową, i nie tylko.

     KF: Ja dla przedsiębiorcy widzę dwie ścieżki wyraźnych korzyści. Najbardziej istotna to aktualizacja podstaw programowych w procesie kształcenia, dzięki czemu absolwent będzie przygotowany do aktualnych potrzeb rynku. A druga –  to, co pani teraz wspomniała. Pracodawca, jeśli będzie chciał zatrudnić pracownika na jakimś stanowisku, na przykład „majster budowy”, będzie mógł sobie z tej tabeli odczytać, że to będzie na przykład 5. poziom, na którym pracownik powinien umieć zorganizować teren budowy, określić proste warunki geotechniczne, wytyczyć budynek (czy znać zasady wytyczania tego budynku), znać podstawowe metody wzmacniania podłoża gruntowego czy technologie robót budowlanych – murowych, żelbetowych. Pracodawca będzie mógł  wyspecyfikować, jakie umiejętności na tym stanowisku są oczekiwane  w oparciu o ramy kompetencyjne. (…) Stanowisk pracy w budownictwie jest bardzo dużo. Są stanowiska typowo robotnicze, gdzie trzeba wykonywać poszczególne prace na niższym poziomie, i stanowiska nadzorcze. W SRK Bud firmy czy przedsiębiorstwa budowlane mają określone spójne wymagania dla poszczególnych stanowisk. 

    (..)

      US: I w takim razie, powołując się na Pana, doświadczonego praktyka i eksperta w zakresie budownictwa, wypada mi polecić wszystkim przedsiębiorcom z sektora budowlanego korzystanie z Sektorowej Ramy Kwalifikacji.

    Pozostałe artykuły  w Kwartalniku 1/2025 dot. branży budowlanej:

    #FunduszeUE

  • O Kwartalniku ZSK 4/2024

    O Kwartalniku ZSK 4/2024

    Urszula Szulc

    ZSK 4/2024

    O kwartalnikU ZSK 4/2024

    Tematem przewodnim bieżącego numeru Kwartalnika ZSK są trendy rozwojowe w przemyśle jachtowym. Publikujemy także głosy z rynku – Kwartalnik stanowi forum wymiany wiedzy i informacji.

    Otoczony mazurskimi jeziorami Ełk stał się centrum kształcenia młodych ludzi w zawodach branży jachtowej, która ma dla Polski ogromne znaczenie. Nasz kraj zajmuje drugie miejsce po Stanach Zjednoczonych, jeśli chodzi o liczbę wyprodukowanych jachtów. Dlatego właśnie w Ełku odbyła się konferencja „Kompetencje w przemyśle jachtowym w kontekście Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji”.
    W nawiązaniu do tematyki konferencji w bieżącym numerze Kwartalnika przedstawiamy wypowiedź dr. Roberta Marka, prof. Uniwersytetu Morskiego w Gdyni (Wydział Logistyki i Systemów Transportowych) o przyszłości przemysłu jachtowego oraz artykuł „Cyfrowy wątek jako metodologia obiegu danych w projektach przemysłu jachtowego” autorstwa Łukasza Sulickiego z firmy 3D PRO.
    Rozwijający się sektor potrzebuje pracowników. Jak ten problem został rozwiązany w branży jachtowej? O możliwych sposobach pokonania tych trudności mówi Agnieszka Opaluch, dyrektor Zespołu Szkół nr 1 im. J. Śniadeckiego w Ełku. Prezentujemy także opinie nauczyciela i ucznia dotyczące szans kształcenia zawodowego, jakie daje współpraca z konkretnym przedsiębiorcą.
    O tym, że branża jachtowa ma szeroki potencjał, niekoniecznie związany z mazurską lokalizacją, przekonuje Jarosław Przybył w artykule „Kujawsko-pomorskie stawia na edukację morską”.
    Kwartalnik ZSK to forum wymiany wiedzy. Publikujemy zatem artykuł Wacława Szlanty „Dokąd zmierza kształcenie niższych kadr dla spawalnictwa?, który nawiązuje do tematyki Kwartalnika 1/2024 poświęconego branży mechanicznej (dziedzina: spawalnictwo). Zapraszamy także do dyskusji w kontekście podkastów o ZSK.

    Redakcja kwartalnika

    Redaktor prowadząca: Urszula Szulc 

    Redaktor merytoryczny: Maciej Tauber 
    Redakcja językowa: Monika Niewielska, Anna Herzog-Grzybowska
    Projekt graficzny i skład: Marek Demko
    Zdjęcia: Shutterstock oraz materiały IBE PIB
    Projekt okładki: Anna Nowak, Zuzanna Gułaj

    © Copyright by: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy Warszawa 2025

    Wydawca: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy ul. Górczewska 8 01-180 Warszawa tel. +48 22 241 71 00 www.ibe.edu.pl 

    Kwartalnik ZSK jest wydawany przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy w ramach projektu „Wspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce (ZSK6)” (FERS.01.08-IP.05-0001/23) współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Funduszu Europejskiego dla Rozwoju Społecznego.

    #FunduszeUE

  • Cyfrowy wątek jako metodologia obiegu danych w projektach przemysłu jachtowego

    Cyfrowy wątek jako metodologia obiegu danych w projektach przemysłu jachtowego

    Zdjęcie portretowe autora tekstu

    Łukasz Sulicki

    ZSK 4/2024

    Cyfrowy wątek jako metodologia obiegu danych w projektach przemysłu jachtowego

    Jacht na wodzie

    Cyfrowa transformacja wprowadza zupełnie nowe perspektywy rozwoju przedsiębiorstw, bez względu na złożoność produktów czy segment rynku,
    w którym działają.

    Wielowątkowość procesów produkcyjnych występujących w przemyśle jachtowym idealnie wpisuje się w metodologię transformacji cyfrowej, pozwalającej na bardziej efektywne wykorzystywanie dostarczonych wcześniej danych oraz optymalizowanie zasobów stoczni pod kątem produkcji konkretnych jednostek pływających. W praktyce oznacza to implementację nowoczesnych technologii IT, takich jak: zaawansowane narzędzia do projektowania 3D, wizualizacja obiektów przy wykorzystaniu rzeczywistości rozszerzonej AR, Internet Rzeczy IoT oraz systemy do zarządzania cyklem życia produktu PLM. Zastosowanie wymienionych rozwiązań optymalizuje proces rozwoju produktu, począwszy od koncepcji wstępnej, poprzez projektowanie, produkcję, eksploatację, aż po obsługę serwisową. Oczywiście, kluczowe w tym procesie są dane „przemieszczające się” pomiędzy różnymi systemami domenowymi i na bieżąco aktualizowane w ramach tzw. „cyfrowego wątku”, który jest rodzajem magistrali informacyjnej. Magistralę tę dwukierunkowo wykorzystują aplikacje CAx, PLM, ERP, SLM i inne, wymieniając pomiędzy sobą i swoimi użytkownikami niezbędną informację procesową.

    Prawidłowo zdefiniowany i wdrożony cyfrowy wątek zasilany jest danymi już na etapie przygotowania koncepcyjnego jachtu, z uwzględnieniem specyficznych oczekiwań docelowego odbiorcy. To parametry związane z budżetem odbiorcy, lokalizacją akwenów, estetyką materiałów wykończeniowych, a także kryteriami technicznymi, takimi, jak: wielkość jednostki, rodzaj napędu, liczba kabin itp. Następnie projektanci, wykorzystując oprogramowanie 3D CAD, przystępują do stworzenia cyfrowej mapy produktu składającej się z geometrii, topologii, dynamicznych list części (BOMs), dokumentacji konstrukcyjnej i technologicznej, symulacji, analiz funkcjonalnych oraz wizualizacji.

    Rys. 1 Cyfrowy wątek

    Graf - ilustracja do tekstu

    Na etapie inżynierii produktu w modelu 3D z łatwością uwzględnia się indywidualne oczekiwania klienta, a centralny system obiegu informacji w całej strukturze stoczni kontroluje i aktualizuje zmiany wprowadzone w projekcie, informując o nich wszystkich interesariuszy. Szczegółowe modele 3D służą do weryfikacji założeń projektowych, których dokonuje się w środowisku cyfrowych symulacji. Publikacja wyników analizy z wykorzystaniem cyfrowego wątku jest podstawą do walidacji projektu i przekazania go do produkcji lub cofnięcia procesu w celu weryfikacji konstrukcji. W taki właśnie sposób cyfrowy wątek minimalizuje czas oczekiwania na wprowadzenie zmiany oraz przekazuje zwalidowane dane do ich wykorzystania na kolejnym etapie cyklu życia produktu.

    Etap produkcyjny to w praktyce przejście ze świata cyfrowego do świata konkretnego, fizycznego produktu, a cyfrowy wątek pełni tutaj funkcję centralnego nośnika informacji procesowej. W procesie produkcyjnym struktura konstrukcyjna produktu (eBOM) jest transformowana do struktury technologicznej (mBOM), która uwzględnia specyfikę procesu technologicznego oraz związane z nim zasoby (maszyny CNC, drukarki 3D, stanowiska do budowy kadłuba, nakładanie warstw w kompozycie oraz stanowiska montażowe, wyposażenie pokładu, wnętrz itp.). Każdy krok na etapie produkcji jest monitorowany i raportowany w systemach produkcyjnych (MES) oraz synchronizowany z danymi w systemach do planowania zasobów przedsiębiorstwa (ERP).

    Rys. 2. Transformacja BOM

    Graf - ilustracja do tekstu

    Po etapie montażu jacht przechodzi w stoczni wiele testów, które weryfikują zgodność z założeniami projektowymi i normami jakościowymi. Wyniki testów są również dokumentowane i wykorzystywane w cyfrowym wątku, co pozwala na szczegółową analizę parametrów kontroli jakości. W przypadku wykrycia niezgodności z normami lub wymaganiami dział jakości przekazuje za pomocą cyfrowego wątku dane do poprawy na wcześniejszych etapach – konstrukcji lub produkcji.

    Po przekazaniu klientowi jachtu cyfrowy wątek poprzez zastosowanie technologii IoT może zapewniać przepływ przydatnych dla producenta danych eksploatacyjnych. Można wtedy weryfikować wiele parametrów, np. zużycie paliwa, lokalizację, stan komponentów, niepoprawne działanie mechanizmów, a zebrane dane są potem podstawą do wczesnego przewidywania i wykrywania potencjalnych awarii lub bardziej precyzyjnych, „celowanych” działań serwisowych.

    Jak widać, kluczowym aspektem cyfrowego wątku jest gromadzenie danych o produkcie na wszystkich etapach jego cyklu życia. W projektach wykonywanych dla przemysłu jachtowego odpowiednio zebrane dane służą do wprowadzania poprawek i ulepszeń w kolejnych wariantach istniejących produktów lub do projektowania całkowicie nowych jednostek pływających. Reasumując, cyfrowy wątek integruje wszystkie dane projektowe i produkcyjne, a także przyczynia się do poprawy jakości, redukcji kosztów oraz zwiększenia satysfakcji klientów.

    Cyfrowy wątek jako metodologia w przemyśle jachtowym rewolucjonizuje sposób zbierania, przetwarzania i udostępniania danych w projektach. Dzięki jego implementacji przedsiębiorstwa mogą zintegrować wszystkie aspekty procesu produkcji – od wczesnych etapów projektowych, przez produkcję, aż po eksploatację i serwisowanie jednostki. W efekcie cyfrowy wątek pozwala na stworzenie kompleksowego ekosystemu danych, który umożliwia płynny przepływ informacji i zapewnia pełną przejrzystość w zarządzaniu projektem. Korzyścią dla stoczni jachtowej jest większa marża wynikająca z elastyczności w realizacji spersonalizowanych zadań projektowych, minimalizacji błędów w czasie produkcji oraz utrzymania większych dochodów z aplikacji i usług serwisowych przeznaczonych dla klienta.

    Źródło grafik: materiały marketingowe 3D PRO oraz PTC Inc.

    #FunduszeUE