Potrzeba ustalenia zasad kształcenia trenerów

Piłka siatkowa rozwija się w Polsce od ponad stu lat i jest częścią życia wielu pokoleń uzdolnionej młodzieży, łącząc fantastycznych ludzi w wielką społeczność. Wszyscy gracze – zarówno najmłodsze dzieci stawiające pierwsze kroki w minisiatkówce, jak zawodnicy w starszych kategoriach wiekowych – powinni być kształtowani i szkoleni przez najlepszą kadrę trenerską. Dla naszej dyscypliny dużym wyzwaniem stała się tzw. ustawa deregulacyjna z 2013 r., która wymusiła na związkach sportowych ustalenie zasad kształcenia trenerów. W rezultacie PZPS zdecydował, że w rozgrywkach centralnych (młodzieżowych i seniorskich) nie mogą pracować szkoleniowcy bez odpowiednich uprawnień trenerskich. 

Opracowanie systemu kształcenia trenerów

Po deregulacji, która zniosła państwowe uprawnienia instruktorskie, to związki sportowe stały się faktycznie odpowiedzialne za jakość przygotowania kandydatów na trenerów do pracy w zawodzie. PZPS stworzył więc kompletny, nowoczesny i dostępny system kształcenia trenerów, oparty na realnej wiedzy i wysokich standardach. Opracowaliśmy  standard wiedzy trenerskiej z zakresu piłki siatkowej, stworzyliśmy rzetelną, merytoryczną podstawę kształcenia oraz wprowadziliśmy jednolity tytuł „Trenera piłki siatkowej PZPS”. W trakcie prac współpracowaliśmy z większością uczelni kształcących na kierunku piłki siatkowej, w tym ze wszystkimi Akademiami Wychowania Fizycznego. Od początku przyświecała nam chęć zatrzymania w siatkówce zarówno wybitnych graczy, jak i pasjonatów naszej dyscypliny. 

Punktem zwrotnym było powstanie ZSK w 2015 r. System egzaminacyjny PZPS dla kandydatów na trenerów zaczął działać w 2016 r. i stopniowo porządkował rynek kwalifikacji sportowych w piłce siatkowej. Z ramienia PZPS pierwsze prace dotyczące programu ZSK rozpoczęły się poprzez udział w półrocznym pilotażowym opracowaniu opisu kwalifikacji trenerskich na stopień „Trener klasy mistrzowskiej w piłce siatkowej”, zgodnej ze „Standardem opisu kwalifikacji nadawanych poza systemami oświaty i szkolnictwa wyższego”. Organizatorem prac był Instytut Sportu – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. 

W 2024 r., po wielu latach oczekiwań, nasze trzy sektorowe kwalifikacje trenerskie z piłki siatkowej zostały włączone do ZSK. PZPS w 2025 r. otrzymał miano jedynej Instytucji Certyfikującej z zakresu piłki siatkowej i dzięki temu uzyskał formalne uprawnienia do nadawania kwalifikacji trenerskich w ramach ZSK. Środowisko siatkarskie zyskało narzędzie do profesjonalnej, transparentnej weryfikacji kompetencji kandydatów i trenerów. 

Kwalifikacje trenerskie w ZSK

Od roku PZPS może nadawać uprawnienia trenerskie w systemie ZSK. Nasz zespół zbudował w tym czasie nowoczesną platformę www.kwalifikacjetrenerskiepzps.pl, która jest wykorzystywana w procesie walidacji kandydatów na trenerów. Działamy na trzech poziomach Polskiej Ramy Kwalifikacji: 

• PRK5 – Planowanie i realizacja procesu treningowego w piłce siatkowej, Trener klasy II piłki siatkowej (volleyball coach), 
• PRK6 – Optymalizacja procesu szkolenia w piłce siatkowej, Trener klasy I piłki siatkowej (senior volleyball coach), 
• PRK7 – Zarządzanie i przywództwo w piłce siatkowej, Trener klasy mistrzowskiej piłki siatkowej (master volleyball coach). 

Kontynuujemy współpracę z uczelniami sportowymi, ponieważ w naszej ocenie gruntowna edukacja stanowi podstawę dobrego szkolenia. Jako Instytucja Certyfikująca potwierdzamy wiedzę i kompetencję naszych kandydatów na trenerów – od początku kwietnia walidujemy dotychczasowe uprawnienia zgodnie z opisami kwalifikacji, czekamy również na pierwszych kandydatów, którzy potwierdzą swoją wiedzę na wyższych poziomach PRK. 

Nie tylko my stawiamy na jakość i przygotowanie kadr szkoleniowych. Dziś świadomość potrzeby profesjonalizacji – przede wszystkim sportu dzieci i młodzieży – jest znacznie większa niż dekadę temu. Coraz więcej klubów wymaga od trenerów formalnych kwalifikacji, a rodzice częściej pytają o kompetencje osób prowadzących zajęcia. ZSK stał się ważnym elementem tego procesu, a siatkówka – dzięki zaangażowaniu PZPS – jest jedną z najlepiej uporządkowanych dyscyplin w Polsce pod względem kwalifikacji trenerskich.

Przed nami dużo wyzwań. Naszym celem jest utrzymanie w siatkówce kompetentnych kadr, które dzięki potwierdzonej wiedzy będą bezpiecznie i odpowiedzialnie wychowywać dzieci, pasjonatów oraz przyszłych mistrzów i mistrzynie – zarówno na hali, jak i na piasku.