Kategoria: Aktualności

Prognoza krajowa na rok 2025 wymienia 35 zawodów, dla których – ze względu na znaczenie dla rozwoju państwa – prognozuje się szczególne zapotrzebowanie na rynku pracy.  

Do zawodów tych zaliczono: automatyk, betoniarz-zbrojarz, cieśla, dekarz, elektromechanik, elektryk, kierowca mechanik, mechanik-monter maszyn i urządzeń, mechatronik, monter izolacji przemysłowych,  monter konstrukcji budowlanych, monter nawierzchni kolejowej, monter stolarki budowlanej, operator maszyn i urządzeń do przetwórstwa tworzyw sztucznych, operator maszyn i urządzeń do robót ziemnych i drogowych, operator maszyn i urządzeń w gospodarce odpadami, opiekun osoby starszej, opiekun w domu pomocy społecznej, operator obrabiarek skrawających, technik automatyk, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym, technik budowy dróg, technik dekarstwa, technik elektroenergetyk transportu szynowego, technik elektromobilności, technik elektryk, technik energetyk, technik gospodarki odpadami, technik izolacji przemysłowych, technik mechanik, technik mechatronik, technik montażu i automatyki stolarki budowlanej, technik robotyk, technik spawalnictwa, technik transportu kolejowego.

ilustracja z raportu dotyczącego „Prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy”

W porównaniu do danych z zeszłego roku, w wykazie nie ma zawodu technika programisty. Uwzględnione zostały natomiast zawody opiekuna osoby starszej i opiekuna w domu pomocy społecznej – są to zawody z poziomu szkoły policealnej. Wcześniej na liście krajowej nie występowały zawody z tego poziomu.

„Po raz pierwszy w historii Prognozy na liście krajowej pojawiły się zawody ze szkolnictwa policealnego. Są to opiekun osoby starszej oraz opiekun w domu pomocy społecznej. Obecna sytuacja społeczno-demograficzna Polski, a przede wszystkim proces starzenia się ludności wymaga od państwa podjęcia działań, które między innymi obejmą zwiększenie liczby wykwalifikowanych pracowników w branży pomocy społecznej. Stąd decyzja o włączeniu tych zawodów na listę krajową o szczególnie istotnym zapotrzebowaniu na pracowników.”

— dr hab. Robert Pater, prof. WSIiZ, główny ekspert ds. badań i analiz ilościowych i jakościowych, ZSK6 / IBE PIB

W części wojewódzkiej po raz pierwszy pojawiły się wykazy zawodów szkolnictwa branżowego, które mają być specjalizacją regionalną w danym województwie.

ilustracja z raportu dotyczącego „Prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego na krajowym i wojewódzkim rynku pracy”

“Nowością w najnowszej edycji Prognozy są także specjalizacje regionalne. Specjalizacja regionalna to jeden zawód ze szkolnictwa branżowego, który jest przypisany do konkretnego województwa ze względu na jego szczególne znaczenie w tym województwie. Powstały one w celu odzwierciedlenia specyfiki i potrzeb lokalnego rynku pracy. Co istotne, specjalizacje regionalne są również objęte zwiększoną kwotą potrzeb oświatowych.”

— dr Leszek Dąbrowski, główny analityk ds. badań i analiz ilościowych, ZSK6 / IBE PIB

Prognoza jest ważnym wsparciem dla szkół. Dzięki opublikowanym w niej informacjom szkoły i organy prowadzące mogą zaplanować kształcenie w zawodach, których nauka będzie uruchamiana w nowym roku szkolnym (2025/2026). Samorządy otrzymają na 2026 r. zwiększoną subwencję oświatową dla szkół kształcących w zawodach, na które prognozowane jest szczególne zapotrzebowanie na krajowym rynku pracy, wskazane w prognozie z roku 2025. Odnosi się to do zawodów wskazanych w bieżącej prognozie. Zwiększone finansowanie dotyczy uczniów rozpoczynających naukę w danym zawodzie i będzie kontynuowane przez cały cykl ich kształcenia w danym zawodzie.

W prognozie uwzględniono dane Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego opracowane na podstawie badań własnych oraz analiz wielu istniejących danych, włączając dane Głównego Urzędu Statystycznego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Systemu Informacji Oświatowej. W badaniach własnych zasięgnięto opinii rad sektorowych do spraw kompetencji i Rady Programowej do spraw kompetencji oraz ministrów właściwych oraz ekspertów regionalnych. Dzięki gromadzeniu danych z Internetu i rejestrów administracyjnych i rozwijaniu metodologii ich badań, możliwe jest spojrzenie na sytuację w poszczególnych zawodach. Procedury przetwarzania danych opracowane przez IBE PIB umożliwiają kompleksowe wykorzystanie ogółu czynników wpływających na kształtowanie się podaży i popytu na pracę w perspektywie długofalowej. Celem było stworzenie prognozy zapotrzebowania na zawody na 3-5 lat.

Pełny wykaz prognozowanego zapotrzebowania na zawody w 2025 r. jest dostępny w „Monitorze Polskim”: https://monitorpolski.gov.pl/MP/2025/106

#FunduszeUE

W dobie cyfrowych technologii, gdzie informacje są na wyciągnięcie ręki, łatwo zapomnieć o prostym, analogowym narzędziu, jakim jest długopis. Okazuje się jednak, że odręczne notowanie ma swoje unikalne zalety, które mogą znacząco wpłynąć na zdolności uczenia się i zapamiętywania.

Badania naukowe coraz częściej wskazują, że pisanie ręczne angażuje więcej obszarów mózgu niż pisanie na klawiaturze. Na przykład Mueller i Oppenheimer (2014) w swoim badaniu wykazali, że studenci, którzy notowali wykłady ręcznie, lepiej zapamiętywali kluczowe koncepcje niż ci, którzy korzystali z laptopów. Autorzy sugerują, że pisanie ręczne zmusza nas do głębszego przetworzenia informacji, co ułatwia jej późniejsze przypomnienie.

Dlaczego pisanie ręczne jest takie skuteczne?

• Angażuje więcej obszarów mózgu – podczas pisania ręcznego aktywuje się wiele obszarów mózgu jednocześnie. To pozwala na głębsze przetwarzanie informacji i tworzenie silniejszych połączeń neuronalnych. Badania wykazały, że pisanie ręczne stymuluje więcej ścieżek neuronowych niż pisanie na klawiaturze.
• Ułatwia kodowanie informacji – proces tworzenia liter i słów wymaga większego zaangażowania niż proste klikanie na klawiaturze. Dzięki temu informacje są kodowane w bardziej złożony sposób, co ułatwia ich późniejsze odtworzenie.
• Zwiększa pamięć i koncentrację – odręczne notowanie wymaga większej uwagi i koncentracji. W ten sposób lepiej zapamiętuje się to, co  zostało zapisane. Dodatkowo, przeglądanie własnoręcznych notatek pozwala na lepsze zrozumienie materiału i utrwalenie wiedzy.
• Pomaga w kreatywnym myśleniu – pisanie ręczne stymuluje wyobraźnię i kreatywność. Można swobodnie szkicować, rysować schematy i dodawać własne uwagi, co ułatwia łączenie nowych informacji z naszą dotychczasową wiedzą.

Pisanie ręczne a proces zapamiętywania – czym się różni od pisania na klawiaturze?

Choć zarówno pisanie ręczne, jak i pisanie na klawiaturze mają na celu zapisanie myśli i informacji, sposób, w jaki wpływają na proces zapamiętywania, jest diametralnie różny. Badania naukowe pokazują, że pisanie ręczne jest bardziej angażujące dla mózgu, co przekłada się na lepsze zapamiętywanie i rozumienie materiału.

Proces motoryczny a pamięć

Pisanie ręczne angażuje większą część mózgu niż pisanie na klawiaturze. Każdy ruch ręki podczas pisania wymaga precyzyjnej koordynacji, co stymuluje obszary mózgu odpowiedzialne za pamięć i rozumowanie. Kiedy pisze się ręcznie, nie tylko przetwarza się informacje, ale także koncentruje się na ich zapisaniu, co powoduje głębsze przyswajanie treści. Pisanie na klawiaturze jest natomiast bardziej mechaniczne, przez co angażuje mniejsze obszary mózgu, co sprawia, że przyswajanie informacji jest mniej efektywne.

Większe zaangażowanie w proces nauki

Pisanie ręczne wymusza selekcję informacji i przetwarzania ich w sposób bardziej przemyślany. Wymaga też większego skupienia, przez co zwiększa aktywność intelektualną. Z tego powodu jest ono skuteczniejsze w procesie zapamiętywania i zrozumienia przekazywanych treści.

Pisanie ręczne a pamięć długoterminowa

Jednym z najważniejszych aspektów procesu uczenia się jest przenoszenie informacji do pamięci długoterminowej. Pisanie ręczne wpływa na ten proces w sposób szczególny.

Formułowanie myśli podczas pisania

Pisanie ręczne wymusza aktywne przetwarzanie informacji. W przeciwieństwie do kopiowania tekstów wykonywanego na klawiaturze, pisanie ręczne zmusza do przekładania myśli na słowa w sposób bardziej twórczy i przemyślany. To właśnie ta aktywność intelektualna sprzyja głębszemu zakorzenianiu informacji w pamięci długoterminowej.

Lepsze rozumienie materiału

Badania wykazały, że studenci, którzy robili notatki ręcznie, osiągali lepsze wyniki na testach, które dotyczyły zarówno pamięci krótkotrwałej, jak i długotrwałej. Pisanie ręczne sprzyja nie tylko zapamiętywaniu, ale także zrozumieniu przyswajanych treści, ponieważ zmusza do aktywnego przetwarzania informacji. W przypadku pisania na klawiaturze z łatwością można kopiować tekst bez jego pełnego zrozumienia, co utrudnia późniejsze przypomnienie sobie kluczowych informacji.

Jak pisać ręcznie, aby wspomóc proces uczenia się?

Robienie notatek, w tym w formie skrótów i map myśli

Zamiast przepisywać cały tekst, warto skupić się na zapisywaniu najistotniejszych informacji w formie skrótów, akapitów czy map myśli. Taki sposób organizowania wiedzy pozwala na lepsze zrozumienie i zapamiętanie materiału. Mapy myśli to szczególnie skuteczne narzędzie, ponieważ pomagają w wizualizacji związków między różnymi pojęciami, co ułatwia przyswajanie wiedzy. Wizualizacja informacji poprzez rysunki wspiera lepsze zrozumienie tematu.

Praktyka „odręcznego powtarzania”

Pisanie notatek na nowo, np. po przeczytaniu tekstu, pomaga utrwalić materiał w pamięci. Wykonując krótkie streszczenia można zwiększyć efektywność nauki.

Regularność i systematyczność

Pisanie ręczne staje się skuteczne tylko wtedy, gdy stosuje się je regularnie. Warto poświęcać czas na notowanie materiału codziennie, nawet jeśli jest to tylko kilka minut. Regularność pomaga w utrwaleniu materiału w pamięci i poprawia proces zapamiętywania.

Zastosowanie różnych kolorów i wyróżnień

Wykorzystywanie kolorów, podkreśleń i innych wyróżników na notatkach sprzyja ich lepszemu zapamiętywaniu. Różnorodność wizualna w notatkach angażuje różne obszary mózgu, co dodatkowo wspomaga proces zapamiętywania.

Pisanie ręczne a kreatywność

Pisanie ręczne skłania do tworzenia notatek w sposób nieszablonowy, co pozwala na lepsze powiązanie różnych idei i poszerzenie horyzontów intelektualnych. Również, dzięki możliwości wyrażania swoich myśli w sposób bardziej osobisty, proces ten wpływa pozytywnie na zdolność do tworzenia nowych pomysłów i rozwiązywania problemów.

Jakie są zalety pisania ręcznego?

Pisanie ręczne, oprócz wspomagania zapamiętywania, ma także inne korzyści, takie jak:

1. zwiększenie koncentracji – pisząc ręcznie trzeba poświęcić pełną uwagę, co sprzyja lepszemu skupieniu się na materiale do nauki;
2. wspomaganie pamięci przestrzennej – ręczne notatki pomagają lepiej zorganizować przestrzeń pamięciową w mózgu, ułatwiając późniejsze przypomnienie sobie informacji;
3. redukcja stresu – proces pisania ręcznego ma również działanie relaksacyjne. Jest to czynność bardziej świadoma, która pomaga wyciszyć umysł;
4. rozwój umiejętności motorycznych – pisanie ręczne to doskonałe ćwiczenie dla małej motoryki. Wzmacnia mięśnie ręki, poprawia koordynację i precyzję ruchów.

Pisanie ręczne to jedna z najskuteczniejszych metod wspomagających proces zapamiętywania i uczenia się. Działa nie tylko na poziomie motorycznym, ale także na poziomie intelektualnym, angażując koncentrację, zdolność do analizy i selekcjonowania informacji. Regularne pisanie ręczne, wykorzystywane w odpowiedni sposób, sprzyja utrwaleniu wiedzy w pamięci długoterminowej, wspomaga zrozumienie materiału oraz rozwija kreatywność. W dzisiejszych czasach warto połączyć pisanie ręczne z nowoczesnymi technologiami, aby uzyskać jak najlepsze efekty w nauce.

#FunduszeUE