Kwalifikacja pełna, cząstkowa i uregulowana

Krótko o kwalifikacjach – jak działają?

Uczymy się przez całe życie, najpierw w szkole, potem na studiach, a później uzupełniamy wiedzę samodzielnie lub na dodatkowych kursach. Nabywamy nowe umiejętności zarówno w pracy, jak i innych sytuacjach życia codziennego. Dzięki Zintegrowanemu Systemowi Kwalifikacji (ZSK) możemy potwierdzić nasze umiejętności nabyte poza systemem edukacji formalnej. To co wiemy i potrafimy możemy poddać weryfikacji w procesie nazywanym walidacją. Gdy specjaliści z określonej instytucji certyfikującej (IC) potwierdzą, że spełniamy odpowiednie wymagania, to otrzymamy certyfikat. Określone wymagania składają się na tzw. zestawy efektów uczenia się. Każda kwalifikacja jest zestawem takich efektów. W ramach prac nad ZSK szystkie zestawy efektów uczenia się zostały dokładnie opisane. Sprawdzając opis zestawu w danej kwalifikacji zawodowej na stronie Zintegrowanego Rejestru Kwalifikacji (ZRK) możemy dowiedzieć się, co należy wiedzieć i umieć, aby zdobyć kwalifikację. 

Kwalifikacje pełne

Kwalifikacja pełna jest nadawana wyłącznie w ramach systemów oświaty oraz szkolnictwa wyższego na zakończenie określonych etapów kształcenia, np. świadectwo dojrzałości (matura), dyplom ukończenia studiów pierwszego stopnia (licencjat) itp. Wszystkie kwalifikacje zawodowe, które są pełne zostały włączone do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji. 

Kwalifikacje cząstkowe

Kwalifikacje cząstkowe to wszystkie kwalifikacje włączone do ZSK, które nie są kwalifikacjami pełnymi. Mogą być tworzone zarówno w ramach systemu oświaty i szkolnictwa wyższego, jak i poza nimi. Kwalifikacjami cząstkowymi są na przykład świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie wydane przez okręgową komisję egzaminacyjną (OKE), także „certyfikat księgowy”, zaświadczenie potwierdzające kwalifikację „biegły rewident” albo świadectwo potwierdzające kwalifikacje, jak np. „rzecznik patentowy”. Kwalifikacje cząstkowe posiadają mniejszy zakres wymaganych efektów uczenia się, niż w przypadku kwalifikacji pełnych. Wymagania determinuje rodzaj działalności, do której odnosi się dana kwalifikacja zawodowa. Do kwalifikacji cząstkowych nadawanych w systemie oświaty wlicza się m.in. kwalifikacje w zawodzie, czyli potwierdzone świadectwem lub nadawane po ukończeniu studiów podyplomowych (włączonych do ZSK). Kwalifikacje cząstkowe mogą stanowić konieczną podstawę do zatrudnienia na określonym stanowisku. Są one również uzupełnieniem kwalifikacji pełnych – stanowią przygotowanie do wykonywania zawodu (np. lekarze uzyskują specjalizacje oraz inne kwalifikacje zawodowe dotyczące obsługi specjalistycznej aparatury medycznej).

Kwalifikacje uregulowane 

Są to kwalifikacje ustanowione przepisami prawa. Kwalifikacje uregulowane nadawane są poza systemami oświaty i szkolnictwa wyższego. Stanowią one niezbędne z punktu widzenia rynku pracy uzupełnienie bardziej podstawowych kwalifikacji nabywanych w systemach oświaty i szkolnictwa wyższego. Kwalifikacje uregulowane mogą, ale nie muszą być włączane do ZSK. O wyłączeniu decyduje minister właściwy dla kwalifikacji. Wszystkie włączone do ZSK kwalifikacje zawodowe uregulowane są kwalifikacjami cząstkowymi.

Kwalifikacje rynkowe

Kwalifikacje rynkowe nie mają umocowania w przepisach prawnych. Są to kwalifikacje wypracowane przez różne środowiska (organizacje społeczne, zrzeszenia, korporacje lub inne podmioty rynkowe) na podstawie zgromadzonych przez nie doświadczeń. Wyraz “rynkowe” oznacza w tym przypadku, że kwalifikacje te powstały i funkcjonują na „wolnym rynku” kwalifikacji zawodowych. Kwalifikacje rynkowe mogą odnosić się do działalności o charakterze ściśle zawodowym, ale również różnych obszarów działalności społecznej, w tym działalności wychowawczej i opiekuńczej, a także działalności o charakterze rekreacyjnym. Były one nadawane na podstawie zróżnicowanych pod względem rangi wewnętrznych regulacji, ustalanych przez poszczególne korporacje zawodowe, zrzeszenia branżowe, instytucje szkoleniowe, organizacje itp. Przykładami takich kwalifikacji są certyfikaty producentów oprogramowania (Microsoft, SAS), certyfikat ECDL B2 (dotyczy umiejętności komputerowych) i Europejski Certyfikat Bankowca EFCB. Innym przykładem kwalifikacji rynkowych są stopnie instruktorskie zdobywane w ramach organizacji harcerskich. Kwalifikacje rynkowe po spełnieniu warunków określonych w ustawie mogą być włączone do ZSK. Wszystkie włączone do ZSK kwalifikacje rynkowe są kwalifikacjami cząstkowymi.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Close Menu
X
Skip to content