Jak uczą się osoby dorosłe? Dobre praktyki edukacyjne

Idea uczenia się przez całe życie staje się w ostatnich latach coraz bardziej powszechna. Dzieje się tak zarówno ze względu na dynamiczne przekształcanie się rynku pracy, jak i potrzebę podnoszenia poziomu jakości życia w zmieniającym się świecie. Projekt „Szansa – nowe możliwości dla dorosłych” daje wyraz tym tendencjom, testując innowacyjne modele wsparcia edukacyjnego osób powyżej 25 roku życia.

Idea uczenia się przez całe życie wskazywana jest przez Komisję Europejską jako jedna z fundamentalnych zasad rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, budowy więzi społecznych, zabezpieczenia zatrudnienia oraz przeciwdziałania marginalizacji. Jednym z ważnych dokumentów odzwierciadlających tę ideę jest Zalecenie Rady w sprawie poprawy ścieżek umiejętności: nowe możliwości dla dorosłych, które stało się impulsem do uruchomienia projektu „Szansa – nowe po możliwości dla dorosłych”.

Projekt realizowany jest przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji w partnerstwie z Instytutem Badań Edukacyjnych. Zakłada opracowanie modeli wsparcia edukacyjnego osób dorosłych, w których nacisk będzie położony na rozwijanie umiejętności podstawowych: przetwarzania i rozumienia informacji, rozumowania matematycznego, umiejętności cyfrowych oraz kompetencji społecznych.

Przeczytaj najnowsze wydanie Kwartalnika ZSK

Każdy z modeli skierowany jest do jednej z siedmiu grup docelowych: osób 50+, bezrobotnych, pracujących (w szczególności MŚP), osób z obszarów defaworyzowanych, imigrantów, osób z niepełnosprawnościami sensorycznymi oraz intelektualnymi. Modele mają być maksymalnie dostosowane do grup docelowych, aby jak najlepiej odpowiedzieć na potrzeby uczestników wsparcia. Są one testowane przez rozmaite podmioty: organizacje pozarządowe, jednostki samorządowe czy spółdzielnie. Każdy z modeli zakłada trójstopniowe wsparcie, które opiera się na diagnozie, wsparciu edukacyjnym oraz walidacji efektów uczenia się. Projekt „Szansa”, choć formalnie nie należy do systemu, to jednak w dużej mierze oparty jest na założeniach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.

W pierwszej fazie projektu opracowano dziesięć zestawów efektów uczenia się, odnoszących się do umiejętności podstawowych. Są to między innymi: Tworzenie pism urzędowych oraz wypełnianie formularzy urzędowych, Korzystanie z serwisów i platform internetowych czy Planowanie i prowadzenie domowego budżetu. Zestawy stanowią podstawę do przygotowania programów nauczania. Uczestnicy mają możliwość podejścia do walidacji i otrzymania zaświadczenia o nabytych efektach uczenia się. Zgodne z ZSK jest również tworzenie zestawów opierające się na ośmiostopniowej Polskiej Ramie Kwalifikacji.

Dobre praktyki w projekcie „Szansa”

Projekt „Szansa” to nie tylko wsparcie edukacyjne, ale również inne elementy mające wpływ na poprawę jakości życia uczestników. Zaplanowane zostały zajęcia z doradztwa (m.in. zawodowego) oraz pomoc psychologiczna, a także opieka nad osobami zależnymi  w czasie, gdy ich opiekunowie biorą udział w zajęciach. Osobom o ograniczonej mobilności lub zamieszkujących tereny źle skomunikowane zapewniono dojazd na miejsce wsparcia lub w przypadku niektórych modeli – zajęcia w formule online.

Dalej prezentujemy wybrane przykłady modeli projektu „Szansa”, w których zastosowano nietuzinkowe podejście do rozwijania umiejętności podstawowych osób dorosłych.

„Eko-szansa w uniwersytetach ludowych”

Model realizowany jest przez Stowarzyszenie Ekologiczne Ziarno, czyli instytucję, która od lat krzewi w Polsce ideę uniwersytetów ludowych. Wypracowana w tej tradycji metodyka nauczania (partnerskie relacje nauczycieli i uczniów, zagadnienia związane z najnowszą wiedzą o rolnictwie, nastawienie na praktykę) wykorzystywana jest do rozwijania umiejętności cyfrowych i matematycznych uczestników, głównie ze środowisk rolniczych.

Podczas warsztatów uczestnicy poznają zasady upraw ekologicznych warzyw czy sposoby wytwarzania naturalnych kosmetyków, a jednocześnie rozwijają umiejętności obsługi komputera oraz wykorzystania internetu do prowadzenia gospodarstwa ekologicznego.

„Siła Bieszczad”

Realizowany przez Centrum Innowacyjnej Edukacji model prezentuje metodykę „edukacji w terenie” (ang. outdoor learning), zgodną z założeniami opracowanymi przez Uniwersytet w Edynburgu. Wsparcie edukacyjne podzielone jest na dwie fazy. W pierwszej uczestnicy, w trakcie siedmiodniowej wyprawy terenowej, realizują szereg aktywności, takich jak: wędrówka w lesie, budowa obozowiska, gotowanie pod gołym niebem. Czas w plenerze, z dala od cywilizacji, pod okiem wykwalifikowanych trenerów i coachów jest doskonałą okazją do integracji grupy, zacieśniania więzi, budowania poczucia własnej sprawczości oraz odpowiedzialności. W drugiej fazie uczestnicy realizują ćwiczenia ukierunkowane na rozwijanie umiejętności cyfrowych, matematycznych oraz rozumienia i przetwarzania informacji.

„Pojąć głębię”

Ostatni prezentowany model, skierowany do osób z niepełnosprawnością intelektualną, prowadzony jest przez Spółdzielnię Socjalną Dalba. Rozwój umiejętności odbywa się tu poprzez treningi nurkowania. Forma ta sprzyja kształtowaniu kompetencji społecznych, usamodzielnianiu się oraz wzrostowi poczucia sprawczości i niezależności. W dalszej perspektywie przekłada się to na aktywizację zawodową uczestników. Prowadzone są również warsztaty symulacyjne realizowane w kontrolowanych warunkach w lokalu gastronomicznym. Uczestnicy zdobywają umiejętności obsługi klienta, serwowania napojów i posiłków czy wykonywania prostych czynności w kuchni. W ten sposób nabywają kompetencji społecznych, a także umiejętności: matematycznych, rozumienia i przetwarzania informacji oraz cyfrowych.

Zaprezentowane przykłady działań podejmowanych w poszczególnych modelach projektu „Szansa” wskazują na nieszablonowe, innowacyjne podejście do edukacji osób dorosłych. Są również dowodem, że różnego typu deficyty czy dysfunkcje nie powinny być przeszkodą w samorozwoju, ale zachętą do poprawy funkcjonowania osób dorosłych zarówno w życiu społecznym, jak i zawodowym.

O autorach:

Maryla Koss-Goryszewska

Doktor nauk społecznych w zakresie socjologii. Od 2019 r. pracowniczka Instytutu Badań Edukacyjnych, gdzie pełni funkcję liderki merytorycznej w projekcie „Szansa – nowe możliwości dla dorosłych”.

Maciej Ostaszewski

Socjolog, absolwent studiów doktoranckich w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. W Instytucie Badań Edukacyjnych pracuje na stanowisku eksperta, gdzie odpowiada za realizację zadań w projekcie „Szansa – nowe możliwości dla dorosłych”.

Podobne wpisy:

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Pozostałe artykuły

Sojusz dla kompetencji w budownictwie

Budownictwo zajmuje bardzo ważne miejsce w  polskiej gospodarce i dlatego nieustannie potrzebuje wykwalifikowanych pracowników. Doskonale rozumie to Sektorowa Rada ds. Kompetencji w Budownictwie, której działalność można uznać za unikalne zjawisko w całej Unii Europejskiej. O budownictwie, kwalifikacjach i działalności rady rozmawiamy z Jakubem Kusem, wiceprzewodniczącym Sektorowej Rady ds. Kompetencji w Budownictwie.

Czytaj»

Narzędzia Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji wspierające rozwój kluczowych sektorów gospodarki

Zintegrowany System Kwalifikacji to zbiór rozwiązań, których celem jest integracja polskiego systemu kształcenia. Z powodu różnorodności obszarów edukacji, narzędzia tworzące ZSK muszą być dostosowywane do potrzeb konkretnych grup beneficjentów. Szczególną rolę odgrywają tutaj interesariusze sektorowi – organizacje branżowe czy izby gospodarcze – dla których tworzone są narzędzia pozwalające na efektywne korzystanie z dorobku ZSK.

Czytaj»

Sektorowe rady ds. kompetencji w służbie Zintegrowanemu Systemowi Kwalifikacji

W trakcie wieloletniej debaty na temat roli Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji zwykło się mówić, że jest on mostem łączącym edukację i rynek pracy. Do elementów zapewniających jego stabilną konstrukcję zaliczamy między innymi sektorowe rady ds. kompetencji. Aby lepiej poznać ich znaczenie, warto zastanowić się, jaką pełnią rolę – przęseł, a może podpór?

Czytaj»

Sektorowe ramy kwalifikacji na rynku pracy

Nawet najlepszej jakości kwalifikacje, odpowiadające na bieżące potrzeby gospodarki, nie spełnią swojej funkcji, jeżeli pracodawcy nie będą umieli rekrutować osób z odpowiednimi kompetencjami. Co więcej, przedsiębiorcy niejednokrotnie nie są świadomi tego, że w systemie edukacji nadawane są kwalifikacje (certyfikaty, dyplomy), których potrzebują i poszukują. To właśnie ta myśl stała u podstaw pomysłu wdrażania sektorowych ram kwalifikacji w firmach.

Czytaj»

Drinki ze słomką, czyli walidacje w okresie wakacyjnym

Wydawać by się mogło, że wakacje to czas odpoczynku i relaksu – jednak nie dla studentek Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, które zdecydowały się nabyć w tym czasie kompetencje barmańskie. Jednak zanim zaczęły shakować, stiringować, blendować, leyerować czy flamingować ulubione drinki turystów w cieniu palm czy w alpejskim kurorcie, albo przynajmniej na Krupówkach, musiały potwierdzić swoje kwalifikacje.

Czytaj»
Close Menu
X
Skip to content