W odpowiedzi na te zmiany powstała ekspertyza, która ma stanowić merytoryczne wsparcie dla IBE PIB, a także być punktem wyjścia do przyjęcia modelu prac w roli podmiotu zewnętrznego zapewniania jakości. Dokument został podzielony na trzy główne części: typologię działań w obszarze zewnętrznego zapewniania jakości, cztery zagraniczne studia przypadku oraz rekomendacje dla IBE PIB jako nowo powołanego podmiotu pełniącego tę funkcję. Przeanalizowano rozwiązania przyjęte w Australii, Niemczech, stanie Nowy Jork (USA) oraz w Anglii, co pozwala spojrzeć na zagadnienie z szerokiej, międzynarodowej perspektywy.
Ekspertyza wskazuje możliwe kierunki rozwoju zewnętrznego zapewniania jakości kwalifikacji w ZSK – tworząc przestrzeń do budowania standardów opartych na wiedzy, doświadczeniu i dialogu, jest również ważnym wkładem we wzmacnianiu wiarygodności i przejrzystości ZSK.
W bieżącym numerze bierzemy na tapet pokrewne i wzajemnie od siebie zależne branże: elektroenergetyczną i budowlaną.
Trendy i wyzwania w branży elektroenergetycznej były omawiane w trakcie konferencji z cyklu „Branża wczoraj, dziś i jutro” zorganizowanej przez IBE PIB pod koniec października 2024 r. w Siedlcach. Konferencja była okazją do spotkania licznego grona osób związanych z kształceniem zawodowym i branżą elektroenergetyczną, przedsiębiorców oraz przedstawicieli samorządu lokalnego. W trakcie wydarzenia pytaliśmy obecnych ekspertów o kompetencje potrzebne na rynku pracy (Piotr Karaś, Wojewódzki Urząd Pracy) oraz problemy i wyzwania w kształceniu zawodowym w praktyce szkolnej (Kazimierz Mateńko, Samorządowe Centrum Doradztwa i Doskonalenia Nauczycieli w Siedlcach). Charakter branży elektroenergetycznej przybliżył nam pan Sławomir Cieślik ze Stowarzyszenia Elektryków Polskich, natomiast o perspektywę zatrudnienia i przykłady dobrych praktyk we współpracy biznesu z edukacją zapytaliśmy przedsiębiorców: Bartłomieja Cygana z firmy Trakcja S.A. oraz Marlenę Kuran z firmy Asaj Sp. z o.o.
Lokalizacja konferencji w Siedlcach nie była przypadkowa, ponieważ to właśnie tam powstało Branżowe Centrum Umiejętności nr 1 w Siedlcach w dziedzinie Elektryka. Wydanie niniejszego numeru Kwartalnika ZSK idealnie zbiegło się z uroczystym otwarciem BCU, które nastąpiło 16 maja 2025 r., w trakcie którego pani Małgorzata Szymaniuk-Kruk, Dyrektor Centrum Kształcenia Zawodowego w Siedlcach, przy którym powstało BCU w Dziedzinie Elektryka, podkreśliła znaczenie uczenia się przez całe życie. W bieżącym Kwartalniku publikujemy wypowiedź pani Małgorzaty Szymaniuk-Kruk z październikowej konferencji.
Znaczna część bieżącego numeru to artykuły ekspertów uczestniczących w pracach nad aktualizacją Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla Budownictwa. Publikujemy opinię recenzenta (prof. Jerzy Hoła z Politechniki Wrocławskiej). Analizujemy też przydatność SRK Bud z różnych perspektyw: kształcenia zawodowego w szkołach (Magdalena Popielewska, Zespół Szkół Budowlanych w Bydgoszczy), szkolnictwa wyższego (dr hab. inż. Krystyna Kazimierowicz-Frankowska, Instytut Budownictwa Wodnego PAN, dr inż. Magdalena Bochenek, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie), pracodawców (dr Dariusz Buchaniec, Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy, Janusz Bochenek, ekspert w dziedzinie budownictwa). Ponadto w bieżącym numerze Kwartalnika ZSK: temat zielonych kompetencji jako kierunek rozwoju kariery zawodowej omawia Arkadiusz Węglarz, prof. Politechniki Warszawskiej; prace nad Sektorową Ramą Kwalifikacji dla Budownictwa z perspektywy ekspertów merytorycznych podsumowuje kierująca tym zespołem dr inż. Zofia Kozyra; zachęcamy także do zapoznania się z dwoma podcastami o SRK Bud.
Wydawca: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy ul. Górczewska 8 01-180 Warszawa tel. +48 22 241 71 00 www.ibe.edu.pl
Kwartalnik ZSK jest wydawany przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy w ramach projektu „Wspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce (ZSK6)” (FERS.01.08-IP.05-0001/23) współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Funduszu Europejskiego dla Rozwoju Społecznego.
Jakie kompetencje są potrzebne na rynku pracy? – na to pytanie odpowiada Piotr Karaś, Dyrektor Filii w Siedlcach Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie.
„Pracodawcy szukają ludzi, którzy mają umiejętności w danym zawodzie. Ale kompetencją przyszłości będzie np. komunikatywność, jak również działanie poprzez zmianę, działanie w niepewności. (…) Umiejętność korzystania z nowoczesnych technologii będzie także na pewno atutem w przyszłości, jeśli chodzi o znalezienie miejsca pracy”.
Nagranie w związku z konferencją „Trendy, innowacje i wyzwania w branży elektroenergetycznej w regionie mazowieckim” w dniu 29 października 2024 r.
Problemy i wyzwania w kształceniu zawodowym w praktyce szkolnej przybliża Kazimierz Mateńko z Samorządowego Centrum Doradztwa i Doskonalenia Zawodowego Nauczycieli w Siedlcach.
„Rynek pracy zmienia się bardzo dynamicznie. Na dzień dzisiejszy to znaczy, że wyposażenie, technologie w przedsiębiorstwach – dla których przygotowujemy kadrę w postaci przyszłych pracowników – zmierzały dość szybko do przodu, za czym nie nadąża wyposażenie techniczne szkół.
Jako nauczyciele szkół ponadpodstawowych marzymy o tym, żeby nasze wyposażenie, nasze pracownie, nasze warsztaty szkolne, nasze wyposażenie techniczne przynajmniej próbowały dorównać wyposażeniu, jakie później nasi uczniowie spotkają w momencie, kiedy trafią do pracodawcy.”
Nagranie w związku z konferencją „Trendy, innowacje i wyzwania w branży elektroenergetycznej w regionie mazowieckim” w dniu 29 października 2024 r.
Na pytania związane z branżą elektroenergetyczną odpowiada prof. Sławomir Cieślik, prezes Stowarzyszenia Elektryków Polskich.
Czym jest branża elektroenergetyczna?
„Branża elektroenergetyczna to jest wszystko to, co jest związane z wytwarzaniem energii. W przyszłości będziemy się koncentrować praktycznie na energii elektrycznej, czyli wytwarzanie energii elektrycznej, przesyłanie energii, użytkowanie energii, a w tym magazynowanie, no i wykorzystywanie na różne cele, zarówno przez odbiorców końcowych, czyli wszystkich mieszkańców, jak i przemysł. Całe gałęzie przemysłowe potrzebują energii do zasilania swoich procesów, do funkcjonowania na rynku. Zatem to wszystko, co jest wokół energii elektrycznej, to jest elektroenergetyka”.
O transformacji i wyzwaniach dla branży elektroenergetycznej
„Branża elektroenergetyczna stoi przed wielkim wyzwaniem – mamy do czynienia z procesem transformacji energetycznej. Zmieniamy całkowicie system elektroenergetyczny, a nawet szerzej – system energetyczny, na nowy system, w którym nie będziemy już do celów energetycznych wykorzystywać paliw kopalnych.
Zawód elektryka, zawód elektroenergetyka jest bardzo potrzebny już w tej chwili – ze względu między innymi na odejścia kadry na emerytury i brak młodych ludzi. Jeżeli popatrzymy na wyzwania związane z transformacją energetyczną w przyszłości, jeszcze to będzie spotęgowane, czyli jeszcze więcej specjalistów będziemy potrzebowali do przeprowadzenia procesu transformacji. W związku z tym wyzwania przed szkolnictwem zawodowym w branży elektroenergetycznej są ogromne”.
O zadania stawiane przed Branżowym Centrum Kształcenia Zawodowego pytamy panią Małgorzatę Szymaniuk-Kruk, dyrektor Centrum Kształcenia Zawodowego w Siedlcach.
„Rozwijający i zmieniający się rynek pracy stawia ogromne wymagania przed dyrektorami szkół zawodowych i organami prowadzącymi. Należy dostosować kształcenie zawodowe do potrzeb rynku pracy. Jednocześnie musi ono być na tyle elastyczne, żeby uczniowie mogli znaleźć pracę w różnych dziedzinach. Uczniowie powinni zostać wyposażeni w transferowalne kompetencje, dzięki czemu znajdą zatrudnienie w każdym zawodzie”.
Nagranie w związku z konferencją „Trendy, innowacje i wyzwania w branży elektroenergetycznej w regionie mazowieckim” w dniu 29 października 2024 r.
Pozostałe artykuły w Kwartalniku 1/2025 dot. branży elektroenergetycznej:
Potrzeby zatrudnienia w branży elektroenergetycznej
Jakie są problemy i rozwiązania w pozyskiwaniu kadry w branży elektroenergetycznej pytamy pracodawców. Odpowiadają przedstawiciele firmy Trakcja S.A. i ASAJ sp. z o.o.
Jakie są potrzeby zatrudnienia w branży elektroenergetycznej z perspektywy pracodawcy?
Na to pytanie odpowiada Bartłomiej Cygan, dyrektor techniczny w firmie TRAKCJA S.A.
„W tej chwili jest bardzo mało techników budowlanych, kolejowych, mało szkół zawodowych. W pewnym momencie nie było modne technikum, nie były modne szkoły zawodowe, wręcz było trochę takie napiętnowanie – jak ktoś decydował się kontynuować edukację w technikum lub w szkole zawodowej, no to brzmiało to tak, jakby on nie nadawał się do liceum. W efekcie powstała duża luka i w tej chwili to absolwenci techników i szkół zawodowych są najbardziej poszukiwanymi pracownikami na rynku.
Reprezentuję firmę Trakcja jest to firma budownictwa infrastrukturalnego. W tej chwili zatrudniamy około 950 osób w spółce Trakcja, realizujemy roboty inwestycyjne w zakresie budownictwa kolejowego, drogowego, energetycznego i pracowników poszukujemy głównie przez portale rekrutacyjne.
Najbardziej oczekiwane byłyby kompetencje w zakresie budownictwa, szczególnie budownictwa kolejowego, w zakresie elektroenergetyki, w zakresie budowy sieci trakcyjnej (to już jest bardzo specjalistyczny zakres pracy), w zakresie budownictwa mostowego – to jest to, czego poszukujemy jako pracodawca.
To jest to, czego poszukuje wielu pracodawców rynku budownictwa”.
Nagranie w związku z konferencją „Trendy, innowacje i wyzwania w branży elektroenergetycznej w regionie mazowieckim” w dniu 29 października 2024 r.
Z prośbą o przedstawienie przykładów dobrych praktyk współpracy edukacji i biznesu zwróciliśmy się do Marleny Kuran, wiceprezes zarządu, ASAJ sp. z o.o.- firmy obecnej w branży od 35 lat.
„Od lat współpracujemy z wieloma szkołami z regionu Siedlec, wspierając je w rozwoju edukacji zawodowej – od praktyk i staży po doposażenie pracowni i tworzenie programów nauczania dostosowanych do realnych potrzeb rynku. Jednym z wielu przykładów skutecznej współpracy jest na pewno stworzenie klasy o profilu magazynier – logistyk. Uczniowie mogą odbywać praktyki w naszym zautomatyzowanym centrum dystrybucji. Od kilku lat opiniujemy program studiów na kierunku logistyka Uniwersytetu w Siedlcach. Stwarzamy możliwość odbywania staży studenckich.
Jednym z najnowszych przykładów zaangażowania firmy jest udział w projekcie Branżowego Centrum Umiejętności w dziedzinie elektryki – jednej z pierwszych takich placówek w Polsce. ASAJ, jako partner BCU, odpowiada za wdrożenie kwalifikacji zawodowych, wzmacniając tym samym praktyczny wymiar edukacji branżowej.
Dzięki takim inicjatywom młodzi ludzie zdobywają konkretne umiejętności, a firmy takie jak ASAJ – kompetentnych pracowników. To współpraca, która przynosi wymierne efekty wszystkim stronom”.
Pozostałe artykuły w Kwartalniku 1/2025 dot. branży elektroenergetycznej:
Zakończyły się prace zespołu ekspertów nad Sektorową Ramą Kwalifikacji w Budownictwie. W „Kwartalniku ZSK” zamieszczamy artykuły dotyczące wyników prac.
Mateusz Przywara, ekspert główny w Zespole Systemu Kwalifikacji, IBE PIB przybliża nam to narzędzie: „Podsumowaliśmy aktualizację Ramy, w której jest 1200 kompetencji specyficznych dla sektora budownictwa (ułożonych zgodnie ze stopniem złożoności). W efekcie jest to narzędzie użyteczne, łatwe w obsłudze, pomocne zarówno w edukacji, jak i dla rynku pracy. Ten materiał zostanie przekazany ministrom właściwym, którzy przekażą wniosek o włączenie Sektorowej Ramy Kwalifikacji w Budownictwie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji i do systemu prawnego w drodze rozporządzenia”.
Profesor Jerzy Hoła z Politechniki Wrocławskiej, recenzent SRK BUD podsumowuje swoje uwagi do dokumentu: „Moja ocena zaktualizowanej Sektorowej Ramy Kwalifikacji w Budownictwie jest pozytywna, mogę nawet powiedzieć, że bardzo pozytywna. Poprzednia Rama (która obecnie jest aktualizowana) powstała osiem lat temu. Można powiedzieć, że to zaledwie osiem lat temu, ale jest to raczej aż osiem lat temu. W tym czasie, w ciągu tych ośmiu lat bardzo wiele nowego powstało w gospodarce, w sektorze budownictwa. Trzeba zaktualizować, zidentyfikować kompetencje, które byłyby po prostu przydatne, zarówno pracodawcom, na wszystkich szczeblach szkolnictwa, ale również pracownikom, dla których opisane w Ramie kompetencje stanowiłyby wskazówki do nabywania nowych kwalifikacji i do rozwoju zawodowego”.
Publikacja zawiera podstawowe informacje dotyczące funkcjonowania instytucji certyfikujących w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji, m.in. omawia główne zadania i obowiązki instytucji certyfikujących, proces planowania i prowadzenia walidacji i certyfikowania, a także wewnętrzny i zewnętrzny system zapewniania jakości walidacji i certyfikowania.
Publikacja została opracowana przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE PIB) w ramach projektu „Wspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce (ZSK6)” FERS.01.08-IP.05-0001/23.
Pierwsza część ekspertyzy omawia założenia uniwersalnego projektowania w odniesieniu do produktów i usług, w tym w szczególności w obszarze edukacji. W drugiej części ekspertyzy zawarto opis biopsychospołecznego modelu funkcjonowania i niepełnosprawności oraz wskazano różnice występujące w odniesieniu do modelu medycznego. Czytelnik dowie się, na jakie aspekty funkcjonowania dzieci i młodzieży, opisane w Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia, warto zwracać uwagę w trakcie pracy Metodą Bilansu Kompetencji. Trzecia część ekspertyzy zawiera praktyczne wskazówki dla doradców zawodowych do wykorzystania na każdym etapie procesu prowadzonego Metodą Bilansu Kompetencji. W ostatniej części ekspertyzy przedstawiono syntetyczne podsumowanie wraz z rekomendacjami dla rozwoju Metody Bilansu Kompetencji.
