Dzień: 2022-10-19

Czym zajmujesz się w projektach ZSK?

Moja praca polega na wspieraniu podmiotów zainteresowanych włączeniem do systemu kwalifikacji rynkowych.

Brzmi intrygująco. To jest Twój zawód?

Dobre pytanie. Wyobraźmy sobie, że na spotkaniu rodzinnym lub towarzyskim pada popularne pytanie: „czym się zajmujesz?”. Zapytany odpowiada, że – na przykład – jest agentem nieruchomości. I uczestnicy spotkania już wiedzą, na czym polega jego praca. Rozmawia z ludźmi, poznaje ich potrzeby, wyszukuje oferty, sprawdza dokumenty. Ale czy jest agentem z zawodu?

Nie wiem, co oznacza „być kimś z zawodu”. Agent nieruchomości nie musi legitymować się konkretnym wykształceniem. Myślę, że o sukcesach w pracy decydują różne umiejętności, predyspozycje, doświadczenie, pasja.

Dotykamy istoty sprawy. Możemy bez trudu wymienić szkoły i kierunki studiów, które ukończyliśmy, kursy, szkolenia, na których zgłębialiśmy wiedzę. Możemy mówić o doświadczeniu, które zdobyliśmy, ale trudno wskazać jednoznacznie, jaki jest nasz zawód. Nasz przykładowy agent nieruchomości nie ma dyplomu z pośrednictwa nieruchomościami, może być absolwentem prawa, biologii, a być może w ogóle nie ma wyższego wykształcenia. Mimo to jest wziętym pośrednikiem, odnosi sukcesy, awansuje. Chce to robić, umie to robić i jest w tym dobry. A teraz wyobraźmy sobie wyzwania, jakie wiążą się z rozwojem technologii, rozwojem przemysłu, cyfryzacją. Dynamika przemian skłania ludzi do nieustannego uczenia się, poznawania nowych rzeczy, nabywania kompetencji, które jeszcze kilka lat temu nie miały swojej definicji. Wchodzimy w różne role zawodowe. Aby o nich opowiedzieć przy stole, powinniśmy zarezerwować czas co najmniej od drugiego dania do deseru. Nie uda nam się tego skwitować jednym słowem, które wszystko wyjaśni. Dlatego potrzebne są narzędzia pozwalające formalnie potwierdzać to, czego się nauczyliśmy.

To jest rola kwalifikacji rynkowych?

Zgadza się. Kwalifikacje rynkowe elastycznie podążają za zapotrzebowaniem na umiejętności niezbędne do funkcjonowania i rozwoju w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. Organizacje, które te potrzeby rozpoznają i chcą podjąć wyzwanie, aby je nazwać, opracowują opis kwalifikacji rynkowej. Opis jest kluczowym komponentem wniosku o włączenie kwalifikacji do ZSK. Wniosek trafia do ministra odpowiadającego za dział funkcjonowania państwa i społeczeństwa, z którym związany jest projekt naszej kwalifikacji, tam przechodzi procedurę oceny. Jeśli minister podejmie pozytywną decyzję o włączeniu kwalifikacji do systemu, zostają uruchamiane kolejne procedury zmierzające do możliwości ubiegania się o jej potwierdzenie.

To wydaje się dość skomplikowane. Opracowanie kwalifikacji jest trudne?

Kwalifikacje rynkowe pojawiły się w ustawie o ZSK w 2015 roku. W ustawie zapisano też, co powinno składać się na ich opis. Były wówczas czymś nowym, nikt wcześniej w Polsce nie opracowywał kwalifikacji rynkowych. Podobne rozwiązania znane były z innych krajów, ale każde państwo, w którym funkcjonują podobne instrumenty, ma swoje własne rozwiązania, uwarunkowane historycznie, dostosowane do potrzeb społeczeństwa i państwa. Wówczas, w 2015 roku, zaczęła kształtować się praktyka opracowywania wniosków. Miałem przyjemność wraz z zespołem w tym uczestniczyć niemalże od początku. Od tego czasu partycypowałem w tworzeniu blisko stu opisów kwalifikacji. Wracając do pierwszego pytania, na tym właśnie polega moje zadanie.

Na czym polega wsparcie w opisywaniu kwalifikacji?

Ustawa o ZSK mówi o tym, że z wnioskiem o włączenie kwalifikacji rynkowej do systemu może zwrócić się każdy podmiot prowadzący zorganizowaną działalność w obszarze gospodarki, rynku pracy, edukacji lub szkoleń. Kwalifikacja rynkowa – jak mówiliśmy – może dotyczyć dowolnego wymiaru działalności zawodowej. Trzeba też pamiętać, że nie musi wiązać się z koniecznością ukończenia określonej szkoły, kierunku studiów czy kursu (każda osoba uczestnicząca w edukacji formalnej i pozaformalnej  oraz ucząca się nieformalnie  może przystąpić do walidacji kwalifikacji rynkowej). Najczęściej odnosi się do rzeczywistości dotychczas nienazwanej, zamkniętej w całości, która dotyczy lub będzie dotyczyć uczących się osób. Wyzwaniem jest zdefiniowanie jej specyfiki, czyli osadzenie w języku. W praktyce jest to realizowane przede wszystkim w opisie efektów uczenia się i wymagań dotyczących ich walidacji, ale musimy pamiętać, że komponenty składające się na opis kwalifikacji muszą być ze sobą logicznie powiązane. Jako pracownicy Instytutu Badań Edukacyjnych organizujemy spotkania poświęcone zawartości formularza wniosku o włączenie kwalifikacji, podczas których wyjaśniamy, jakie informacje warto zgromadzić przed przystąpieniem do tworzenia wniosku. W dalszej kolejności zachęcamy do uczestnictwa w spotkaniach warsztatowych, które moderujemy tak, aby finalnie doprowadzić do opracowania kompletnego opisu kwalifikacji – wkładu do wniosku o włączenie kwalifikacji do systemu.

Jak wyglądają te spotkania?

Jak powiedziałem, kwalifikacje rynkowe są narzędziem stosunkowo nowym. Podmioty zainteresowane włączeniem kwalifikacji do systemu wskazują ekspertów, z którymi spotykamy się na warsztatach. Są to teoretycy i praktycy, osoby znakomicie zorientowane w branży, którą reprezentują, wybitni fachowcy. Osią każdej kwalifikacji są umiejętności – definiowane jako zdolności do prawidłowego, efektywnego i bezpiecznego wykonywania określonych działań, na przykład wyszukiwania i gromadzenia informacji. Za tymi działaniami stoi konkretna wiedza, zdobywana w różny sposób, w dużej mierze przez doświadczenie, własne poszukiwania, metodą prób i błędów. Jej zasób przyrasta w szybkim tempie wraz z rozwojem technologii informacyjnych, co wiąże się z dostępnością różnych narzędzi cyfrowych. Agent nieruchomości ma świadomość odpowiedzialności, jaka wiąże się wykonywaniem codziennym obowiązków. Otwiera się zatem przestrzeń do uwzględnienia w potencjalnej kwalifikacji postaw społecznych, odnoszących się do świadomości skutków realizowanych działań, norm społecznych, aspektów etycznych.

Wygląda na to, że kwalifikacje rynkowe są stworzone do wspierania przedsiębiorczości.

Oczywiście. Zgodnie z definicją słownikową przedsiębiorczość to „chęć i zdolność do podejmowania działań”. Przecież to nic innego jak definicja kwalifikacji. Przedsiębiorczość to przygoda intelektualna, pasja poszukiwania, odkrywania. Ludzie przedsiębiorczy uważnie obserwują rzeczywistość, dostrzegają zmiany i wykorzystują je do twórczego działania. Dlatego doceniają pasję uczenia się, ale – stąpając twardo po ziemi i traktując współpracowników odpowiedzialnie – wiedzą, że efekty uczenia się warto uwierzytelniać. Budowanie systemów umożliwiających uczenie się i potwierdzanie umiejętności jest jednym z prymarnych warunków rozwoju nowoczesnego społeczeństwa. W Polsce znalazło to odzwierciedlenie w Zintegrowanej Strategii Umiejętności. Nasze zaangażowanie nie kończy się na wsparciu w opracowywaniu kwalifikacji rynkowych. Są one – jak wielokrotnie podkreślałem – częścią sprawnie działającej machiny, która została zbudowana, aby wspierać, rozwijać i doceniać uczenie się. System integruje różnego rodzaju instrumenty i oferuje narzędzia umożliwiające zapewnianie jakości stosowanych rozwiązań.

Piotr Bordzoł – doktor nauk humanistycznych, absolwent MISH KUL, polonista. Członek Pracowni Języka Polskiego w Zakładzie Dydaktyk Szczegółowych IBE (2013–2016), od 2016 roku wspiera podmioty zainteresowane opisywaniem i włączaniem do ZSK kwalifikacji rynkowych.

Podróże wpisane w CV

Zwiedzasz i jeszcze Ci za to płacą. No nie. To prawda, że podróże i poznawanie świata nierozerwalnie wiążą się z zawodem pilota wycieczek, jednak w zakres jego obowiązków wchodzi nie tylko zwiedzanie, ale także opieka nad turystami, reprezentowanie biura podróży czy kontrolowanie zamówionych świadczeń. To bardzo odpowiedzialna praca, która wymaga wielu umiejętności.

Trzeba pamiętać, że jest to praca na walizkach. Śniadanie w Warszawie, a kolacja w Londynie, Paryżu czy Nowym Jorku to codzienność pilota wycieczek. Wiele osób marzy o podróżowaniu, planuje kolejne wyjazdy, zbiera pieniądze na bilety i noclegi. Pilot wycieczek podróże ma wpisane do CV.

Nie ma rozróżnienia na pilota wycieczek krajowych i zagranicznych. Piloci mogą obsługiwać imprezy turystyczne zarówno po Polsce, jak i za granicą. To, dokąd wyjeżdżają, zależy od kilku czynników. Na przykład znajomości języka obcego, zainteresowań czy współpracy z danym biurem podróży.

Piloci wycieczek mogą się także specjalizować w obsłudze konkretnych typów wyjazdów, np. wycieczek szkolnych, dla seniorów czy biznesowych.

Pilot wycieczek z potwierdzonymi kwalifikacjami

Zawód pilota wycieczek został zderegulowany w 2014 r. Wcześniej, aby pilotować imprezy turystyczne, trzeba było m.in. ukończyć szkolenie oraz zdać egzamin organizowany przez urzędy marszałkowskie. Teraz wystarczy być osobą pełnoletnią, niekaraną za przestępstwa umyślne oraz ukończyć szkołę średnią.

Biuro podróży chce jednak mieć pewność, że osoba, której powierza obsługę wyjazdu, będzie je godnie reprezentować oraz prawidłowo wykonywać swoje obowiązki. Od pilota wycieczki wiele zależy. Od lat w branży turystycznej jest przekonanie, że dobry pilot potrafi uratować wyjazd, gdy dzieje się coś nieplanowanego. Dzięki temu biuro unika ewentualnych reklamacji i zachowuje renomę. Zły pilot jest w stanie położyć najlepiej przygotowaną wycieczkę, a biuro potem ponosi tego konsekwencje. Dlatego tak ważne jest, aby zatrudnić osobę, która jest dobrze przygotowana do wykonywania swojej pracy.

Kwalifikacja rynkowa Pilotowanie imprez turystycznych dała konkretną korzyść. Osoby chcące pracować jako piloci wycieczek wiedzą, jakie umiejętności są im potrzebne; pracodawcy mają pewność, że osoby z kwalifikacją są dobrze przygotowane do pilotowania wyjazdów krajowych i zagranicznych.

Czas zacząć egzamin!

W ostatnią sobotę czerwca do Katowic przyjechali kandydaci, którzy chcieli potwierdzić kwalifikację, oraz egzaminatorzy z Kadr Turystyki, instytucji certyfikującej. Walidacja składała się z 4 części: testu wiedzy, rozmowy z komisją, prowadzenia trasy pieszej i autokarowej.

Po sprawdzeniu obecności oraz odczytaniu instrukcji przeprowadzenia egzaminu, kandydaci przystąpili do testu wiedzy. Ten składał się z 30 pytań zamkniętych, jednokrotnego wyboru.

 

 

Seweryn Biela, kandydat

Test wiedzy to chyba najtrudniejsza część egzaminu. Trzeba dokładnie czytać pytania i zastanowić się, jaka jest prawidłowa odpowiedź. W turystyce jest tak, że jak zmieni się jeden mały detal w opisie sytuacji, to zmienia się także sposób postępowania pilota wycieczek. Dlatego trzeba być mocno skoncentrowanym i analizować pytania, aby udzielić dobrej odpowiedzi.

 

 

 

Następnie kandydaci spotkali się z egzaminatorami na indywidualnych rozmowach. W ich trakcie prezentowali tzw. zadanie samodzielne. Polega ono na tym, że kandydaci na 10 dni przed egzaminem otrzymują z instytucji certyfikującej program wycieczki wraz z dodatkowymi informacjami, takimi jak dokonane rezerwacje czy opis grupy. Na ich podstawie muszą opracować jeden dzień wycieczki pod względem logistycznym: o której godzinie wyjadą z hotelu, gdzie zaparkują autokar, gdzie spotkają się z lokalnym przewodnikiem czy też o której zrobią przerwę na posiłek. W trakcie rozmowy z egzaminatorami opowiadają o poczynionych planach oraz odpowiadają na pytania, np. jak przeorganizują program imprezy, gdy napotkają jakieś trudności, np. strajki, zamknięte ulice czy obiekty.

Trzecią i czwartą częścią egzaminu jest prowadzenie odcinka trasy autokarowej i pieszej. Naturalnym środowiskiem pracy pilota wycieczek są autokar oraz odwiedzane miasta, dlatego warto sprawdzić, jak kandydaci radzą sobie w terenie.

Podjeżdża autobus. Kandydaci losują kolejność prowadzenia trasy autokarowej. Wszyscy zajmują miejsca. Pierwsza osoba bierze mikrofon i mówi Dzień dobry, w imieniu biura podróży… Teraz możemy poczuć, że jesteśmy na wycieczce. Autokar mknie ulicami Katowic, a pasażerowie dowiadują się, jaki będzie program dzisiejszego wyjazdu oraz słuchają podstawowych informacji na temat Śląska. Nikt od kandydatów nie wymaga wiedzy ściśle przewodnickiej, bowiem to egzamin dla kandydatów na pilotów wycieczek, a nie przewodników turystycznych. Ważniejsze jest to, czy pilot doprowadzi autokar do miejsca z programu, potrafi komunikować się z kierowcą, a także prezentować podstawowe informacje krajoznawcze w interesujący sposób.  

 

Dojeżdżamy do Nikiszowca, przepięknej dzielnicy Katowic, gdzie znajduje się osiedle robotnicze wybudowane dla górników. To właśnie tam kandydaci zmierzą się z trasą pieszą. Zdarza się, że piloci wycieczek oprowadzają po wybranych atrakcjach turystycznych, dlatego ważne jest to, aby wiedzieli, jak to robić poprawnie, jak zarządzać grupą, wskazywać obiekty oraz konstruować wypowiedzi.

Pogoda podczas egzaminu dopisała. Było słonecznie i ciepło. A kandydatom pewnie nawet gorąco. Egzaminatorzy skrupulatnie wypełniali arkusze oceny poszczególnych części egzaminu, zaznaczając, czy wszystkie efekty uczenia się opisane w kwalifikacji rynkowej Pilotowanie imprez turystycznych zostały potwierdzone.

Na koniec komisja podziękowała kandydatom, a autokar zabrał wszystkich do centrum Katowic, gdzie egzamin się zakończył. Po kilku dniach kandydaci otrzymali wyniki. Niektórzy od razu ruszyli w trasę, na swoje pierwsze pilotaże. Nazywam się … i jestem państwa pilotem. Zaczynamy naszą wycieczkę!

O autorze:

Radosław Szafranowicz-Małozięć − pilot wycieczek i przewodnik turystyczny, autor podręczników, wykładowca akademicki. Od wielu lat pomaga adeptom turystyki rozpocząć pracę w branży. Uczy, że nawet największa podróż zaczyna się od pierwszego kroku. Jest międzynarodowym trenerem Światowej i Europejskiej Federacji Stowarzyszeń Przewodników Turystycznych. Zajęcia prowadzi w różnych częściach świata, wszędzie mówiąc, że praca pilota i przewodnika wymaga wiedzy merytorycznej oraz umiejętności dzielenia się nią z innymi. Podkreśla, że to bardzo wymagające zajęcie, ale dające mnóstwo satysfakcji. 

 

 

Kiteboarding jest sportem deskowym, w którym używa się latawca i wiatru jako napędu. W zależności od środowiska, w którym porusza się kiteboarder, oraz rodzaju deski ta dziedzina sportowa swoim zakresem obejmuje kitesurfing (woda), landkiting (ląd), snowkiting (śnieg), icekiting (lód). Kitesurfing to sport wodny, w którym żeglarz pływa na desce, sterując latawcem wykorzystującym siłę wiatru do napędu.

Pierwsze historyczne zapiski o wykorzystaniu latawców do napędu nawodnych jednostek wskazują na Chiny V w. p.n.e.! Jednak dopiero w 1977 roku Holender Gijsbertus Adrianus Panhuise użył latawca, deski windsurfingowej i trapezu. Dzięki temu może nosić tytuł wynalazcy kitesurfingu. W 1984 r. dwaj francuscy bracia  Bruno i Dominique Legaignoux opatentowali latawiec z dmuchaną konstrukcją. Ten wynalazek, utrzymujący latawiec na powierzchni wody, okazał się punktem zwrotnym w sporcie.

W Polsce latawce do kitesurfingu pojawiły się w 1999 roku. Pierwsza szkoła kitesurfingowa powstała rok później, a pierwsze mistrzostwa Polski zostały rozegrane już w 2001 roku. Lata 2001–2004 to okres powolnej popularyzacji sportu głównie na Półwyspie Helskim. Ówczesny sprzęt był wciąż wymagający i nie pozwalał na gwałtowny rozwój, który nastąpił wraz z pojawieniem się bezpieczniejszych latawców typu bow. Lata 2005–2006 były przełomowe. Bezpieczne latawce ułatwiały naukę. Pojawiły się dwa cykle zawodów o mistrzostwo Polski. Większość szkół windsurfingowych dodała opcję szkolenia na kajcie.

W 2004 roku powstało Polskie Stowarzyszenie Sportów Ekstremalnych Kamikaze, które w 2010 r. zmieniło nazwę na Polskie Stowarzyszenie Kiteboardingu.

Źródło: pzkite.org

Polski Związek Kiteboardingu jest instytucją certyfikującą od 2021 roku i wydał już ponad 130 certyfikatów. PZKite potwierdza nadanie kwalifikacji: Projektowanie procesu dydaktycznego w kiteboardingu, Prowadzenie procesu treningowego z kiteboardingu, Prowadzenie zajęć z kiteboardingu.

Jakie są korzyści z włączenia do ZSK wspomnianych kwalifikacji?  

Korzyści jest oczywiście wiele, myślę jednak, że warto podkreślić trzy najważniejsze. Pierwszą z nich jest standaryzacja sposobów nauczania. Drugą – rozpoznawanie polskich kwalifikacji w Europie. Z kolei trzecia wiąże się z podniesieniem standardów jakości podczas weryfikacji nabytych umiejętności. Wszystkie trzy korzyści przekładają się  m.in. na bezpieczeństwo pracy instruktorów z kursantami.

Kto może starać się o zdobycie certyfikatu?

O certyfikat może starać się każdy, kto ukończył osiemnasty rok życia. Oczywiście trzeba wykazać się umiejętnościami, których opis jest dostępny internecie za pośrednictwem Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji. Oprócz wiedzy i umiejętności praktycznych podczas walidacji oceniamy również stopień zaawansowania umiejętności kiteboardingowych kandydatów, ich predyspozycje pedagogiczne, cierpliwość, profesjonalizm, poziom wiedzy.

Czy trudno jest sprostać kryteriom określającym umiejętności z obszaru kiteboardingu?

Metody sprawdzania umiejętności kandydatów na instruktorów kiteboardingu koncentrują się głównie na zagadnieniach merytorycznych dotyczących kiteboardingu. Zostały one opisane w podręczniku dla instruktorów, który zawiera ponad 250 stron i doczekał się już czwartej edycji.

Pierwszą częścią walidacji (w przypadku ubiegania się o nadanie każdej z trzech wymienionych kwalifikacji) jest egzamin teoretyczny, który składa się z części testowej i z części opisowej. Następnie weryfikowane są umiejętności praktyczne kandydata na instruktora, m.in. umiejętności pływania na desce kiteboardingowej czy z zakresu ratowania życia na wodzie.

Można uznać, że organizowane przez PZKite kursy instruktorskie są jednocześnie egzaminem. Kandydat na instruktora oceniany jest pod różnym kątem od początku trwania kursu, np. pod względem predyspozycji psychomotorycznych albo psychologicznych. Od instruktora kiteboardingu wymagamy ogromnej odpowiedzialności i wysokich umiejętności.

O autorze:

Igor Czernik – kierownik komisji szkolenia Polskiego Związku Kiteboardingu. Od lat związany z kitesurfingiem. Współzałożyciel pierwszej szkoły kiteboardingu w Polsce. Współautor podręcznika dla instruktorów kiteboardingu oraz licznych artykułów prasowych. Odpowiedzialny za przygotowanie opisów trzech kwalifikacji i złożenie wniosku o ich włączenie do ZSK.