Dzień: 2022-05-09

Co to jest wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowe to stan psychologiczny, który stanowi reakcję na długotrwały stres związany z wykonywaną pracą zawodową. Na największe ryzyko jego wystąpienia narażeni są przedstawiciele zawodów, które wymagają kontaktu z innymi ludźmi oraz pracujący na stanowiskach kierowniczych. Dużą grupę stanowią również handlowcy, nauczyciele, doradcy personalni, pracownicy ochrony zdrowia czy osoby pracujące w sektorze usług. Ale tak naprawdę wypalenie zawodowe może dotknąć każdego pracownika. 

Można wyróżnić trzy etapy wypalenia zawodowego, choć nie u każdego występują one w takiej kolejności i nie zawsze wszystkie. Czasem wszystkie etapy mogą wystąpić niemal jednocześnie. Pierwszy objawia się narastającym wyczerpaniem emocjonalnym, zmęczeniem, zniechęceniem do pracy, zmiennością nastrojów, mniejszym zainteresowaniem sprawami zawodowymi, bólami głowy, bezsennością czy częstymi przeziębieniami. Na drugim etapie organizm włącza mechanizm obronny prowadzący do depersonalizacji, czyli zobojętnienia w stosunku do innych ludzi i coraz większego dystansu do współpracowników. Najgroźniejszy dla psychiki pracownika jest trzeci etap, polegający na utracie wiary w siebie, obniżeniu poczucia własnej wartości, nieradzeniu sobie ze stresem. Ten stan może doprowadzić do pogorszenia jakości życia, a nawet depresji. 

Przyczyny wypalenia zawodowego

Nie ma jednej przyczyny wypalenia zawodowego. Mogą mieć na niego wpływ zarówno czynniki i związane z miejscem pracy, jak i interpersonalne. Wypaleniu zawodowemu sprzyjają zbyt duże obciążenie pracą, niemożność sprostania wymaganiom, rywalizacja w miejscu pracy, konflikty ze współpracownikami czy monotonia. Przyczynami wypalenia zawodowego mogą być również brak czasu na odpoczynek i nieumiejętność regeneracji sił intelektualnych, emocjonalnych oraz fizycznych. Pracownik może doświadczać zaburzonej równowagi między pracą a życiem osobistym, co wiąże się z długotrwałym stresem. Do czynników sprzyjających wypaleniu zawodowemu zalicza się także niski poziom odporności na stres, perfekcjonizm, niską samoocenę czy nieumiejętność radzenia sobie w sytuacjach trudnych. 

Wypalenie zawodowe – jak sobie radzić?

Żeby poradzić sobie z wypaleniem zawodowym, należy przede wszystkim odkryć jego przyczynę, która w każdym przypadku może być inna. Można to zrobić samemu, zadając sobie wiele pytań dotyczących miejsca pracy, pełnionych obowiązków, poczucia satysfakcji, własnych marzeń i ambicji. Szczere odpowiedzi mogą naprowadzić na właściwy trop. Pomocą może też służyć doradca zawodowy lub psycholog. W zależności od przyczyny, walka z wypaleniem zawodowym będzie inna. Być może potrzebny jest dłuższy odpoczynek? Może trzeba zmodyfikować priorytety życiowe? Może wystarczy poprosić o zmianę, choćby czasowo, zakresu swoich obowiązków? A może to, co wydaje nam się wypaleniem zawodowym, jest czymś innym, np. depresją, której powody są zupełnie inne? 

Czasami jednak najlepszym rozwiązaniem jest zmiana miejsca pracy, a nawet przebranżowienie się. Nigdy nie jest za późno na zmiany w życiu zawodowym. Jeśli zdecydujesz się na taki krok, w pierwszej kolejności wybadaj rynek i zastanów się, do jakiej branży i jakiego stanowiska jest ci najbliżej. Potem sprawdź, jakie kompetencje są tam potrzebne. Pomocą służy Zintegrowany System Kwalifikacji, który m.in. gromadzi sprawdzone i stale uzupełniane informacje o różnych kwalifikacjach. Na stronie ZSK można znaleźć wiele narzędzi przydatnych dla osób, które szukają nowych wyzwań zawodowych. Można tam również dowiedzieć się, jak  potwierdzić swoje kwalifikacje i uzyskać wiarygodny certyfikat, który może pomóc w zdobyciu wymarzonej pracy. Nie ma tu znaczenia, czy nabyliśmy nowe umiejętności na kursach zawodowych czy samodzielnie, np. korzystając  z zasobów internetu. 

Wypalenie zawodowe może odbijać się na zdrowiu psychicznym i fizycznym pracownika. Aby walczyć z tym stanem, należy w pierwszej kolejności poszukać jego przyczyn, a następnie zastanowić się nad możliwymi zmianami w życiu zawodowym. Każdy z nas może znaleźć inny sposób na walkę z wypaleniem zawodowym. Ważne jest to, by zacząć działać i podjąć odpowiednie kroki. 

Polecamy również: Jak zmienić pracę? Skuteczne strategie

Popularne i niszowe języki obce

W wielu branżach znajomość języka angielskiego to minimum, aby zdobyć satysfakcjonującą pracę. Osoby władające tym językiem stają się konkurencyjnymi kandydatami na rynku pracy, zwłaszcza w takich dziedzinach jak IT, marketing, HR czy obsługa klienta. Angielski to również niezastąpione narzędzie do komunikacji z osobami różnej narodowości. Znajomość tego języka umożliwia kontakt z zagranicznymi klientami i kontrahentami, choć w tym przypadku może być niezbędne słownictwo branżowe. Ponadto wiele specjalistycznych szkoleń i wykładów jest prowadzonych właśnie w języku angielskim.

Oprócz znajomości języka angielskiego, pracodawcy szukają pracowników potrafiących porozumiewać się po niemiecku, hiszpańsku, włosku lub francusku. Coraz częściej pojawiają się oferty pracy dla osób ze znajomością języków: chińskiego, japońskiego, chorwackiego, rumuńskiego, węgierskiego czy greckiego.

Jak efektywnie uczyć się języka?

Obecnie istnieje wiele sposobów, metod i form nauki języków obcych, każdy powinien znaleźć coś dla siebie. Jedną z metod są kursy i szkolenia językowe, często prowadzone przez native speakerów. Zajęcia nie muszą opierać się jedynie na ustalonym programie, mogą być swobodną konwersacją. Umiejętność prowadzenia small talku w języku obcym jest bardzo ważna i mile widziana nie tylko w kontaktach towarzyskich, ale i biznesowych. Można zdecydować się na kursy stacjonarne albo online, prowadzone za pomocą komunikatorów internetowych. Inną, bardzo popularną metodą, są aplikacje do nauki języka. Krótkie zadania, przypominające grę komputerową, można wykonywać niemal w każdej chwili: w pociągu, tramwaju, stojąc w kolejce… Wystarczy kilka minut. Aplikacje do nauki języka sprawdzą się zwłaszcza u osób, które mają kłopot z systematyczną nauką, nie lubią tradycyjnego wkuwania słówek. Wiele z nich jest bezpłatnych. 

A może konwersacje z osobami z zagranicy? Kontakt z obcokrajowcami, na przykład za pomocą programu Skype, pomaga nie tylko w swobodnej komunikacji, pozbyciu się bariery językowej, ale również pozwala poprawić swoją wymowę. Jak znaleźć partnera do rozmowy? Istnieje wiele portali internetowych typu „conversation exchange”, dzięki którym możesz znaleźć taką osobę. Warto również poszukać  w mediach społecznościowych grup poświęconych wymianie językowej. 

Tak naprawdę nie ma jednego, idealnego sposobu na naukę języka obcego, dlatego warto poszukać najlepszego dla siebie. Dla lepszej skuteczności można połączyć kilka form. Nawet oglądanie filmów bez polskiego lektora, czytanie książek w oryginalne czy przeglądanie zagranicznych stron internetowych może dać świetne efekty. Ważne, żeby mieć systematyczny kontakt z językiem. Poświęcenie choćby kilku minut, ale codziennie, jest lepsze niż kilka godzin, ale rzadko. 

Dofinansowania do nauki języków

Warto pomyśleć również o dofinansowaniu do nauki języka obcego w ramach programów unijnych czy realizowanych przez urzędy pracy. Możliwości jest sporo, trzeba jednak sprawdzić warunki, jakie musi spełnić osoba ubiegająca się o refundację kosztów. Refundowane kursy językowe prowadzone są stacjonarnie lub online.

Żeby nauczyć się języka obcego, nie trzeba posiadać ogromnych funduszy, ani nawet wychodzić z domu. Przeszkodą nie jest też ani wiek, ani wykształcenie. Nauka języka obcego, podobnie jak nabywanie innych umiejętności, wpisuje się w ideę lifelong learning, czyli uczenia się przez całe życie. Jest to ważne, bo pozwala czuć się bezpiecznie na zmiennym rynku pracy przez całe życie. Idea ta jest również jednym z założeń Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. Na stronie ZSK można znaleźć informacje na temat różnych kwalifikacji, w tym takich, do których potrzebna jest znajomość języka obcego. Można się dowiedzieć, jak i gdzie potwierdzić swoje kwalifikacje i zdobyć certyfikat uznawany w całej UE. Można również skorzystać z wielu przydatnych narzędzi, jakie daje ZSK.

Długi staż 

Zdarza się, że pracownik czuje, że znalazł się w martwym punkcie kariery, traci motywację i nie czerpie już satysfakcji z wykonywanych obowiązków. Dotyczy to w szczególności osób o długim stażu pracy, które wpadły w rutynę. Jeśli czujesz, że za długo pracujesz w jednym miejscu, a praca już cię nudzi, pomyśl o zmianie i poszukaj nowych wyzwań. Posiadane doświadczenie i rozwinięta sieć kontaktów otwierają furtkę do awansu i objęcia wyższego stanowiska, być może już w nowej firmie. Zmiana stanowiska pracy może dodać skrzydeł i sprawić, że satysfakcję odczujesz nie tylko w życiu zawodowym, ale również prywatnym.

Brak możliwości rozwoju

Kolejnym sygnałem świadczącym o konieczności zmiany pracy jest rutyna, spadek wydajności oraz poczucie marnowania własnego potencjału. Jeżeli w obecnej pracy robisz ciągle to samo i nie masz szans na rozwój, warto poszukać nowych możliwości w innej firmie. Być może dzięki zmianie pracy odkryjesz nowy talent, spełnisz swoje dawne marzenia albo zdobędziesz ciekawą umiejętność? Warto uczyć się i zdobywać nowe kompetencje przez całe życie również dlatego, że rynek pracy bardzo szybko się zmienia. Lepiej być na to przygotowanym. 

Zła atmosfera w pracy

Dużym problemem w miejscu pracy bywa zła atmosfera, poczucie niezdrowej rywalizacji pomiędzy pracownikami czy ciągła presja. Te wszystkie czynniki mogą mieć również wpływ na życie prywatne. W pracy spędzamy co najmniej 8 godzin dziennie, dlatego powinniśmy czuć się tam dobrze. Jeżeli czujesz niechęć do obecnej pracy, czy stresujesz się, wstając rano, dobrym rozwiązaniem może być poszukanie nowego pracodawcy.

Niesatysfakcjonujące zarobki

Zarabiasz mniej niż inni pracownicy na podobnym stanowisku? Dajesz z siebie wszystko, a szef tego nie docenia? Spróbuj zawalczyć o podwyżkę. Porozmawiaj z kierownictwem, spokojnie przedstaw swoje argumenty. Być może podwyżka będzie się wiązała z nowymi obowiązkami – wtedy zastanów się, czy chcesz im sprostać. Jeśli z jakichkolwiek przyczyn podwyżka nie jest możliwa, pomyśl o zmianie pracy. Poczucie bycia niedocenianym może skutecznie zniechęcać do wykonywania codziennych obowiązków, co jest prostą drogą do wypalenia zawodowego.

Co zrobić, aby znaleźć satysfakcjonującą pracę?

Jak już podejmiesz decyzję o zmianie zawodowej, masz do wyboru: zmienić pracodawcę albo przebranżowić się. Niezależnie od obranej drogi, zawsze warto udowodnić nowemu pracodawcy, że posiadasz odpowiednie kompetencje do wykonywania zawodu. Zastanów się, co wiesz i umiesz, a co musisz uzupełnić. Weź pod uwagę aktualne wymagania pracodawców w danej branży. Obecnie możliwości zdobywania nowych umiejętności są naprawdę ogromne. Można skończyć kurs lub szkolenie w dowolnej formie, można uczyć się samemu, korzystając z różnych materiałów. Posiadane umiejętności warto udokumentować. Jak to zrobić? Co trzeba umieć i wiedzieć, żeby zdobyć certyfikat? Jak sprawdzić, czy certyfikat będzie wiarygodny? Na te pytania oraz na wiele innych odpowie Zintegrowany System Kwalifikacji. Na stronie ZSK znajdziesz również stale uzupełniany rejestr kwalifikacji funkcjonujących na rynku pracy, wraz ze szczegółowym opisem każdej z nich. 

Zacznij od przygotowań, popracuj nad aktualnym CV i… zrób kolejny krok ku zmianie. 

Przeczytaj również: Zmiana zawodu po 50. roku życia